Introductie
Op 1 juni 2026 is de Verordening betreffende de broeikasgasemissieboekhouding voor vervoersdiensten in werking getreden. Deze Verordening stelt regels vast voor een geharmoniseerd referentiekader voor de berekening en openbaarmaking van broeikasemissies van vervoersdiensten (‘CountEmissionsEU’). Door emissies beter in kaart te brengen wordt gestreefd om klimaatdoelstellingen zoals vastgesteld onder de Europese Green Deal te realiseren. De Verordening is voorlopig alleen van toepassing op bedrijven die vrijwillig uitstootcijfers publiceren of hier onder nationale of Europese wetgeving toe verplicht zijn. Het nieuwe meetsysteem is relevant voor lokale overheden omdat het kan bijdragen aan het in kaart brengen van emissies in de omgeving. Daarbij kan het vergelijken van uitstoot door vervoersdiensten lokale overheden beter in staat stellen om milieuverplichtingen na te leven, bijvoorbeeld bij het doen van aanbestedingen.
Waar ziet de Verordening op toe?
De Verordening betreffende broeikasgasemissieboekhouding introduceert een gestandaardiseerde methode om uitstoot te berekenen voor zover die voortkomt uit vervoer van goederen en personen. Hierbij zal gebruik worden gemaakt van de geactualiseerde EN ISO-norm (EN ISO 14083:2023) zoals door de Commissie vastgesteld. De uitstootberekening is van toepassing op transportdiensten per weg, rails, scheepsvaart en luchtvaart. Het bijhouden van uitstoot creëert duidelijkheid voor consumenten en bedrijven die gebruik willen maken van transportdiensten. Daarbij geeft het berekeningssysteem een gezamenlijke basis om de milieuprestaties van bedrijven met elkaar te vergelijken, wat bemoeilijkt wordt als bedrijven verschillende meetmethodes gebruiken om hun uitstoot te meten. De Verordening is onder meer van toepassing op vervoersondernemingen, organisatoren van vervoersdiensten en hubexploitanten. Hierbij valt te denken aan transportondernemingen die goederen binnen en tussen lidstaten vervoeren, maar ook aan taxibedrijven en uitbaters van logistieke hubs waar goederen worden gedistribueerd, als ook knooppunten waar verschillende vormen van personenvervoer samenkomen, zoals bussen, trams en (deel)auto’s.
Onder het berekeningssysteem moet het ook mogelijk zijn om voor de berekening van de broeikasgasemissies van vervoersdiensten gebruik te maken van inputgegevens die afkomstig zijn van de uitvoering van verschillende wetgevingskaders, zoals bijvoorbeeld de Verordening tot vaststelling van emissienormen voor nieuwe personenauto’s.
Met name voor kleine bedrijven (kmo’s / mkb’s), die de meerderheid vormen van aanbieders van vervoersdiensten binnen de EU, is het moeilijk om met broeikasgasemissieboekhouding te werken vanwege bijkomende financiële en administratieve lasten. De Verordening is voorlopig alleen van toepassing op bedrijven die vrijwillig uitstootgegevens met betrekking tot transport publiceren of die hier al toe verplicht zijn op grond van nationale of Europese wetgeving.
European Union Emission Trading System
Bedrijven in verschillende economische sectoren zijn al verplicht om emissies bij te houden. Dit gebeurt onder meer onder het systeem voor de handel in broeikasemissies (European Union Emission Trading System (ETS)) wat sinds 2005 van kracht is onder Richtlijn 2003/87/EG. Emissiehandel geeft bedrijven de keuze om te betalen voor rechten om CO2 uit te stoten of om dat geld te investeren die ervoor zorgt dat de uitstoot afneemt. Het ETS-systeem richtte zich met name op bedrijven die verantwoordelijk zijn voor relatief hoge uitstoot, zoals zware industrie. Meer informatie over het ETS-systeem is beschikbaar op onze pagina.
Op dit moment vallen niet alle (vervoers)bedrijven in Nederland onder het ETS-systeem. Ook wordt niet bij alle vervoersbedrijven op vergelijkbare wijze gemeten hoeveel uitstoot deze bedrijven produceren. Omdat wel veel uitstoot vrijkomt bij de productie en het gebruiken van voertuigen en het aanleggen en onderhouden van vervoersinfrastructuur wordt aanleiding gezien om geharmoniseerde regels door te voeren om de uitstoot die deze bedrijven produceren in kaart te brengen. Het gaat hierbij om de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen die een bepaalde stralingsforcering hebben en daarmee invloed hebben op het broeikaseffect, zoals stikstof.
Decentrale relevantie
Het nieuwe meetsysteem is relevant voor overheden die inzicht willen hebben in de hoeveelheid CO2-uitstoot die via transportdiensten in hun omgeving wordt geproduceerd. Inzicht in emissies is daarbij ook relevant bij het opmaken van omgevingsplannen en het publiceren van rapportages over luchtkwaliteit. Daarbij geeft het meetsysteem ook inzicht in overheden die opdrachten verlenen door middel van aanbestedingen, waarbij de door een transportbedrijf uitgestoten emissies kunnen worden betrokken. Er is EU-wetgeving die hierop toeziet: zo heeft Richtlijn 2019/1161 inzake de bevordering van schone en energiezuinige wegvoertuigen, ook wel bekend als de Clean Vehicles Directive, als doel om het gebruik van schone, energie-efficiënte voertuigen te bevorderen door middel van publieke inkoop. De Richtlijn bevat minimumstreefcijfers voor overheidsopdrachten (artikel 5). Ook kan het handhaven van een geharmoniseerd meetsysteem ten aanzien van emissies bijdragen aan gedragsverandering bij overheidsinstanties, ondernemingen en consumenten, bijvoorbeeld door gebruik te maken van vervoersdiensten met lagere emissies.
De Europese Commissie werkt in de komende maanden verdere technische details uit door middel van aanvullende uitvoeringsregels. Daarbij wil de Commissie digitale hulpmiddelen en richtlijnen ontwikkelen om bedrijven te ondersteunen bij de invoering van het boekhoudingssysteem. De Commissie streeft ernaar om het systeem in 2030 volledig te implementeren.
Bronnen
Verordening (EU) 2026/1030
New EU rules harmonising transport emissions calculations take effect – Mobility and Transport, Europese Commissie
Wat is emissiehandel? | Nederlandse Emissieautoriteit, Nederlandse Emissieautoriteit
Meer informatie
CO2 reductie & Emissiehandelssysteem – Europa decentraal, Kenniscentrum Europa Decentraal
Duurzaam aanbesteden – Europa decentraal, Kenniscentrum Europa Decentraal
Mobiliteit en Vervoer – Europa decentraal, Kenniscentrum Europa Decentraal