Op 19 oktober 2026 heeft de Europese Commissie meer dan 390 miljoen euro toegekend aan 135 nieuwe klimaat- en natuurprojecten in het kader van het LIFE-programma voor milieu en klimaatactie. Zes Nederlandse projecten ontvangen samen ruim 17 miljoen euro uit het LIFE-programma. Decentrale overheden in Nederland zijn nauw betrokken bij de uitvoering van de meeste van deze projecten. Dit nieuwsbericht licht vier van de LIFE-projecten in Nederland uit die relevant zijn voor decentrale overheden.
LIFE-programma
Het LIFE-programma ondersteunt de overgang naar een duurzame, circulaire en klimaatneutrale economie, waarin hernieuwbare energie en efficiënt energiegebruik centraal staan.Daarnaast heeft het LIFE-programma als doelen de bescherming, het herstel en de verbetering van het milieu en het tegengaan en ombuigen van biodiversiteitsverlies en de aantasting van ecosystemen. Daarbij speelt het LIFE-programma ook een belangrijke rol in het verbeteren van de paraatheid en veerkracht tegen extreme weersomstandigheden, zoals droogte en overstromingen.
Het LIFE-programma bestaat uit vier onderdelen:
- Natuur en biodiversiteit;
- Circulaire economie en levenskwaliteit;
- Klimaatmitigatie en klimaatadaptatie;
- Transitie naar schone energie.
Het huidige LIFE-programma met een begroting van 5,43 miljard euro loopt van 2021 tot 2027. De 135 nieuwe klimaat- en natuurprojecten zijn geselecteerd uit meer dan duizend aanvragen in het kader van LIFE-oproepen voor voorstellen in 2025.
Meer informatie over het LIFE-programma vindt u in onze fondsenwijzer.
LIFE-projecten met decentrale relevantie
LIFE PolliNature
In het project LIFE PolliNature werken het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, provincies, gemeenten, waterschappen, boeren, ngo’s, bedrijven en burgers samen aan het omkeren van de achteruitgang van bestuivers, zoals bijen. Bijen en andere bestuivers zijn essentieel voor de biodiversiteit, voedselproductie en veerkracht van ecosystemen. In Nederland wordt meer dan de helft van de bijensoorten bedreigd door verlies van leefgebied, voedsel en nestgelegenheid en door het gebruik van pesticiden. Het project wil deze achteruitgang tegengaan door bloemrijke gebieden en ecologische verbindingen te herstellen en aan te leggen. Dit gebeurt in zes provincies: Utrecht, Noord-Brabant, Limburg, Drenthe, Overijssel en Zuid-Holland.
Het project loopt van 7 januari 2026 tot en met 30 juni 2031.
LIFE Waterhub
Het project LIFE Waterhub wordt uitgevoerd door drie projectpartners uit Nederland en Zweden in de Centrale Afvalwaterzuiveringsinstallatie in Rotterdam. Het doel van het project is om te demonstreren hoe haven- en industrieel afvalwater op een duurzame manier en conform de strenge voorschriften van de Kaderrichtlijn Water kan worden verwerkt in een innovatief modulair voorbehandelingscentrum.
Europese havens, zoals de haven van Rotterdam, kampen namelijk met een structureel tekort aan zuiveringscapaciteit door strengere regelgeving en de sluiting van gespecialiseerde installaties. Hierdoor wordt afvalwater over lange afstanden getransporteerd voor verbranding elders. Dit leidt tot hoge CO2-uitstoot, inefficiënties en verlies van waardevolle hulpbronnen. Het beoogde innovatieve flexibele modulaire voorbehandelingscentrum wordt verbonden met de bestaande Centrale Afvalwaterzuiveringsinstallatie in Rotterdam en zal naar verwachting onder andere de CO2-uitstoot met meer dan 80 procent verminderen doordat het transporteren van afvalwater en het verbranden van hulpbronnen minder nodig zullen zijn. Dit project is decentraal relevant, omdat provincies, gemeenten en waterschappen nauw betrokken zijn bij de verwerking van afvalwater.
Het project loopt van 7 januari 2026 tot en met 31 augustus 2029.
REWETPeat4LIFE
Het project REWETPeat4LIFE heeft als doel het hervernatten van veengebieden in het Natura 2000-gebied Weerribben in de provincie Overijssel. Veengebieden spelen een belangrijke rol in de opslag van CO2 in de atmosfeer. Daling van het waterpeil en uitdroging van veengebieden leiden ertoe dat de broeikasgassen die in het veen zijn opgeslagen vrijkomen in de atmosfeer. Het hervernatten en herstellen van veen kan de uitstoot van broeikasgassen uit veen weer verminderen en de biodiversiteit verbeteren. In dit project wil de Provincie Overijssel samen met Staatsbosbeheer verschillende restauratie- en hervernattingsmaatregelen en hun effecten op de broeikaskasbalans testen.
Het project loopt van 7 januari 2026 tot en met 30 juni 2031.
LIFE NATURECDR
De gemeente Amsterdam werkt samen met onder andere Wageningen Universiteit aan het project LIFE NATURECDR. Gemeenten hebben vaak een tekort aan financiële middelen om hun dorpen en steden te vergroenen en de CO2-uitstoot te verminderen. Daarom wil de gemeente Amsterdam gebruikmaken van het EU-brede vrijwillige Kader voor koolstofverwijdering en koolstoflandbouw (vastgelegd in Verordening 2024/3012, afgekort ‘CRCF’) door stedelijk groenafval om te zetten in biochar. Biochar is een vorm van houtskool die ontstaat door de thermische afbraak van biomassa. Biochar dient als koolstofaflegger en levert aanzienlijke natuurvoordelen op, zoals een betere bodemgezondheid, meer waterretentie, minder vervuiling en een grotere biodiversiteit. De verwerking van stedelijk groenafval naar biochar kan zich binnen het CRCF vertalen in gecertificeerde natuurgebaseerde koolstofverwijderingskredieten die de gemeente vervolgens kan verkopen aan private partijen om haar groene transitieprojecten en investeringen in stedelijke natuur te financieren.
Het project loopt van 8 januari 2026 tot en met 31 juli 2031.
Bronnen
- Europese Commissie, EU investeert meer dan 390 miljoen euro in 135 nieuwe klimaat- en milieuprojecten
- Europese Commissie, Samenvattingen van nieuwe LIFE-projecten
- Europese Commissie, LIFE-programma
Meer informatie
- Kenniscentrum Europa Decentraal, Fondsenwijzer