Nieuws

Publicatie: 3 november 2025

Door: en

De Raad van de Europese Unie heeft op 23 oktober 2025 een nieuw sanctiepakket aangenomen. Dit negentiende pakket bevat verschillende maatregelen op het gebied van energie, financiën, handel, diensten, maatregelen om omzeiling van de maatregelen tegen te gaan, en overige maatregelen.

(Uitvoerings)besluiten en (uitvoerings)verordeningen

Het gaat om de volgende drie Besluiten, twee Verordeningen, twee Uitvoeringsverordeningen en een Uitvoeringsbesluit die eerdere wetgeving of bijlages bij die wetgeving aanpast:

Besluiten:

Verordeningen:

Uitvoeringsverordeningen en Uitvoeringsbesluit:

De Raad vat de maatregelen samen onder vijf verschillende onderwerpen:

  1. Energie:
    • Verbod op invoer van vloeibaar aardgas (verbod vanaf 1 januari 2027 voor langlopende contracten en voor kortlopende contracten van toepassing binnen zes maanden na de inwerkingtreding van de sancties) en LPG;
    • Volledig transactieverbod (en afschaffing van de vrijstelling) voor olie- en gasinvoer van Rosneft en Gazprom Neft in de EU;
    • Maatregelen tegen belangrijke exploitanten uit derde landen die Russische inkomsten faciliteren;
    • Nieuw toegangsverbod tot havens voor 117 schepen;
    • Aanvullende sancties in de schaduwvlootketen (Litasco Middle East DMCC, en een transactieverbod tegen oliehandelsmaatschappijen in Hongkong en VAE);
    • Verlening van het verbod op haveninfrastructuur (havens in derde landen);
    • Verbod op energiegerelateerde diensten (zoals wetenschappelijke en technische diensten).
  2. Financieel:
    • Transactieverbod van vijf banken in Rusland en vijf in Centraal-Azië;
    • Verbod op de Russische betaalkaart en het snelle betalingssysteem (Mir en SBP);
    • Volledige sancties tegen de ontwikkelaar van de door de Russische roebel gedekte cryptomunt A7A5, de Kirgizische uitgever van die munt en een daar gevestigd groot handelsplatform waarlangs men met de munten kan handelen, gebruik van A7A5, en sancties voor het offshore-exchanges tegen Paraguayaanse crypto-exchange;
    • Verbod op bepaalde crypto- en fintechdiensten die Rusland in staat stellen zijn eigen financiële infrastructuur te ontwikkelen.
  3. Handelsmaatregelen:
    • Individuele sancties jegens zakenlieden en bedrijven die deel uitmaken van Russische militair-industriële sector, operatoren uit Verenigde Arabische Emiraten en China die militaire goederen en goederen voor tweeërlei gebruik (militair en civiel) produceren of leveren aan Rusland;
    • Nieuwe uitvoerbeperkingen voor aanvullende producten voor tweeërlei gebruik en geavanceerde technologieën;
    • Nieuwe uitvoerverboden voor producten zoals zouten, ertsen, bouwmaterialen en rubberartikelen (EU-export ter waarde van 155 miljoen euro, prijspeil 2024).
  4. Anti-omzeilingsmaatregelen:
    • Geüpdatete lijst van entiteiten die directe of indirecte steun verlenen aan het militair-industriële complex van Rusland of betrokken zijn met het omzeilen van sancties.
  5. Overige maatregelen:
    • Verbod op nieuwe contracten met entiteiten in aangewezen Russische SEZ (speciale economische zones). Voor Alabuga en Technopolis Moskou geldt het verbod ook voor bestaande contracten;
    • Nieuw dienstenverbod op geavanceerde digitale diensten (o.a. bepaalde ruimte- en AI-diensten);
    • Verbod op herverzekeringsdiensten voor schepen en luchtvaartuigen van de Russische overheid of personen tot vijf jaar na de verkoop ervan naar derde landen;
    • Nieuwe meldingsplicht van Russische diplomaten.

Bevoegdheden EU GBVB en decentrale relevantie

Het verschil tussen de Besluiten en Verordeningen is juridisch-technisch van aard. In het kort, mag de Raad onder het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) van de EU besluiten nemen “ten aanzien van een bepaalde aangelegenheid van geografische of thematische aard”, daarin beperkende maatregelen vaststellen en deze verder specificeren/uitbreiden via Verordeningen onder het Werkingsverdrag. Verordeningen zijn volgens artikel 288 VWEU rechtstreeks toepasselijk en moeten nageleefd worden voor wie ze gelden. Omzethandelingen zijn daarvoor dus niet nodig. Decentrale overheden moeten dus de normen uit de maatregelen naleven als die voor hen gelden. Dit betekent ook dat zij latere wijzigingen zelfstandig moeten bijhouden en naleven.

Aanbestedingsregels

De maatregelen zijn herhaaldelijk gewijzigd en uitgebreid. Zo introduceerde het vijfde pakket uit 2022 specifieke verboden voor de gunning van overheidsopdrachten aan Russische onderdanen, in Rusland gevestigde anders dan statelijke actoren, of bedrijven voor meer dan 50% in handen van dergelijke onderdanen, en vertegenwoordigers van deze actoren. Deze bepaling is in 2022 en 2023 vrijwel ongewijzigd aangehouden, en blijft ook onder het laatste pakket onverkort van kracht. Zie hiervoor verder het FAQ-document voor overheidsopdrachten uit 2024 van de Europese Commissie.

Voor de vraag of het verbod ook geldt wanneer Russische onderdanen bestuurder zijn van een dochtervennootschap naar Italiaans recht in Italië, zie de conclusie van Advocaat-Generaal Medina in zaak C-313/24. De AG adviseert het Hof van Justitie om niet automatisch het verbod op deze situatie van toepassing te verklaren, maar de feiten van de vennootschapsstructuur als relevante indicatoren mee te nemen. Het Hof van Justitie zelf heeft nog geen uitspraak in deze zaak gedaan.

Bronnen

19e sanctiepakket tegen Rusland: EU richt zich op Russische energie, banken uit derde landen en cryptoleveranciers, Raad van de Europese Unie
Publicatieblad van de Europese Unie van 23 oktober 2025, Europese Unie.
FAQ-document over sancties van 29 oktober 2025, Europese Commissie
FAQs on sanctions against Russia and Belarus, with focus on the following provision: Article 5k of Council Regulation (EU) No 833/2014, 26 januari 2024, Europese Commissie
De EU-sancties tegen Rusland uitgelegd, De Raad van de Europese Unie
Europese Unie (EU) neemt 19e sanctiepakket aan tegen Rusland, Rijksoverheid

Meer informatie

Timeline – EU sanctions against Russia, Raad van de Europese Unie
Sancties Rusland, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Beleid voor internationale sancties, Rijksoverheid
Sancties, Expertisecentrum Europees Recht Ministerie van Buitenlandse Zaken
Verduidelijking maatregelen vijfde sanctiepakket tegen Rusland, (gearchiveerd), Kenniscentrum Europa Decentraal
Veel voorkomende vragen sancties Rusland, Pianoo Expertisecentrum Aanbesteden
Ben ik verplicht om zelf na te gaan of het gaat om een Russische onderneming?, Pianoo Expertisecentrum Aanbesteden
Sancties Rusland, Pianoo Expertisecentrum Aanbesteden