De Europese Commissie zet in op vereenvoudiging van EU-regelgeving en verbetering van de uitvoering en handhaving ervan. Daarmee wil zij het concurrentievermogen van de Unie versterken. In het 2026 Annual Overview Report on Simplification, Implementation and Enforcement maakt de Commissie de balans op. Het rapport beschrijft de geboekte vooruitgang, resterende uitdagingen en vervolgstappen. Ook voor decentrale overheden zijn deze ontwikkelingen relevant: zij moeten Europese regels immers regelmatig uitvoeren en handhaven.
Het rapport behandelt drie centrale pijlers: vereenvoudiging, implementatie en handhaving. Daarnaast gaat het in op initiatieven en resultaten binnen verschillende beleidsterreinen, waaronder digitalisering, milieu en de interne markt.
Vereenvoudiging en kostenbesparing
De Commissie ziet vereenvoudiging en kostenbesparing als een onmisbaar onderdeel voor haar concurrentiekracht. De twaalf omnibuspakketten die het afgelopen jaar gepubliceerd zijn, maken concrete stappen daarnaartoe. In het bijzonder kijkt de Commissie naar de zes omnibuspakketten die tijdens de rapportage periode (1 august 2025-31 juli 2026) zijn gepubliceerd, waaronder de digitale omnibus. Naar schatting draagt dit pakket bij aan een vermindering van 1,2 miljard per jaar aan administratieve kosten. Ook voor decentrale overheden is dit pakket relevant, omdat het onder meer beoogt de regels voor gegevensbescherming te verduidelijken en meldprocedures voor cyberincidenten te vereenvoudigen.
Het vereenvoudigingstraject wordt de komende jaren voortgezet, ook op beleidsterrein die direct relevant zijn voor decentrale overheden. De Commissie heeft eerder dit jaar een actieplan gestart voor de herziening en opschoning van EU-recht in 12 prioritaire sectoren, waaronder klimaat en milieu en in de interne markt. Een concreet voorbeeld hiervan betreft het voorstel voor de nieuwe Verordening overheidsopdrachten die versnipperde aanbestedingsregels versnipperd, waarvan decentrale overheden een groot deel uitvoeren.
Daarnaast voert de Commissie zogenoemde ‘stress-tests’ uit op bestaande EU-wetgeving. Hiermee onderzoekt zij waar sprake is van overlappen, tegenstrijdigheden en onnodige complexiteit, zodat deze bij toekomstige herzieningen kunnen worden aangepakt. Een actueel voorbeeld is de stress test van de Vogel-en Habitatrichtlijnen, door middel van een open consultatie. Ook in het kader van raadplegingen heeft de Commissie zich flink ingezet op de betrokkenheid van belanghebbenden om praktische knelpunten te identificeren. Tenslotte hanteert de EU ook het ‘Simplicity by design’-principe. Nieuwe wetgeving wordt vanaf de eerste opstelfase begeleid door interne checklists om onnodige complexiteit te voorkomen.
Implementatie van EU-wetgeving
Naast eenvoudige regelgeving is ook een tijdige en correcte uitvoering van EU-recht essentieel voor de Europese concurrentiekracht. Zonder een effectieve toepassing blijven de Europese beleidsdoelstellingen immers slechts op papier bestaan en worden de beoogde resultaten in de praktijk niet bereikt. Tussen augustus 2025 en juli 2026 heeft de commissie 197 projecten in alle lidstaten ondersteund bij het omzetten en toepassen van EU-recht. Daarnaast publiceert de Commissie steeds vaker richtsnoeren en uitvoeringsstrategieën bij nieuwe wetgeving om de implementatie te vergemakkelijken.
Een voorbeeld hiervan is de ondersteuning bij de uitvoering van de AI-verordening, onder meer via de AI Act Service Desk en de AI-toolbox voor de Europese publieke sector. Ook digitale instrumenten worden steeds vaker ingezet om de uitvoering efficiënter te maken, zoals het eAidRegister voor de registratie van de-minimissteun.
Verder wil de Commissie voorkomen dat lidstaten bij de omzetting van EU-richtlijnen onnodige aanvullende nationale verplichtingen invoeren. Dit wordt ook wel goldplating genoemd. Om dit tegen te gaan, werkt de Commissie aan een toolkit met praktische voorbeelden en handvatten voor lidstaten. Voor decentrale overheden is het beperken van goldplating van belang, omdat aanvullende nationale verplichtingen de uitvoering van Europese regelgeving complexer en kostbaarder kunnen maken.
Handhaving van EU-wetgeving
Tot slot besteedt het rapport aandacht aan de handhaving van EU-recht. Tussen 1 augustus 2025 en 31 juli 2026 heeft de Commissie 874 nieuwe inbreukprocedures ingeleid, het hoogste aantal in tien jaar. Tegelijkertijd zet de Commissie in op vroegtijdige dialoog met lidstaten om mogelijke schendingen van EU-recht op te lossen voordat een formele procedure noodzakelijk is.
Ook voor decentrale overheden is effectieve handhaving van belang. Hoewel inbreukprocedures formeel tegen lidstaten worden gevoerd, kunnen tekortkomingen in de toepassing van Europese regels op decentraal niveau hieraan ten grondslag liggen. Dit speelt bijvoorbeeld bij staatssteun en aanbestedingen. Vroegtijdige signalering van knelpunten kan bijdragen aan het voorkomen van dergelijke tekortkomingen.
Bronnen
2026 Annual Overview Report on Simplification, Implementation and Enforcement, Europese Commissie