Nieuws

Publicatie: 15 december 2025

Door: en

Met de Europese Waterstrategie (EWS) positioneerde de Europese Commissie (Commissie) reeds water expliciet als onderdeel van waterzekerheid. Op 8 december 2025 volgde het eerste Water Resilience Forum, waar de Commissie en het Comité van de Regio’s (CoR) de stap naar uitvoering en versnelling bespraken. Het CoR onderstreepte daarbij dat uitvoering en prioritering vooral regionaal en lokaal plaatsvinden. Voor decentrale overheden is dit geen Brusselse exercitie op afstand: zij zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van EU-waterwetgeving en bepalen in de praktijk of Europese ambities werkelijkheid worden.

Het nieuwe forum voor waterweerbaarheid

Het motto van het laatste kwartaal van dit jaar is waterbestendig EU tegen 2050. Eind november hebben we vermeld dat de EU van plan is het waterbeheer versneld op orde te brengen, onder meer via waterdialogen. De eerste dialoog vond plaats op 8 december 2025, met verschillende experts op het gebied van wateruitdagingen in Europa.

De bijeenkomst werd gezamenlijk georganiseerd door het Europees Comité van de Regio’s (CoR) en het Europees Economisch en Sociaal Comité. Tijdens de dialoog zijn verschillende thema’s aan bod gekomen, zoals:

  1. Waterefficiëntie
  2. Financiering van de weg naar waterveerkracht
  3. Industriële uitdagingen en kansen binnen de waterweerbaarheid en de samenhang met Concurrentievermogen
  4. Veerkracht van stedelijk water
  5. Beste praktijken van waterveerkracht
  6. Digitale transformatie voor waterbeheer

Het doel van dit Forum, en van elke afzonderlijke sessie, is om de uitvoering van concrete plannen te verbeteren en te versnellen, met als uiteindelijke doel waterzekerheid in de EU te bereiken vóór 2050. Als aanvulling op het forum is de Commissie van plan begin 2026 een stakeholdersplatform voor waterweerbaarheid te lanceren. Dit platform wordt een belangrijk instrument voor kennisdeling en ondersteuning van de uitvoering van de Europese Waterstrategie. De Commissie zoekt daarom deskundigen, belanghebbenden en vertegenwoordigers van lokale en regionale overheden die willen bijdragen aan de ontwikkeling van richtsnoeren voor klimaatbestendige investeringen, industriële waterefficiëntie, digitale innovatie en stedelijke waterveerkracht.

Achtergrond

Wat Brussel heeft vastgesteld

De EWS is recent vastgesteld. Het CoR verdiept die koers in een conceptadvies dat de lokale uitvoering centraal zet. Het Comité wijst op een harde realiteit: waterstress treft jaarlijks circa 20% van het grondgebied van de EU en 30% van de bevolking. Tussen 2021 en 2024 veroorzaakten water- en klimaatextremen bovendien ruim 208 miljard euro aan schade.

Volgens het conceptadvies erkent de CoR dat lokale en regionale overheden vaak het best in staat zijn om waterbeheer vorm te geven. Die erkenning moet zich vertalen in echte invloed. Niet alleen uitvoeren, maar meebeslissen over planning, prioriteiten en monitoring. Dat is noodzakelijk, stelt het CoR, juist omdat de hydrologische en sociaaleconomische verschillen tussen regio’s groot zijn. De aanpak moet dus lokaal kunnen verschillen, terwijl de algemene structuur van doelen en monitoring op EU-niveau overeind blijft.

Meer achtergrond op de basis van de Europese waterstrategie is te vinden in de eerdere publicatie van Kenniscentrum Europa Decentraal.

Het bestuursgat dat Brussel wil dichten

De huidige uitvoering van het waterbeleid gaat volgens het EWS te traag. De verschillen tussen lidstaten zijn groot en de uitvoering stokt door administratief complexe vergunningprocedures en uiteenlopende interpretaties van verplichtingen. Ook de kwaliteitsverschillen in monitoring maken voortgang lastig zichtbaar. Dat alles vertraagt de naleving in de praktijk.

Volgens het CoR moet de aangekondigde Environmental Omnibus deze knelpunten verminderen. Minder administratieve en operationele lasten, zonder het milieuniveau of het ‘vervuiler betaalt’-beginsel aan te tasten. Tegelijk verwacht het Comité dat de Commissie inzet op betere monitoring en digitale ondersteuning. Het pleit voor een watertest op nieuwe wetgeving en voor gerichte steun aan kleinere gemeenten, vooral waar capaciteitstekorten het werk vertragen. Eén geïntegreerde vergunningaanvraag, digitaal ondersteund en met duidelijke richtlijnen, moet versnippering terugdringen.

Waar de Europese strategie landt

In de uitvoering speelt het lokale niveau de hoofdrol. Gemeenten, provincies en waterschappen bepalen in de praktijk welke maatregelen voorrang krijgen en wanneer ingrepen urgent worden. Het CoR is helder: bij concurrerende belangen gaat drinkwatervoorziening voor. Dat uitgangspunt moet overal in de EU gelden.

Voor kust- en deltaregio’s schetst het advies een stapeling van risico’s: verzilting, overstromingsdreiging en sterke seizoenspieken in de watervraag. Zulke gebieden vragen om maatwerk. Ecologische oplossingen krijgen daarbij een prominente plek, bijvoorbeeld: moerasherstel, rivierverruiming, stedelijke waterberging. Digitale instrumenten zoals real-time sensoren en digitale tweelingen kunnen het inzicht in risico’s vergroten, maar de kosten zijn fors. Daarom benadrukt het CoR dat regio’s met beperkte middelen ondersteuning nodig hebben om deze technologie daadwerkelijk toe te passen.

Het Comité van Regio’s opinie factsheet: het lokale en regionale perspectief

In het kader van waterbestendigheid heeft de CoR, specifiek de Commissie Milieu, Klimaatverandering en Energie (ENVE) (een van de vaste commissies van het CoR, red.), een ontwerpadvies gepubliceerd. In het advies benadrukt zij, dat de natuurlijke beschikbaarheid van water sterk samenhangt met het regionale ontwikkelingsniveau. Het EU-beleid moet ervoor zorgen dat water de ontwikkeling van regio’s niet tegenhoudt.

Daarnaast onderstreept het Comité van Regio’s het belang van het subsidiaritetsbeginsel binnen het EU-waterbeleid. Besluitvorming dient zo veel mogelijk plaats te vinden op het niveau dat het dichts bij burgers en lokale besluitvorming staat.

Verder wijst het Comité van Regio’s op de volgende aandachtspunten

  • Maatregelen voor waterbestendigheid moeten sociaal rechtvaardig en betaalbaar zijn, vooral voor kwetsbare huishoudens, waterafhankelijke sectoren en regio’s met waterstress.
  • Waterweerbaarheid verschilt sterk tussen regio’s, daarom zijn regionaal aangepaste doelen en trajecten nodig.
  • Waterbeheer moet structureel worden geïntegreerd in alle EU-beleid via een “watertest”.
  • Regio’s en steden moeten een sterke rol krijgen in waterplanning en -beheer.
  • Verontreiniging aan de bron aanpakken en geavanceerde zuivering en monitoring in de hele watercyclus inzetten om gezondheid, ecosystemen en waterzekerheid te beschermen.

Voor decentrale overheden is het belangrijk om de discussies over waterweerbaarheid binnen het CoR te volgen. Omdat het CoR de EU-wetgeving adviseert namens lokale en regionale overheden, helpt dit hen tijdig in te spelen op ontwikkelingen die hun beleid en uitvoering raken.

Bron

Meer informatie