Staatssteun
Overheden mogen in principe geen financiële steun aan ondernemingen verlenen, omdat deze vaak de concurrentie vervalst.
Sinds 1 januari 2026 zijn lidstaten verplicht om verleende de-minimissteun te registreren. Nederland maakt gebruik van het centrale EU-register, het eAidRegister (hierna: eAir).
OntdekkenOverheden mogen in principe geen financiële steun aan ondernemingen verlenen, omdat deze vaak de concurrentie vervalst.
De vraag of er sprake is van staatssteun is afhankelijk van vijf cumulatieve criteria zoals benoemd in artikel 107 lid 1 VWEU. Dat wil zeggen dat aan alle voorwaarden moet worden voldaan alvorens er sprake is van staatssteun. Decentrale overheden dienen elke steunverlening te toetsen aan deze criteria.
Wil een overheidsorganisatie compensatiesteun voor het verrichten van Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB) verlenen? En voldoet deze compensatiesteun wel aan de eerste drie voorwaarden van het Altmark-arrest, maar niet aan de laatste voorwaarde, dat de aanbieder is geselecteerd op basis van een aanbesteding of een benchmark?
Voor gemeenten is er een actieve rol weggelegd bij het houden van toezicht houden op woningcorporaties. Ook kunnen zij diensten die woningcorporaties leveren aanmerken als Diensten van Algemeen Economisch Belang.
De Richtlijn Toegankelijkheid voor Digitale Producten en Diensten (Richtlijn 2019/882) moet een interne markt voor verscheidene interactieve producten en diensten tot stand brengen: computers, terminals, smartphones en e-readers moeten waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn voor iedereen, ook mensen met een lichamelijke beperking.
Digitale toegankelijkheid betekent bruikbaarheid van digitale diensten voor iedereen, met of zonder handicap. Gebruikers die doof, blind of autistisch zijn of bijvoorbeeld een motorische beperking hebben, kunnen moeite hebben met het begrijpen en gebruiken van websites of mobiele applicaties. Dit brengt ook verplichtingen voor decentrale overheden mee.
Decentrale overheden die aangemelde of vrijgestelde steun verlenen, moeten rekening houden met de rapportageplicht. Deze verplichting houdt in dat lidstaten jaarlijks verslag moeten doen aan de Europese Commissie over verleende steun.
Een Europese aanbestedingsprocedure begint doorgaans met de aankondiging, eventueel nadat een vooraankondiging is gepubliceerd om marktpartijen op een aanstaande aanbesteding te attenderen. Hiermee laat de aanbestedende dienst aan de markt weten dat zij voornemens is een overheidsopdracht te gunnen. Ondernemers worden hiermee uitgenodigd om een inschrijving in te dienen of een verzoek tot deelname te doen. In dit sub-dossier wordt de procedure vanaf de aankondiging tot gunning van de opdracht uiteengezet.
Om opdrachten voor werken, leveringen of diensten aan een ondernemer te vergeven, moeten decentrale overheden nagaan of er een aanbestedingsprocedure gevolgd moet worden. De regels voor aanbesteden staan al sinds 1973 in Europese Aanbestedingsrichtlijnen en sinds 2013 ook in de nationale Aanbestedingswet 2012. Met dit dossier krijgen decentrale overheden inzicht in de belangrijkste juridische kaders en beleidsmatige kwesties binnen het onderwerp aanbesteden.
Aanbestedende diensten moeten opletten bij het beoordelen van abnormaal lage inschrijvingen. De Verordening Buitenlandse Subsidies geeft bij hoge opdrachtwaardes namelijk een toetsingsbevoegdheid aan de Europese Commissie, waar aanbestedende diensten aan moeten meewerken.
Een serie artikelen ter verdieping van de basiskennis over de EU en haar instituties
Voldoet een steunmaatregel aan de vijf cumulatieve staatssteuncriteria, dan moet deze maatregel volgens de Europese staatssteunregels worden aangemeld bij de Europese Commissie. Een gemeente, provincie of waterschap kan echter onderzoeken of de steun mogelijk vrijgesteld kan worden van deze aanmeldingsplicht.