De Raad en de industriecommissie van het Europees Parlement hebben op 26 juni en 2 juli hun posities bepaald over de voorgestelde vergunningenrichtlijn uit het European Grids Package. Het voorstel moet vergunningsprocedures voor elektriciteitsnetten, hernieuwbare energie, opslag en laadinfrastructuur fors versnellen. Voor gemeenten en provincies, de vergunningverleners, betekent dit dat zij binnen de termijnen een besluit moeten nemen. Doen zij dat niet op tijd, dan kunnen bepaalde tussenstappen in de procedure als goedgekeurd gelden. Dit geldt alleen in lidstaten waar het nationale recht stilzwijgende goedkeuring voor deze vergunningen kent.
Wat staat er in het Grids Package?
De Europese Commissie presenteerde het European Grids Package in december 2025. Het pakket bestaat uit een herziening van de TEN-E-verordening voor grensoverschrijdende energie-infrastructuur en een voorstel voor een richtlijn die vergunningverlening versnelt door wijziging van onder meer de Richtlijn hernieuwbare energie en de Elektriciteitsrichtlijn. Met het pakket wil de Commissie het elektriciteitsnet moderniseren en uitbreiden, zodat elektrificatie en de integratie van hernieuwbare energie sneller verlopen. De aanleiding voor het vergunningenvoorstel is dat trage vergunningverlening een van de grootste vertragende factoren is bij energieprojecten. De aanleg van een transmissienet duurt ongeveer tien jaar, waarvan meer dan de helft opgaat aan vergunningen. Vergunningen voor hernieuwbare-energieprojecten duren tot negen jaar.
Kortere termijnen
De Raad nam eind juni 2026 zijn onderhandelingspositie aan, de industriecommissie van het Parlement volgde begin juli. Beide instellingen steunen de kern van het voorstel: kortere beslistermijnen, één nationaal digitaal loket voor alle vergunningsstappen en stilzwijgende goedkeuring van bepaalde tussenstappen wanneer een bevoegd gezag niet op tijd beslist. Die stilzwijgende goedkeuring is geen automatisme. Lidstaten hoeven de regel niet toe te passen als hun rechtsstelsel geen stilzwijgende goedkeuring kent voor deze besluiten. Milieubesluiten en netaansluitvergunningen zijn uitgezonderd en vragen altijd een expliciet besluit.
Het Parlement gaat op onderdelen verder. Netaansluitprocedures mogen maximaal drie maanden duren. De vergunningsdrempel voor kleine zonne-installaties, opslag en laadpunten gaat van 100 kW naar 200 kW. Voor warmtepompen onder 50 MW komt een beslistermijn van één maand. Ook willen Europarlementariërs de aanname dat hernieuwbare projecten en netten van zwaarwegend algemeen belang zijn versterken, met alleen een uitzondering voor formeel aangewezen cultureel erfgoed.
Wat betekent dit voor decentrale overheden?
Voor Nederlandse decentrale overheden heeft de stilzwijgende goedkeuring naar verwachting geen direct gevolg. De vergunning van rechtswege is voor de omgevingsvergunning per 1 januari 2024 met de Omgevingswet vervallen. Nederland past stilzwijgende goedkeuring op deze vergunningen dus niet toe. De kortere beslistermijnen en het digitale loket gelden wel. Gemeenten en provincies moeten hun doorlooptijden daarop inrichten. Milieubesluiten zijn hiervan uitgezonderd. De voorstellen hangen bovendien samen met de Wet RED III vergunnen, die de Tweede Kamer op 16 juni aannam. Die wet implementeert de versnelde vergunningsprocedures voor hernieuwbare-energieprojecten in versnellingsgebieden in de Omgevingswet. Daarnaast verplicht het voorstel dat omwonenden van grotere hernieuwbare projecten meedelen in de opbrengsten (benefit-sharing). Denk aan omgevingsfondsen zoals die nu al bij windparken bestaan. Het Parlement wil de drempel hiervoor verlagen van 10 MW naar 7 MW. De richtlijn sluit aan op het voorjaarspakket van het Europees Semester, waarin Nederland de aanbeveling kreeg vergunningsprocedures voor netuitbreiding en energieopslag te versnellen.
Hoe verder?
De trilogen tussen Raad en Parlement starten onder het Ierse voorzitterschap, zodra de plenaire vergadering het mandaat van het Parlement bevestigt. Het doel is een akkoord in 2026. Daarna volgt omzetting in Nederlands recht. Decentrale overheden doen er goed aan zich nu al voor te bereiden. Inventariseer de huidige doorlooptijden van vergunningen voor energieprojecten in uw organisatie en breng in kaart welke procedures straks onder de nieuwe termijnen vallen. Ga daarnaast na of uw vergunningprocessen digitaal kunnen aansluiten op het nationale loket dat er moet komen.
Meer informatie
Electricity grids: MEPs back plans to accelerate energy project permit process, persbericht Europees Parlement
European grids package: Council backs modernised energy network for decarbonisation, persbericht Raad van de Europese Unie
European Grids Package, Europese Commissie
Commissie presenteert voorjaarspakket 2026, Kenniscentrum Europa Decentraal
Klimaat en energie, Kenniscentrum Europa Decentraal