Regionaal beleid
Binnen Europa bestaan soms grote economische, sociale en territoriale verschillen tussen de verschillende regio’s. Het regionaal beleid ofwel cohesiebeleid van de EU heeft als doel om deze verschillen te verkleinen, territoriale cohesie te bevorderen en samenwerking tussen de regio’s stimuleren. Dit beleid bevordert het concurrentievermogen en de werkgelegenheid in de Unie.
Europese fondsen en subsidies bieden financiële ondersteuning bieden voor projecten en initiatieven die bijdragen aan Europese prioriteiten. Ook gemeenten, provincies en waterschappen kunnen onder voorwaarden aanspraak maken op deze middelen
Doelstellingen
Het cohesiebeleid van de EU heeft vijf prioriteiten voor de periode 2021-2027:
- een competitief en slimmer Europa
- een groener Europa
- een meer verbonden Europa
- een socialer en inclusiever Europa
- een Europa dat dichter bij de burgers staat.
Het cohesiebeleid daarmee bestrijkt tal van beleidsthema’s, bijvoorbeeld milieu en klimaatverandering, plattelandsontwikkeling, vervoer en infrastructuur, digitalisering, onderzoek en innovatie, werkgelegenheid, toerisme, cultuur, gezondheid en onderwijs.
Europese fondsen en subsidies
Er zijn verschillende soorten Europese fondsen en subsidies.
Europese Structuur- en Investeringsfondsen (ESIF) worden per lidstaat nationaal beheerd. Dit heet in gedeeld beheer. Aanvragen indienen kan bij een Nederlandse organisatie. De structuur- en investeringsfondsen in Nederland zijn:
- het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) – gericht op sociale en economische ontwikkeling van regio’s en steden. Het programma voor internationale samenwerking Interreg valt hier ook onder;
- het Europees Sociaal Fonds+ (ESF+), dat werkgelegenheid bevordert;
- het Just Transition Fund (JTF). Dit fonds ondersteunt regio’s die getroffen worden door de klimaattransitie.
Daarnaast zijn er andere Europese fondsen die nationaal worden beheerd. Het gaat over het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (ELFPO), het Europees Maritiem, Visserij en Aquacultuur Fonds (EMFAF), het Fonds voor Asiel, Migratie en Integratie (AMIF) en het Fonds voor Interne Veiligheid (ISF).
Tot slot zijn er ook zogenaamde ’thematische fondsen’. Dit zijn programma’s op specifieke onderwerpen, denk aan Erasmus+ (onderwijs), Horizon Europe (onderzoek en ontwikkeling) of LIFE (milieu en klimaat). Hiervoor is niet per land een bepaald bedrag gereserveerd, maar ingediende aanvragen uit heel Europa worden vergeleken en beoordeeld en de beste geselecteerd.
Cofinanciering
Over het algemeen financieren Europese fondsen niet 100% van de kosten van een project, maar houden ze een cofinanciering of medefinancieringspercentage aan. Dit wordt uitgedrukt als een percentage van de totale kosten van het programma. Voor de financiering door de EU geldt gewoonlijk een maximumdrempel. Deze drempel wordt voor elk fonds of operationeel programma door de Commissie vastgesteld. Een cofinancieringspercentage van 80% houdt bijvoorbeeld in dat de gemaakte kosten binnen een bepaald project voor maximaal 80% door de Europese subsidie gedekt worden. De overige 20% van de kosten dient de aanvrager uit andere bronnen te bekostigen, bijvoorbeeld private investeringen.
Regels voor staatssteun en aanbesteding
Bij het gebruik van Europese fondsen en subsidies moeten de regels voor staatssteun en aanbestedingen in acht worden genomen. Zo kunnen Europese en Nationale aanbestedingsregels van toepassing zijn bij het uitvoeren voor projecten die gefinancierd worden door ESIF-middelen.
Voor aanbestedingen heeft de Europese Commissie de aanbestedingsleidraad Overheidsopdrachten – Richtsnoeren voor professionals gepubliceerd (2018). Dit document biedt richtsnoeren aan overheidsfunctionarissen die zich bezighouden met het beheer van Europese fondsen en behandelt alle hoofdfasen van een openbaar aanbestedingsproces: van de voorbereiding en planning tot de uitvoering van de opdracht. De leidraad helpt veelgemaakte fouten te voorkomen en goede praktijken te hanteren bij de uitvoering van procedures voor overheidsopdrachten. Verdere algemene informatie over aanbesteden is te vinden op de onderwerppagina aanbesteden.
De geldende regels voor staatssteun zijn niet voor elk fonds dezelfde. Deze zijn afhankelijk van de hoe de financiering van het fonds in kwestie tot stand komt, bijvoorbeeld of de gelden beheerd worden door de EU of door de lidstaten.
De EU-fondsenwijzer
De EU-fondsenwijzer is het decentraal startpunt voor uw zoektocht naar de juiste Europese fondsen en subsidies. De EU-fondsenwijzer helpt u op weg bij het vinden van financiering voor uw project. Ontdek de mogelijkheden van de EU-fondsenwijzer:
Zoeken naar fondsen
Bekijk welke fondsen of subsidieprogramma’s geschikt kunnen zijn voor het onderwerp of de doelgroep van uw keuze. Aan de hand van trefwoorden of door te filteren op doelgroep of onderwerp kunt u gerichter zoeken naar relevante fondsen en oproepen.
Call kalender
De call kalender geeft een selectie van de voor decentrale overheden meest relevante calls, waar de komende maanden projectvoorstellen ingediend kunnen worden.
Voorbeelden
Doe inspiratie op met verhalen van overheden over hun EU-projecten in de praktijk. Ontdek inspirerende projectvoorbeelden van andere overheden over hoe zo’n Europees project nu in zijn werk gaat.
Fondsentips
Bij het werken met Europese fondsen en subsidies zijn er heel wat zaken om rekening mee te houden. Een goede voorbereiding is het halve werk. Deze tips helpen u op weg.
Begrippenlijst
De belangrijkste begrippen rondom Europese fondsen en subsidies in begrijpelijke taal.
Aan de slag
De EU-fondsenwijzer wordt u aangeboden door Kenniscentrum Europa Decentraal in samenwerking met VNG, IPO/HNP en de Unie van Waterschappen.
Nieuwsbrief
Wilt u op de hoogte blijven van het nieuws uit Europa over Europese fondsen en subsidies? En over hoe EU-recht en beleid impact heeft op overheden? Abonneer u dan op de nieuwsbrief De Europese Ster. De nieuwsbrief is een samenwerking tussen Kenniscentrum Europa Decentraal en het Huis van de Nederlandse Provincies.