Wat zijn de meest actuele ontwikkelingen op het gebied van grensoverschrijdende zorg?

november 2016

De Europese Patiëntenrichtlijn (2011/24/EU) voorziet erin dat er vergaande samenwerking op het gebied van grensoverschrijdende zorg plaatsvindt. Hoe is dit in de praktijk verder geregeld en is er ook sprake van een toename van grensoverschrijdende gezondheidszorg, waar we als gemeente mee te maken kunnen krijgen?

Antwoord IN het kort: 

Ja er is sprake van een toenemende grensoverschrijdende zorg. Het stimuleren van de toename van grensoverschrijdende zorg is iets waar gemeenten of andere regionale overheden een actieve rol in kunnen spelen. Zo voorziet de Europese Patiëntenrichtlijn bijvoorbeeld in bevorderen van verschillende vormen van grensoverschrijdende samenwerking. Daarnaast zijn er binnen de Benelux afspraken gemaakt over bijvoorbeeld grensoverschrijdend ambulancevervoer.

Toename grensoverschrijdende zorg

In het rapport ‘Patiënten zonder grenzen’ uit januari 2016 constateert het Secretariaat-Generaal van de Benelux een toename in grensoverschrijdende patiëntenstromen in de Benelux. Deze toename van grensoverschrijdende activiteit in de Benelux heeft een aantal oorzaken. Onder meer de verbeteringen in de grensoverschrijdende interoperabiliteit tussen eHealth-diensten, zoals in de Patiëntenrichtlijn bepleit.

Belemmeringen

In het bovengenoemde rapport komen tevens een aantal belemmeringen naar voren die verdere toename van grensoverschrijdende zorg tegenhouden. Met name een gebrek aan informatie en kennis over bijvoorbeeld de kwaliteit van de buitenlandse zorg, de beschikbaarheid van de zorg of financiële aspecten, kunnen ertoe leiden dat de patiënt afgeschrikt wordt in het zoeken naar grensoverschrijdende zorg. Om dit te verbeteren is het van belang om de verschillende context in landen te erkennen om de informatievoorziening af te stemmen op de verschillende betrokkenen.

Patiëntenrichtlijn

Het doel van de Patiëntenrichtlijn is onder meer het versterken van de samenwerking op het gebied van de gezondheidszorg tussen de lidstaten, met volledige eerbiediging van de nationale bevoegdheden voor het organiseren en verstrekken van gezondheidszorg. Dit is ook voor decentrale overheden van belang. Hoofdstuk IV van de richtlijn geeft hier verdere invulling aan.

Samenwerking tussen lidstaten

Dankzij de aanname van deze richtlijn kreeg de Commissie het mandaat om de lidstaten te ondersteunen in verdergaande samenwerking binnen de gezondheidszorg. De samenwerking tussen lidstaten wordt op een aantal wijzen vormgegeven. Dit gebeurt onder meer door:

Vragen doorverwijzen naar nationaal contactpunt

De richtlijn verplicht de lidstaten om één of meerdere nationale contactpunten voor grensoverschrijdende gezondheidszorg aan te wijzen. Deze nationale contactpunten hebben tot taak patiënten voor te lichten over hun rechten, wanneer deze besluiten een beroep te doen op grensoverschrijdende gezondheidszorg, alsook om hen de contactgegevens van andere contactpunten in de andere lidstaten te verstrekken. Ook dient de patiënt er door de contactpunten op geattendeerd te worden welke route voor hem of haar voordeliger is: vergoeding op basis van de Europese Patiëntenrichtlijn of op basis van de al bestaande Europese sociale zekerheidsverordening (Verordening nr. 883/2004). Het aangewezen contactpunt in Nederland is het Zorginstituut Nederland. Gemeenten die met burgervragen over grensoverschrijdende zorg worden geconfronteerd kunnen deze derhalve doorverwijzen naar het Zorginstituut Nederland.

Grensoverschrijdende samenwerking in de decentrale praktijk

Behalve de samenwerkingsvormen uit de Patiëntenrichtlijn, wordt er in Nederland op het gebied van gezondheidszorg ook regionaal al in onder andere de volgende vormen grensoverschrijdend samengewerkt. Zie voor een greep van Nederlandse initiatieven onze eerdere praktijkvraag over grensoverschrijdende zorg.

Grensoverschrijdende zorg bij ambulancevervoer en noodgevallen

De Benelux heeft daarnaast verdergaande samenwerking met betrekking tot ambulancevervoer. In de Beschikking Ambulancevervoer is vastgelegd hoe in bijzondere situaties snelle, doeltreffende en efficiënte spoedeisende grensoverschrijdende geneeskundige hulpverlening kan worden geboden.  In de beschikking wordt bijvoorbeeld de erkenning van ambulances, verschillen in vakbekwaamheden van personeel in Nederland en België, voorrangsregels voor ambulances en de vergoeding van de inzet van ambulances geregeld.

Door:

Stijn Bijleveld en Paul Zondag, Europa decentraal

Meer informatie:

Grensoverschrijdende samenwerking, Europa decentraal
Zorg over de grens blijkt in praktijk nog moeilijk te verlopen, Europa decentraal
Is de Patiëntenrichtlijn van invloed op gemeentelijke zorgtaken en zorg over de grens?, Europa decentraal
Het rapport ‘Patiënten zonder grenzen’ Benulux
Patiëntenrichtlijn, Publicatieblad van de Europese Unie
Beschikking Ambulancevervoer, Benelux Economische Unie
Acute Zorg Euregio
Zorginstituut Nederland
EuroHealthConnect

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X