Brexit-loket

Op 31 januari 2020 heeft VK heeft de EU verlaten. Momenteel zitten we in een overgangsperiode. Deze verloopt op 31 december 2020.

Wat betekent de overgangsperiode en de Brexit voor uw organisatie?

Doe de Brexit impact scan en bepaal de mogelijke impact van de Brexit op uw organisatie.

Helpdesk

Werkt u bij de gemeente, provincie, waterschappen of de Rijksoverheid? Dan kunt u kosteloos vragen stellen over de Brexit.

STEL UW VRAAG

Nieuwsbrief

Ontvang het laatste nieuws over Brexit en de Brexit impact scan in uw mailbox. Abonneer u op de Brexit-update nieuwsbrief.

Ik meld mij aan

Actualiteit


Voorbereiden op de Brexit in de praktijk

Brexit en internationale samenwerking

De provincie Zuid-Holland werkt veel samen met partners in het VK en heeft subsidieregelingen die grensoverschrijdend zijn. Hoe gaat dit veranderen na de Brexit? Gedeputeerde Jeannette Baljeu vertelt hoe de provincie zich hierop voorbereidt.

Brexit en de lokale economie

De gemeente Westland raadt andere gemeenten aan in gesprek te gaan met lokale ondernemers over de mogelijke gevolgen van de Brexit. Karin Zwinkels, voormalig wethouder economische zaken van de gemeente Westland, vertelt hoe Westland zich voorbereidt.

Brexit en de AVG

Maakt uw organisatie gebruik van digitale diensten uit het VK en worden door die diensten persoonsgegevens verwerkt? Eelke Visscher, hoofd bedrijfsvoering VNG, zat met dezelfde vraag. Hij vertelt over zijn ervaringen.


Praktijkvragen


Vraag & Antwoord


Wat zijn de bevoegdheden van de instituties van de EU bij het Brexitproces?

De Europese Unie bestaat uit verschillende instituties. Zo sluit de Raad, namens de EU, een akkoord over de voorwaarden van de terugtrekking van een lidstaat, en wordt er een Politieke Verklaring aangehecht, die de ambities voor de toekomstige relatie tussen het VK en de EU beschrijft. Wanneer zowel het terugtrekkingsakkoord als de Politieke Verklaring geaccepteerd worden door alle partijen, zal er een transitieperiode volgen, waarin het VK de EU-instituties verlaat maar het complete EU-acquis nog wel zal volgen. Tijdens deze periode zal onderhandeld worden over een vrijhandelsakkoord. Welke formele rol de Europese instituties hebben in het uittredingsproces en het sluiten van EU-handelsovereenkomsten, wordt hieronder uiteengezet.

DE EUROPESE RAAD

Over het terugtrekkingsakkoord wordt besloten door de Raad door middel van een stemming met gekwalificeerde meerderheid. De regels voor deze gekwalificeerde meerderheid zijn vastgelegd in art. 238 lid 3 sub b VWEU.

Met betrekking tot de Brexit is een gekwalificeerde meerderheid bereikt als ten minste 72% van de leden van de Raad instemt met de overeenkomst, en als de bevolking van de lidstaten die de instemmende Raadsleden vertegenwoordigen bij elkaar ten minste 65% uitmaakt van de bevolking van de hele EU.

Oftewel, minstens 20 lidstaten moeten instemmen met de overeenkomst. Deze 20 lidstaten moeten gezamenlijk minimaal 65 % van de EU-bevolking vertegenwoordigen. Bij een terugtrekkingsakkoord hoeft dus niet elke lidstaat toestemming te verlenen, in tegenstelling tot het sluiten van een toetredingsakkoord van een nieuwe lidstaat.

Onderhandelingen nieuw handelsakkoord met het VK na de Brexit (toekomstige relatie)

In de transitieperiode zal worden onderhandeld over een vrijhandelsakkoord, zoals beschreven in de herziene Politieke Verklaring. Deze onderhandelingen volgen de wetgeving overeenkomstig artikel 218, lid 3, van het VWEU, met betrekking tot internationale overeenkomsten tussen de Unie en derde landen. De Europese Raad verleent hierbij machtiging tot het openen van onderhandelingen, stelt de onderhandelingsrichtsnoeren vast, verleent machtiging tot ondertekening en sluit de overeenkomsten.

Lees meer over de onlangs door de Raad aangenomen conclusies over de onderhandelingen over- en de sluiting van handelsovereenkomsten van de EU in dit persbericht.

EUROPESE COMMISSIE

De Europese Commissie heeft van de Raad het mandaat gekregen om de uittredingsonderhandelingen met het VK te voeren. Hiervoor is de Taskforce Artikel 50 (beter bekend als de Brexit-taskforce) opgericht, geleid door Michel Barnier, de hoofdonderhandelaar. De taskforce is gebonden door onderhandelingsrichtsnoeren, die zijn vastgesteld door de Raad. Als er een akkoord is bereikt, zal de Europese Raad zich daar vervolgens over uitspreken. Hij moet aan de Raad en de Europese Raad rapporteren over de voortgang en het Europees Parlement op de hoogte houden.

Onderhandelingen nieuw handelsakkoord met het VK na de Brexit (toekomstige relatie)

Tijdens de transitieperiode zal worden onderhandeld over een vrijhandelsakkoord, zoals beschreven in de herziene Politieke Verklaring. De Europese Commissie wordt via een mandaat gemachtigd door de Raad om namens de EU over een nieuwe handelsovereenkomst te onderhandelen. Vervolgens zal de Commissie namens de EU met het VK onderhandelen, in nauw overleg met de Raad en het Europees Parlement. Hierbij geldt ook dat als er een akkoord is bereikt, de Europese Raad zich daar vervolgens over zal uitspreken.

EUROPEES PARLEMENT

Een positieve uitkomst van de stemming van de Raad over een terugtrekkingsakkoord is niet voldoende. Het Europees Parlement moet ook instemmen met het akkoord. Het Parlement besluit bij eenvoudige meerderheid over goedkeuring van een akkoord inzake de terugtrekking.

Onderhandelingen nieuw handelsakkoord met het VK na de Brexit (toekomstige relatie)

Het Europees Parlement moet ook bij de onderhandelingen over een nieuwe handelsovereenkomst een ondertekend akkoord goedkeuren. Na goedkeuring van het Parlement neemt de Raad het besluit tot sluiting van de overeenkomst aan.

HOF VAN JUSTITIE

Het Hof van Justitie (Hof) van de Europese Unie houdt toezicht op de juiste toepassing van de EU-wetgeving en verdragen, dus ook ten aanzien van artikel 50 VEU. De uittredingsovereenkomst wordt gesloten tussen de EU en het VK, niet tussen de lidstaten en het VK. Het krijgt de status van een internationale overeenkomst, waardoor het uittredingsverdrag onderwerp kan zijn van rechterlijke toetsing door het Hof.

In de Politieke Verklaring van 17 oktober 2019 wordt het Hof een enkele keer genoemd met betrekking tot haar rol binnen de onderhandelingen over een nieuwe handelsovereenkomst. Indien een geschil tussen de onderhandelende partijen over de interpretatie van bepalingen en concepten van het Unierecht plaatsvindt, moet dit worden doorverwezen naar het Hof om een bindende uitspraak te doen met betrekking tot de interpretatie van het Unierecht.

COMITÉ VAN DE REGIO’S

Het Comité van de Regio’s heeft geen formele rol binnen de Brexit onderhandelingen. Het Comité heeft zich echter wel toegelegd op actieve betrokkenheid bij het proces.

Wat verandert er aan het Meerjarig Financieel Kader na de Brexit?

Elke zeven jaar wordt er een nieuw Meerjarig Financieel Kader afgesloten, waarin de EU besluit wat ze gaan uitgeven en hoe ze dat gaan doen. Het uittreden van het VK uit de EU zal effect hebben op de EU-begroting, aangezien de bijdrage van het VK zal wegvallen na de Brexit.

LOPEND MFK

Het huidige MFK loopt van 2014 tot en met 2020. Dit is opgesteld toen het VK nog lid was. Het nakomen van de betalingsverplichtingen van het VK was onderdeel van de eerste fase van de Brexit-onderhandelingen. Het VK heeft toegezegd om zijn betalingsverplichtingen na te komen, het gaat om een bedrag van 40 miljard euro. Mede dankzij deze toezegging stemde de Europese Raad in december 2017 in met het opstarten van de tweede fase van de onderhandelingen. Inmiddels zijn de onderhandelingen van de tweede fase in volle gang, maar uit deze onderhandelingen zijn nog geen nieuwe conclusies gekomen betreffende het MFK.

NIEUWE MFK

De onderhandelingen over het nieuwe MFK zijn eind februari begonnen op een informele top. Aangezien het VK de Europese Unie wil verlaten, maken zij geen onderdeel uit van de onderhandelingen. Of er eventueel een transitieperiode komt en of dit leidt tot een verdere bijdrage van het VK aan het nieuwe MFK was onder andere onderwerp van de onderhandelingen. De voorkeur van de Europese Raad is een overeenkomst tot 31 december 2020, een dag voordat het nieuwe MFK ingaat (1 januari 2021). Het VK heeft dus geen formele invloed op de nieuwe Regio- en Structuurfondsen, maar de Brexit wel, aangezien het VK een bijdrager is aan de begroting

BREXIT EFFECT

Het vertrek van het VK zorgt er dus mogelijk voor dat er minder geld beschikbaar is voor de nieuwe begroting. Volgens een studie, uitgevoerd in Oktober 2017 in opdracht van de commissie landbouw en plattelandsontwikkeling (AGRI) van het Parlement, zal de uittreding van het VK leiden tot een jaarlijks tekort van € 10,2 miljard in de EU-begroting. De inschatting is dat dit leidt tot een disproportionele toename in de bijdrages van de grootste nettobetalers van de EU. Nederland is een van de grootste nettobetalers.

NIEUW VOORSTEL

Op 2 mei 2018 publiceerde de Commissie een voorstel voor het nieuwe MFK. Hierin stelt de Commissie dat het vertrek van het VK uit de EU inderdaad een financiële impact gaat hebben en dat het nieuwe MFK hier passend op moet reageren. In het voorstel staat dat de bijdrages van alle lidstaten verhoogd moeten worden, maar dat het budget ook efficiënter besteed moet worden. Ook moet het tekort veroorzaakt door het vertrek van de VK gecompenseerd worden met nieuwe eigen middelen, en besparingen en herindelingen van bestaande programma’s. De meeste lidstaten staan welwillend tegenover een verhoging van de eigen bijdrage aan het EU-budget. Naast Nederland zijn er nog enkele lidstaten die van mening zijn dat de eigen bijdrage niet omhoog zou moeten gaan. Meer informatie over het Nederlandse standpunt vindt u hier.

Wat zijn de gezamenlijke standpunten van de andere Europese lidstaten over de Brexit?

In de Brexit-onderhandelingen is door de Europese Raad besloten dat de 27 Europese lidstaten in eenheid naar buiten treden en handelen. Dit betekent dat de lidstaten niet individueel mee doen in de onderhandelingen. De werkwijze van de 27 Europese lidstaten – ook wel de EU27 genoemd – is uitgewerkt in twee onderhandelingsrichtsnoeren van de Europese Raad.

De Europese Raad vertegenwoordigt en verenigt het standpunt van de EU27. De EU27 steunt een ordelijk vertrek van het VK uit de EU met een terugtrekkingsakkoord en een bijbehorende transitieperiode. Omdat de kans op een Brexit zonder terugtrekkingsakkoord aanwezig blijft, legt de Raad nadruk op de benodigde noodmaatregelen.

Wat is het standpunt van het Europees Parlement over de Brexit?

Het Europees Parlement is nauw betrokken geweest bij de onderhandelingen over het terugtrekkingsakkoord. Volgens artikel 50 VEU moet het Parlement goedkeuring verlenen aan het uiteindelijke akkoord. Het Parlement heeft op 5 april 2017 een resolutie aangenomen waarin sleutelvoorwaarden voor de Brexit-onderhandelingen zijn uiteengezet. Europarlementariërs hebben de EU en het Verenigd Koninkrijk opgeroepen om de onderhandelingen in te gaan op basis van volledige transparantie en goed vertrouwen. De Brexit-stuurgroep coördineert de besluiten en resoluties met betrekking tot de Brexit namens het Europees Parlement.

ALGEMENE PUNTEN

In de sleutelvoorwaarden voor de Brexit-onderhandelingen, die in de aangenomen resolutie van 5 april 2017 staan, worden een aantal belangrijke zaken benadrukt:

  • Gelijke en eerlijke behandeling van EU burgers die in het VK wonen en burgers uit het VK die in EU landen wonen moet gegarandeerd worden.
  • Het VK blijft lid van de EU tot het officiële vertrek. Dit brengt uiteraard rechten en plichten met zich mee. Dit houdt ook in dat financiële verplichtingen die aangegaan zijn vóór vertrek uit de EU maar doorlopen tot na de datum van het officiële vertrek moeten worden voldaan.
  • De vier vrijheden van de interne markt: vrij verkeer van goederen, kapitaal, diensten en personen zijn ondeelbaar.

STANDPUNT OVER TOEKOMSTIGE RELATIE

Op 14 maart 2018 heeft het Europees Parlement richtlijnen aangenomen voor de toekomstige relatie. Hierin benadrukt het zijn officiële rol en merkt daarnaast onder andere op dat:

  • Een derde land niet dezelfde rechten en voordelen mag hebben als een lidstaat van de EU;
  • De interne markt en zijn werking beschermd moet blijven; en
  • Het VK een belangrijke partner blijft van de EU.

Verder stelt het Europees Parlement in de toekomst een goede relatie tussen de EU en het VK te willen opbouwen, gebaseerd op vier waarden:

  • Handel en economische relaties
  • Buitenlands beleid, veiligheidssamenwerking en ontwikkelingssamenwerking
  • Interne veiligheid
  • Thematische samenwerking
Wat is het standpunt van het Comité van de Regio’s over Brexit?

Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft een resolutie over de gevolgen van de Brexit voor Europese steden en regio’s aangenomen. Formeel is het CvdR niet betrokken bij de onderhandelingen tussen het VK en de EU.

RELEVANTIE VOOR NEDERLANDSE (DECENTRALE) OVERHEDEN

Naast de algemene standpunten, benoemt het Comité ook punten die relevant zijn voor lokale en regionale Nederlandse overheden:
• Het Comité benoemt dat Britse decentrale overheden en lokale bestuursorganen na 2020 ook aan programma’s voor territoriale samenwerking moeten kunnen deelnemen.
• Er moet daarnaast bijzondere aandacht worden besteed aan de samenwerking van lokale en regionale overheden in gebieden die aan de Ierse Zee, het Kanaal en de Noordzee liggen.
• Er moet vermeden worden dat de daling van het gemiddelde bbp per inwoner in de EU (als gevolg van de Brexit) resulteert in een uitsluiting van bepaalde regio’s voor Europese structuur- en investeringsfondsen.
• Er moet worden ingezet op het verzachten van de consequenties voor alle betrokken regio’s en lokale overheden met betrekking tot het Europees maritiem- en visserijbeleid.