Praktijkvraag

Laatste update: 2 november 2026

Contact:


Onze organisatie is een aanbestedende dienst, maar schrijft zelf ook in op Europese aanbestedingen van andere overheden. Voor de uitvoering van zo’n opdracht hebben wij soms onderaannemers nodig. Moeten wij die onderaannemers zelf ook via een aanbestedingsprocedure contracteren? En maakt het uit of wij alleen inschrijven of samen met een andere publieke organisatie?
Antwoord in het kort

Ja. Als u een aanbestedende dienst bent, blijft u dat ook wanneer u zelf inschrijft. Een opdracht die u aan een onderaannemer geeft, is een overheidsopdracht. Ligt de geraamde waarde op of boven de Europese drempelwaarde, dan past u de Europese aanbestedingsregels toe. Richtlijn 2014/24/EU en de Aanbestedingswet 2012 maken geen uitzondering voor opdrachten die u plaatst om een eigen gewonnen opdracht uit te voeren. Het maakt ook niet uit of u alleen of in een combinatie inschrijft. De verplichting volgt uit wie u bent, niet uit de manier waarop u inschrijft. Het knelpunt zit in de planning: u moet twee procedures op elkaar afstemmen.

Een aanbestedende dienst mag inschrijven

Het begrip ondernemer is ruim. Artikel 2, lid 1, punt 10, van Richtlijn 2014/24/EU noemt naast natuurlijke personen en rechtspersonen uitdrukkelijk ook een openbaar lichaam en een combinatie daarvan. Overweging 14 van de Richtlijn bevestigt dat de rechtsvorm niet bepalend is. Het Hof van Justitie oordeelde in CoNISMa (C-305/08) dat ook lichamen die geen winst nastreven, niet als onderneming zijn georganiseerd en niet regelmatig op de markt actief zijn, mogen inschrijven. Een gemeente, provincie, waterschap of samenwerkingsverband mag dus meedingen naar een opdracht van een andere overheid.

Uw eigen opdrachten blijven aanbestedingsplichtig

Wie aanbestedende dienst is, staat in artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012: de staat, een provincie, een gemeente, een waterschap, een publiekrechtelijke instelling en een samenwerkingsverband van deze overheden of instellingen. Die hoedanigheid hangt niet af van de opdracht die u plaatst. Het Hof van Justitie oordeelde in Mannesmann (C-44/96), punten 32 tot en met 35, dat de Richtlijn geen onderscheid maakt tussen opdrachten voor uw publieke taak en opdrachten voor andere activiteiten. Ook het aandeel van die andere activiteiten maakt niet uit. Dat een organisatie daarnaast op een concurrerende markt actief is, sluit niet uit dat zij een publiekrechtelijke instelling is (LitSpecMet (C-567/15), dictum). Meer over dit begrip leest u op de pagina Publiekrechtelijke instelling.

Voor uw onderaanneming loopt u daarom de gewone toetsen langs. Is het een schriftelijke overeenkomst onder bezwarende titel voor werken, leveringen of diensten? Wat is de geraamde waarde, inclusief opties en verlengingen (artikel 2.15 Aanbestedingswet 2012)? Ligt die waarde op of boven de toepasselijke drempelwaarde? U splitst de opdracht niet op om onder de drempel te blijven (artikel 2.14). Ook de gewone uitzonderingen blijven voor u beschikbaar, zoals inbesteden of samenwerken met een andere overheid, als u aan de voorwaarden daarvan voldoet. Zie verder de pagina Overheidsopdracht.

Onderaannemers die u nodig hebt om geschikt te zijn

Voldoet u als inschrijver zelf niet aan alle geschiktheidseisen, dan mag u een beroep doen op de draagkracht of bekwaamheid van een derde. Dat volgt uit artikel 63 van Richtlijn 2014/24/EU, geïmplementeerd in de artikelen 2.92 en 2.94 Aanbestedingswet 2012. Daar horen voorwaarden bij:

  • U toont aan dat u voor de uitvoering kunt beschikken over de middelen van die derde (artikel 2.92, lid 1, en artikel 2.94, lid 1).
  • De aanbestedende dienst van de hoofdopdracht toetst of de derde aan de geschiktheidseisen voldoet en of er een uitsluitingsgrond op hem van toepassing is (artikel 2.92, lid 4, en artikel 2.94, lid 4). Voldoet de derde niet, dan moet u hem vervangen (artikel 2.92, leden 5 en 6).
  • Beroept u zich op de beroepservaring of de onderwijs- en beroepskwalificaties van de derde, dan voert die derde het betreffende deel van het werk ook zelf uit (artikel 2.94, lid 2).
  • De aanbestedende dienst kan eisen dat u en de derde hoofdelijk aansprakelijk zijn als u zich op zijn financiële draagkracht beroept (artikel 2.92, lid 3). Hij kan ook eisen dat u bepaalde kritieke taken zelf uitvoert (artikel 2.95, lid 2).

Hier zit het knelpunt voor een inschrijvende aanbestedende dienst. U moet al bij uw inschrijving laten zien over welke derde u beschikt. Die derde kunt u pas kiezen na uw eigen aanbesteding. Wilt u op een onderaannemer steunen voor uw geschiktheid, dan doorloopt u de aanbesteding voor die onderaannemer dus in de praktijk vóór uw inschrijving. Wint u de hoofdopdracht niet, dan hebt u die procedure voor niets gevoerd.

Overige onderaanneming

Hebt u de onderaannemer niet nodig om aan de geschiktheidseisen te voldoen, dan is er meer ruimte. Volgens artikel 71, lid 2, van Richtlijn 2014/24/EU kan de aanbestedende dienst van de hoofdopdracht u vragen welk deel van de opdracht u in onderaanneming wilt geven en welke onderaannemers u voorstelt. Nederland heeft deze bepaling geïmplementeerd in artikel 2.79 Aanbestedingswet 2012. Weet u bij inschrijving nog niet wie uw onderaannemer wordt, dan kunt u het deel noemen en aangeven dat de onderaannemer via een eigen aanbesteding wordt gekozen. Bij werken en bij diensten die ter plaatse onder rechtstreeks toezicht van de aanbestedende dienst worden verricht, verstrekt de hoofdaannemer de naam, contactgegevens en wettelijke vertegenwoordigers van zijn onderaannemers voor zover die op dat moment bekend zijn, en meldt hij latere wijzigingen (artikel 71, lid 5, van de Richtlijn). De Richtlijn gaat er dus van uit dat namen ook later kunnen volgen. Uw eigen aansprakelijkheid als hoofdaannemer blijft gelijk (artikel 71, lid 4).

Samen met een andere organisatie inschrijven

Combinaties van ondernemers mogen inschrijven, zonder dat de aanbestedende dienst een bepaalde rechtsvorm mag eisen (artikel 19, lid 2, van Richtlijn 2014/24/EU). Een combinatie kan zich beroepen op de draagkracht en bekwaamheid van haar deelnemers (artikel 2.92, lid 2, en artikel 2.94, lid 3, Aanbestedingswet 2012). Daardoor hebt u in een combinatie soms geen externe onderaannemer nodig. Schakelt u of de combinatie toch een derde in, dan verandert de combinatie niets aan uw aanbestedingsplicht. Bestaat de combinatie uit overheden, dan kan zij bovendien zelf een samenwerkingsverband zijn in de zin van de definitie van aanbestedende dienst in artikel 1.1 Aanbestedingswet 2012. U kunt de onderaanneming ook samen aanbesteden met de andere publieke partner (artikel 2.11a Aanbestedingswet 2012).

Decentrale relevantie en handelingsperspectief

Gemeenten, provincies, waterschappen en hun samenwerkingsverbanden voeren steeds vaker taken uit voor andere overheden, bijvoorbeeld via een uitvoeringsorganisatie of een gemeenschappelijke dienst. Schrijft uw organisatie daarvoor in op een aanbesteding, dan geldt het volgende:

  • Stel eerst vast of uw organisatie aanbestedende dienst is. Is dat zo, dan blijft u gebonden aan de aanbestedingsregels voor elke opdracht die u plaatst, ook bij uitvoering van een gewonnen opdracht.
  • Raam de waarde van de onderaanneming en vergelijk die met de actuele drempelwaarden. Onder de drempel gelden de nationale regels uit de Aanbestedingswet 2012 en uw eigen inkoopbeleid.
  • Bepaal vóór uw inschrijving of u de onderaannemer nodig hebt om aan de geschiktheidseisen te voldoen. Zo ja, plan dan de aanbesteding van de onderaannemer vóór uw inschrijving en houd rekening met het risico dat u de hoofdopdracht niet wint.
  • Hebt u de onderaannemer niet nodig voor uw geschiktheid, noem dan in uw inschrijving het deel dat u in onderaanneming wilt geven en vermeld dat u de onderaannemer via een eigen aanbesteding kiest.
  • Hebt u al een raamovereenkomst die het werk dekt, dan kunt u daarbinnen een opdracht plaatsen volgens de regels van die raamovereenkomst (artikelen 2.139 tot en met 2.143 Aanbestedingswet 2012).
  • Schrijft u in met een andere publieke partner, kijk dan eerst of de combinatie zelf aan de geschiktheidseisen voldoet. Moet u toch een derde inschakelen, overweeg dan een gezamenlijke aanbesteding.

Meer informatie

Overheidsopdracht, Kenniscentrum Europa Decentraal
Publiekrechtelijke instelling, Kenniscentrum Europa Decentraal
Drempelwaarden, Kenniscentrum Europa Decentraal
Wat is de reikwijdte van het begrip aanbestedende dienst?, Kenniscentrum Europa Decentraal

Bron

Richtlijn 2014/24/EU betreffende het plaatsen van overheidsopdrachten, EUR-Lex (overweging 14, artikel 2, lid 1, punt 10, artikel 19, lid 2, artikel 63 en artikel 71)
Aanbestedingswet 2012, wetten.overheid.nl (artikelen 1.1, 2.11a, 2.14, 2.15, 2.79, 2.92, 2.94, 2.95 en 2.139 tot en met 2.143)
HvJ EG 15 januari 1998, C-44/96, Mannesmann Anlagenbau Austria, EUR-Lex (punten 32 tot en met 35)
HvJ EU 23 december 2009, C-305/08, CoNISMa, EUR-Lex (dictum, punt 1)
HvJ EU 5 oktober 2017, C-567/15, LitSpecMet, EUR-Lex (dictum)