Onze overheid wil meer inzetten op digitalisering. We vragen ons af waar er kansen liggen voor financiering via Europese fondsen en subsidies? Op welke fondsen en subsidies kunnen wij een beroep doen als het gaat om digitalisering?
Antwoord in het kort
Er zijn vanuit de Europese Unie (EU) verschillende fondsen en subsidies waar decentrale overheden een beroep op kunnen doen en die kunnen helpen bij de digitaliseringsslag. Hieronder bespreken wij een paar voorbeelden die mogelijk interessant voor uw decentrale overheid zijn.
Digitalisering en fondsen
Digitalisering blijft hoog op de prioriteitenlijst van de Europese Commissie staan, ondanks verschuivende interesses. Er zijn dan ook verschillende fondsen en subsidies beschikbaar voor onder andere overheden. Zo is er het Digital Europe, wat uitsluitend gericht is op digitalisering. Maar ook andere fondsen bieden kansen voor financiële ondersteuning op het gebied van digitalisering.
De fondsen hieronder zijn grotendeels gesubsidieerd vanuit het Europees Meerjarig Financieel Kader (MFK), de zesjaardurende begroting van de EU. Deze loopt van 2021 tot en met 2027. We zitten dus in het laatste gedeelte van de huidige financiële cyclus.
Digital Europe
In het Digital Europe programma staat het ondersteunen en versnellen van de digitale transformatie centraal. Het wil een impuls geven aan de digitalisering van de Europese economie, industrieën en maatschappij. Hiermee kunnen de maatschappelijke kansen van digitalisering beter worden benut en wordt de Europese markt competitiever op het wereldtoneel. Het fonds heeft vijf specifieke prioriteiten:
- high performance computing. Bijvoorbeeld de uitrol, coördinatie en het gebruik van infrastructuur voor supercomputing;
- kunstmatige intelligentie (AI), data en cloudoplossingen. Hieronder valt ook het opbouwen en versterken van vaardigheden en kennis op het gebied van AI;
- cyberveiligheid. Onder andere de aanschaf van apparatuur of data-infrastructuur, de uitrol van oplossingen voor cyberveiligheid en het vergroten van kennis en vaardigheden op dit gebied;
- geavanceerde digitale vaardigheden, bijvoorbeeld door het ondersteunen van het opzetten van opleidingen en cursussen voor werknemers, waaronder in de publieke sector;
- de uitrol en het optimaal gebruik van digitale technologieën, zoals trans-Europese infrastructuren voor interoperabele geavanceerde digitale diensten, met name in de publieke sector.
Aanvragen
Om een aanvraag te doen is het, anders dan bij verschillende andere fondsen, niet noodzakelijk om met internationale partners samen te werken. In de relatief korte bestaan van het fonds (sinds 2021) is tussen 50 en 75% van de aanvragen (EU-breed) succesvol. Het indienen van een aanvraag vraagt echter een grondige voorbereiding en commitment.
Het is de bedoeling dat de oplossingen uit Digital Europe gebruikt kunnen worden in meerdere EU-lidstaten, van noord tot zuid en van oost tot west. Dit kan je als overheid natuurlijk niet alleen. Daarom is het belangrijk om goed samen te werken met o.a. met kennisinstellingen en bedrijven.
Financiering
Het programma Digital Europe biedt verschillende typen financiering, afhankelijk van de call (de oproep voor het indienen van voorstellen). In de meeste gevallen is 50% tot 100% cofinanciering beschikbaar.
Voorbeeld
VNG, IPO, de gemeente Rotterdam en verschillende andere partners dienden met succes een aanvraag in onder Digital Europe voor het opzetten van de Dutch Societal Innovation Hub. Lees meer over hun ervaringen in het projectvoorbeeld DSIH.
2. Horizon Europe
Het programma Horizon Europe richt zich op innovatie en onderzoek. Het is een uitgebreid programma dat veel verschillende onderwerpen omvat. Het is onderverdeeld in drie pijlers. In dit geval is vooral pijler 2 relevant, met als onderwerp ‘wereldwijde uitdagingen en Europees industrieel concurrentievermogen’. Deze pijler is op zijn beurt onderverdeeld in zes clusters. Afhankelijk van de toepassing van digitalisering in uw voorgenomen project kan een ander cluster relevant zijn: bijvoorbeeld
- cluster 1 gezondheid
- cluster 2 inclusieve samenleving,
- cluster 3 veiligheid (waaronder cyberveiligheid),
- cluster 4 digitaal (waaronder de ’twin transition’ vergroening en digitalisering, digitale infrastructuur,
- cluster 5 voor klimaat, energie en mobiliteit,
- cluster 6 voor voedsel, natuurlijke hulpbronnen, landbouw en milieu.
Aanvragen
Bij Horizon Europe is samenwerking tussen partijen uit verschillende sectoren essentieel. Om een aanvraag te doen is het daarom noodzakelijk om deel uit te maken van een consortium. Djt is een samenwerkingsverband dat bestaat uit verschillende soorten organisaties (zoals ondernemingen, onderzoek- en onderwijsinstellingen, overheid, non-profit), meestal uit meerdere landen in de EU. Horizon Europe is een erg competitief programma, de slagingskans van een voorstel ligt gemiddeld tussen 10 en 20%.
Financiering
Horizon Europe biedt, afhankelijk van de call, cofinanciering tussen 70 en 100%. Mogelijk is in sommige gevallen nationale cofinanciering beschikbaar.
Voorbeeld
De gemeente Lingewaard zette een digitaal dienstenplatform op dat inwoners en zorgverleners met elkaar verbindt als onderdeel van het project dRural. Dit project werd gefinancierd vanuit Horizon 2020, de voorganger van Horizon Europe. Lees meer over de ervaringen in het projectvoorbeeld dRural.
3. CEF Digital (Connecting Europe Facility)
Wanneer het gaat over digitale infrastructuur, bijvoorbeeld 5G of gigabitnetwerken, biedt Connecting Europe Facility (CEF) mogelijkheden voor financiering. CEF omvat namelijk een onderdeel digitaal, dat tussen 2024-2027 een budget van 542 miljoen euro beschikbaar heeft.
CEF Digital moet de ontwikkeling en invoering van innovatieve, veilige en duurzame (grensoverstijgende) digitale infrastructuren stimuleren. Het programma wil burgers snellere en veerkrachtige digitale verbindingen bieden. Er is specifiek oog voor het verbeteren van de digitale infrastructuur op het gebied van transport en energie. Calls onder dit programma gaan over onderwerpen als 5G voor smart communities, 5G langs transportcorridors of Digital Global Gateways.
Financiering
CEF Digital dekt in de meeste gevallen 30 tot 75% van de kosten.
Deelnemen
Voor deelname aan CEF Digital is het niet noodzakelijk om een (internationaal) samenwerkingsverband te vormen. Houd er rekening mee dat projecten eerst een Letter of Support van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat nodig hebben. Zo’n brief is aan te vragen via RVO. Voor 5G-gerelateerde projecten is daarnaast goedkeuring van veiligheidsmaatregelen noodzakelijk.
Het is mogelijk om tegelijkertijd één of meer doelstellingen van het CEF Fonds aan te spreken. Het is dan mogelijk om een hoger medefinancieringspercentage te ontvangen.
4. Interreg
Interreg is het programma dat samenwerking in Europa bevordert. Het wordt gefinancierd vanuit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Er zijn zes verschillende regionale Interreg-programma’s met elk een eigen programmagebied; niet alle regio’s in Nederland kunnen meedoen aan elk programma. Bekijk voor meer informatie de EU-fondsenwijzer.
Interreg kan betrekking hebben op grensoverstijgende samenwerking in buurlanden, maar ook op internationale samenwerking tussen niet-aangrenzende regio’s.
De verschillende Interreg-programma’s hebben elk hun eigen prioriteiten. In sommige gevallen behoort digitalisering expliciet tot de doelstellingen, bijvoorbeeld bij Interreg Europe en Vlaanderen-Nederland (‘een slimmer Europa’) of Interreg Noordzee. Bij andere programma’s zou digitalisering onder het kopje innovatie kunnen vallen.
Financiering
De Interreg-programma’s bieden tussen 50 en 80% cofinanciering.
Deelnemen
Deelname aan Interreg staat open voor overheden, ondernemers, kennisinstellingen en non-profit. Er is een samenwerkingsverband nodig om een aanvraag te doen, bestaande uit minstens 2 (Duitsland-Nederland, Vlaanderen-Nederland, Maas-Rijn) of 3 of meer partners (overige programma’s). De samenwerking moet over het algemeen internationaal zijn.
Links naar de verschillende regionale Interreg-programma’s zijn te vinden in de EU-fondsenwijzer.
Voorbeeld
De gemeente Groningen nam deel aan het Interreg Noordzee-project BLING: Blockchain in Government waarin werd gekeken naar de mogelijkheden die blockchain kan bieden voor de gemeentelijke dienstverlening.
De projectendatabase van de website Keep.eu bevat informatie over alle Europese Interreg-projecten. Ook Europa om de Hoek geeft enkele projectvoorbeelden.
5. European Urban Initiative (EUI)
Voor innovatieve en experimentele projecten van steden is het European Urban Initiative (EUI) een interessante mogelijkheid. Dit programma biedt onder andere financiering voor innovatieve acties van steden.
Het doel van EUI is om zo oplossingen te testen voor problemen die horen bij stedelijke ontwikkeling. Deze oplossingen kunnen op termijn dan weer door andere steden worden overgenomen. Het gaat specifiek om vernieuwende projecten die zonder deze financiering te gedurfd zouden zijn en daardoor niet gefinancierd zouden worden. Een participatieve aanpak is gewenst en er zal actief verbinding moeten worden gezocht tussen met lokale industrie, kennissinstellingen en voornamelijk de lokale gemeenschap. EUI staat bekend als een zeer competitief programma.
Financiering
Het EUI heeft 0,5 miljard euro beschikbaar en biedt een cofinancieringspercentage van maximaal 80% tot een bedrag van 5 miljoen euro per project.
Deelnemen
Deelname staat open voor steden en gemeenten, of een groep van steden en gemeenten, met minstens 50.000 inwoners. Daarbij is een groep met lokale ‘delivery partners’ nodig vanuit verschillende sectoren (ondernemingen, kennisinstellingen, non-profits). Internationale samenwerking is nodig bij het delen van de resultaten van de actie met andere steden die kunnen profiteren van de ervaring in het project.
Meer weten?
Meer informatie is te vinden op de EUI website.
Voorbeeld
De gemeente Breda kreeg financiering via een Urban Innovative Action (de voorloper van het EUI) voor het project AirQon, dat elektrische auto’s van bezoekers van buitenevenementen inzette voor het opwekken van energie voor het evenement. Lees meer over de ervaringen in het projectvoorbeeld AirQon.
6. Interregionaal Innovatie Investeringsinstrument (I3)
Het Interregionaal Innovatie Investeringsinstrument, oftewel I3, biedt financiële ondersteuning bij het in de markt zetten en het uitbreiden van interregionale innovatieprojecten op het gebied van slimme productie en de groene en digitale transitie. Het I3-programma valt onder het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO).
Projecten onder I3 moeten aansluiten op de zogenaamde slimme specialisatiegebieden: sectoren of activiteiten waar de regio sterk in is en die in een regionale innovatiestrategie zijn benoemd. Nederland is opgedeeld in vier regio’s (noord, oost, zuid en west) met elk een Regionale Innovatie Strategie (RIS 3) en eigen slimme specialisatiegebieden.
Financiering
I3 heeft een budget van 0,57 miljard euro en biedt een cofinancieringspercentage van 70%. Dit instrument biedt in principe financiering voor projecten met een budget tussen 4 en 10 miljoen euro, maar ook projecten met een begroting buiten deze bandbreedte kunnen zich aanmelden en succesvol zijn in hun aanvraag.
Deelnemen
Het I3-instrument is gericht op nationale en internationale partnerschappen (minstens 3-5 partners, afhankelijk van het onderdeel) tussen onderzoekers, bedrijven, non-profit en overheden. De internationale partnerschappen kunnen samen identificeren welke prioriteiten zij delen en deze verder uitwerken. Van de aanvragen voor de eerste oproep van I3 was zo’n 40% succesvol.
Financiering uit I3 is beschikbaar voor projecten waarvan de productontwikkeling al ver gevorderd is, namelijk Technology Readiness Level (TRL) 6-9. Het product valt zit dan minstens in de TRL-fase van demonstratie, commercialisatie of opschaling.
Conclusie
Wilt u meer weten over deze of andere Europese fondsen en subsidies, bekijk dan de EU fondsenwijzer. Naast een overzicht van fondsen en openstaande en aangekondigde calls biedt de fondsenwijzer de 10 top tips voor het aanvragen van en werken met Europese subsidies en inspiratie via projectvoorbeelden van andere decentrale overheden.
U kunt bij RVO terecht voor informatie over de programma’s Noord-West Europa, Noordzee en Interreg Europe.
Voor meer informatie over Digital Europe, Horizon Europe en CEF Digital kunt u contact zoeken met RVO via teamiris@rvo.nl.
Oproep
Bij KED zijn wij altijd benieuwd naar praktijkvoorbeelden bij de inzet van Europese fondsen. Heeft uw decentrale overheid een fondsenaanvraag gedaan en wilt u uw ervaringen hiermee delen? Mail dan naar info@europadecentraal.nl en wellicht staat uw project dit najaar in de Europese Ster!
