Als gemeente moeten we de levering en aanleg van een verkeersregelinstallatie aanbesteden. We hebben het altijd als een werk beschouwd, maar vragen ons toch af of het niet een levering is? Het betreft zowel de inkoop van het materiaal (kabels, lampen, et cetera) als het aanbrengen ervan (kabels ingraven, mantelbuizen persen, et cetera).
Antwoord in het kort
De kwalificatie van een overheidsopdracht als werk of levering volgt uit een beoordeling van alle omstandigheden van het geval. U gaat daarbij objectief te werk en motiveert uw keuze zorgvuldig en transparant. Bij de aanleg van een verkeersregelinstallatie is er sprake van een gemengde opdracht: het installeren van verkeerslichten voldoet aan de definitie van een werk en de aanschaf van de installatie aan de definitie van een levering. Daarom bepaalt u wat het hoofdvoorwerp van de opdracht is: de aanleg of de aanschaf van de verkeersregelinstallatie. CPV-codes zijn daarbij een praktisch hulpmiddel, maar zij zijn niet bepalend voor de kwalificatie.
Definities werk en dienst
De definities van een overheidsopdracht voor werken en een overheidsopdracht voor leveringen in Richtlijn 2014/24/EU helpen bij het bepalen of er sprake is van een werken- of leveringenopdracht.
Overheidsopdracht voor werken
Overheidsopdrachten voor werken (artikel 2, lid 1, punt 6 en 7 Richtlijn 2014/24/EU) zijn opdrachten die betrekking hebben op: de uitvoering van een werk, zowel het ontwerp als de uitvoering van werken in het kader van een van de werkzaamheden uit bijlage II van de richtlijn of van een werk, of het met welke middelen dan ook laten uitvoeren van een werk dat voldoet aan de door de aanbestedende dienst vastgestelde eisen. Uit overweging 8 van de richtlijn volgt dat een opdracht alleen als werkenopdracht geldt wanneer het voorwerp specifiek de uitvoering van de activiteiten uit bijlage II omvat
Overheidsopdracht voor leveringen
Overheidsopdrachten voor leveringen hebben betrekking op de aankoop, leasing, huur of huurkoop, met of zonder koopoptie, van producten. Een overheidsopdracht voor leveringen kan in bijkomende orde plaatsings- en installatiewerkzaamheden omvatten (artikel 2, lid 1, punt 8 Richtlijn 2014/24/EU). De opdracht blijft in dat geval een leveringsopdracht.
Gemengde opdracht
Toegepast op deze vraag: de aanschaf van de verkeersregelinstallatie voldoet aan de definitie van een levering en de aanleg ervan aan de definitie van een werk. De opdracht omvat dus twee soorten opdrachten en is daarmee een gemengde opdracht. Artikel 3 van Richtlijn 2014/24/EU regelt gemengde opdrachten: het toepasselijke regime volgt uit het hoofdvoorwerp van de opdracht.
Hoe u het hoofdvoorwerp vaststelt, volgt uit zaak C-412/04 van het Hof van Justitie van de EU. Het hoofdvoorwerp wordt vastgesteld op basis van een objectief onderzoek van de gehele opdracht. Beslissend zijn de essentiële verplichtingen die primeren en als zodanig kenmerkend zijn voor de opdracht. Verplichtingen die slechts bijkomstig of aanvullend zijn en uit het voorwerp zelf van de overeenkomst voortvloeien, zijn dat niet. De waarde van de verschillende prestaties is daarbij slechts één van de criteria die u in de beoordeling betrekt.
Deze beoordeling hangt af van de feitelijke omstandigheden van uw opdracht, zoals de inhoud van de verplichtingen en de verhouding tussen de onderdelen. Wij kunnen daarom niet in algemene zin vaststellen of uw opdracht een werk of een levering is. U stelt als aanbestedende dienst zelf vast of de aanschaf van het materiaal of de aanleg van de verkeersregelinstallatie het hoofdvoorwerp van de opdracht vormt, en u motiveert die keuze.
CPV-codering als indicatiemiddel
Hoewel de lijst met CPV-codes in de CPV-Verordening (lees voor meer informatie hierover onze publicatie “KED legt uit: CPV-codes“) formeel geen sluitend antwoord kan geven op de vraag of een overheidsopdracht een werk of levering betreft, kunnen CPV-codes wel een indicatie geven. Bijlage III van de Richtlijn bevat alle CPV-codes die betrekking hebben op overheidsopdrachten voor werken. In de basislijst van Bijlage I en in de andere bijlagen staan CPV-codes voor producten, die object van een levering kunnen zijn. Om de juiste CPV-code te vinden, kunt u gebruik maken van onze CPV-code zoekmachine. Vervolgens kunt u kijken in welke bijlagen van de CPV-verordening de passende CPV-codes staan om een indicatie van de aard van de opdracht te krijgen.
CPV-codering duidt op werkenopdracht
CPV-codes geven geen sluitend antwoord op de vraag of een overheidsopdracht een werk of een levering betreft. Het Hof van Justitie betrekt de CPV-code in zaak C-412/04 niet in zijn beoordeling. U voegt de CPV-code toe aan een opdracht die u al op inhoudelijke gronden heeft gekwalificeerd. In de praktijk zijn CPV-codes wel een bruikbaar hulpmiddel bij die kwalificatie.
Bijlage II van Richtlijn 2014/24/EU bevat de limitatieve lijst van werkzaamheden die als werk gelden, met de bijbehorende codes. CPV-codes die beginnen met 45 wijzen op een werk. Voor deze vraag is klasse 45.34 uit bijlage II relevant: die omvat de installatie van verlichtings- en signaleringssystemen voor wegen. De CPV-codes voor producten, die het voorwerp van een levering kunnen zijn, vindt u in de bijlagen van de CPV-verordening. Om de juiste CPV-code te vinden, gebruikt u onze CPV-code zoekmachine. Lees voor meer uitleg onze publicatie KED legt uit: CPV-codes.
Voor de aanleg van een verkeersregelinstallatie bevat de CPV-verordening meerdere relevante codes. Aan de leveringenkant: verkeersregelingssystemen voor kruispunten (35262000-8) en verkeerslichten (34996100-6). Aan de werkenkant: het installeren van verkeerslichten (45316212-4). Dat zowel leverings- als werkencodes van toepassing kunnen zijn, laat zien dat de CPV-code de kwalificatie niet beslist: het hoofdvoorwerp van uw concrete opdracht is bepalend.
Conclusie en drempelbedrag
Het is aan u als aanbestedende dienst om op basis van bovenstaande aanwijzingen en hulpmiddelen te bepalen of er sprake is van een overheidsopdracht voor werken of voor leveringen. Komt u tot de conclusie dat de aanleg van de verkeersregelinstallatie het hoofdvoorwerp van de opdracht is, dan is er sprake van een werk en besteedt u vanaf een drempelbedrag van € 5.404.000 exclusief btw Europees aan. Komt u tot de conclusie dat de levering het hoofdvoorwerp is, dan geldt voor decentrale overheden de leveringendrempel van € 216.000 exclusief btw. Deze bedragen gelden voor 2026 en 2027.
Meer informatie
Aanbesteden, Kenniscentrum Europa Decentraal
KED legt uit: CPV-codes, Kenniscentrum Europa Decentraal
CPV-code zoekmachine, Kenniscentrum Europa Decentraal
Werk, levering of dienst, Kenniscentrum Europa Decentraal
Samenloop opdrachten, Kenniscentrum Europa Decentraal