Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
Op 26 februari 2026 heeft de Europese Rekenkamer een speciaal verslag gepubliceerd over het Europees innovatiepartnerschap voor productiviteit en duurzaamheid in de landbouw. Innovatieprojecten waren vaak niet gefocust op boeren, resulteerden in beperkte vernieuwing en leidden tot gebrekkige kennisdeling.
De Commissie heeft een verzoek om input gepubliceerd over de EU-strategie voor kustgemeenschappen. Regionale en lokale overheden, burgers, bedrijven en andere belanghebbenden kunnen tot en met 23 maart 2026 advies geven op de vormgeving van de strategie.
De Europese Commissie opent een raadpleging om inzichten te verzamelen over Visie 2040 voor een concurrerende, veerkrachtige en duurzame visserij- en aquacultuursector. Decentrale overheden kunnen reageren tot en met 24 maart 2026.
De EU boekt vooruitgang op biodiversiteit. Wel is een snellere uitvoering van de Europese natuur- en biodiversiteitsregels nodig om alle 45 doelstellingen te halen. Deze kaders zijn relevant voor decentrale overheden, aangezien het natuurbeleid in Nederland sterk gedecentraliseerd is met een grote rol voor provincies.
Op 16 januari 2026 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie de voorwaarden voor de toekenning van landbouw de-minimissteun op grond van Verordening (EU) nr. 1408/2013 toegelicht in Zaak C-615/24. Wat betekent een ontbrekende de-minimisverklaring voor de verlening van landbouw de-minimissteun?
In vervolg op het aannemen van het European Ocean Pact in juni 2025, heeft de Europese Commissie op 11 februari het ‘European Ocean Board’ in het leven geroepen. Hiervoor zoekt de Commissie 25 leden, specialisten vanuit organisaties van belanghebbenden op EU-niveau, die zowel de oceaan- en maritieme gemeenschap als burgers vertegenwoordigen, en die beschikken over kennis en vaardigheden op het gebied van oceaanbeleid.
De Europese Commissie lanceert twee openbare raadplegingen gerelateerd aan de voorbereiding van het Europees klimaatbeleid voor na 2030. De eerste raadpleging gaat over nationale klimaatdoelen en mogelijke nationale flexibiliteit bij het behalen daarvan. De tweede raadpleging gaat over het mogelijk inzetten van internationale CO2-rechten, zoals dat is neergelegd in het voorstel van de Commissie voor het amendement van de Europese Klimaatwet van juli 2025. In dit voorstel wordt het tussentijdse klimaatdoel vastgelegd van een netto-reductie van 90% van de broeikasgasemissies in 2040 ten opzichte van 1990.
In het inbreukenpakket voor januari 2026 van de Commissie wordt Nederland meerdere malen benoemd. Uit het pakket blijkt dat Nederland niet heeft voldaan aan meerdere onderdelen van EU-wetgeving, zoals de Richtlijn voor geluidemissies, persoonsgegeven en toegankelijkheid digitale producten en diensten.
Assen mag zich European Green Leaf City 2027 noemen. De stad won de prestigieuze Europese prijs vanwege haar integrale aanpak van vergroening, duurzaamheid en brede welvaart. Wat zit er achter dat succes? We spraken met wethouder Bert Jan ten Oever, Mirjam Hamraoui (coördinator Europese Zaken) en Paolo Bakker (Europees projectadviseur) over ambitie, inwonersparticipatie en Europese samenwerking.
De Europese Investeringsbank stelt €3 miljard voorfinanciering beschikbaar voor investeringen in verduurzaming van gebouwen en wegvervoer vóór de start van ETS2 in 2027. Het doel is een versnelde, sociaal rechtvaardige transitie, met steun aan kwetsbare huishoudens en ruimte voor decentrale uitvoering.
In 2026 verschuift de Europese klimaatambitie opnieuw richting lokaal bestuur. Het Covenant of Mayors laat zien waar die beweging kansen biedt, maar ook waar uitvoering schuurt. Een vooruitblik vanuit het perspectief van decentrale overheden.
De Europese Commissie intensiveert toezicht op zee, visimport en drinkwater, met nieuwe regels en digitale systemen die controle, data-uitwisseling en handhaving binnen de EU structureel versterken.