Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
In het kader van de Europese Waterstrategie vond op 8 december 2025 het eerste Forum voor Waterweerbaarheid plaats. Naar aanleiding hiervan is de Commissie gestart met de oprichting van een stakeholdersplatform voor waterweerbaarheid, waarbij decentrale overheden zich begin 2026 kunnen aanmelden.
De nieuwe Europese zeebodemnorm legt de lat hoger, maar de uitvoering rust op lokale data en toezicht. Regionale drukfactoren bepalen hoe haalbaar mariene doelstellingen in praktijk worden.
In het inbreukenpakket voor november 2025 van de Commissie wordt Nederland meerdere malen benoemd. Uit het pakket blijkt dat Nederland niet heeft voldaan aan meerdere onderdelen van EU-wetgeving, onder andere binnen het kader van milieu en visserij.
De Europese Commissie opent een openbare raadpleging voor feedback, ideeën en input met betrekking tot klimaatverandering. Decentrale overheden kunnen deelnemen tot en met 23 februari 2026.
De EU versterkt haar waterbeleid met nieuwe dialogen en strengere uitvoeringseisen. Deze aanpak raakt decentrale overheden direct, omdat lokale prestaties bepalen of lidstaten voldoende waterweerbaar zijn richting 2027.
COP30 bracht nieuwe afspraken om de mondiale klimaatambities te verhogen en de energietransitie te versnellen. Deze uitkomsten hebben directe gevolgen voor KED brengt in kaart wat er is afgesproken én wat dit betekent voor decentrale overheden.
De EU-lidstaten hebben een politiek akkoord bereikt over een nieuw bindend 2040-klimaatdoel. De wijziging van de Klimaatwet legt het juridisch kader vast voor de volgende fase van de Europese energietransitie, met als koers een emissiereductie van 90% in 2040 en klimaatneutraliteit in 2050.
De Europese Commissie (Commissie) heeft de eerste richtsnoeren gepubliceerd voor het Sociaal Klimaatfonds (SKF), het nieuwe instrument dat burgers en kleine bedrijven moet beschermen tegen stijgende energie- en brandstofprijzen.
De Europese Commissie heeft een openbare raadpleging geopend voor conceptregels voor de berekening van het aardopwarmingsvermorgen. Decentrale overheden kunnen feedback geven tot en met 31 oktober 2025.
Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat Griekenland stroomgebiedsbeheersplannen en overstromingsrisicobeheerplannen te laat heeft geactualiseerd. Het Hof maakte duidelijk dat een lidstaat zich niet kan beroepen op nationale regels of omstandigheden, zoals natuurrampen, om zijn verplichtingen uit het Europees recht niet na te komen.
De EU stelt nieuwe regels vast om voedsel- en textielverspilling te verminderen. Gemeenten krijgen hiermee te maken via strengere reductiedoelen en nieuwe producentenverantwoordelijkheid. Dit biedt uitdagingen én kansen voor lokale samenwerking rond inzameling, hergebruik en circulaire initiatieven.
De gemeente Haarlem heeft de ambitie om in 2040 een circulaire stad te zijn – 10 jaar eerder dan de landelijke doelstelling. Christiana van Lammeren vertelt hoe de gemeente circulariteit versterkt in haar eigen organisatie en samenwerkt met de stad.