Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
Europese doelstellingen moeten zorgen dat voor alle Europese burgers schone lucht beschikbaar is. Daartoe stelt de EU onder andere minimale grenswaarden voor de luchtkwaliteit. Deze doelstellingen dienen op nationaal, maar zeker ook op decentraal niveau gehandhaafd te worden.
Het Emission Trading System (ETS) stelt grenzen aan de totale hoeveelheid broeikasgassen die bedrijven mogen uitstoten.
Omdat veel overstromingsgevoelige gebieden zijn verspreid over meerdere landen, is coördinatie en samenwerking tussen EU-lidstaten vereist. De EU heeft daarom de Richtlijn Overstromingsrisico’s (ROR-richtlijn; Richtlijn 2007/60/EG) opgesteld met als doel om de overstromingsrisico’s te beperken.
Om rampen met chemische stoffen te voorkomen zijn er op Europees niveau ook maatregelen genomen. Deze zijn o.a. vastgelegd in de Seveso-richtlijn. Decentrale overheden spelen een grote rol bij het voorkomen van rampen met chemische stoffen
Pesticiden kunnen schadelijke chemische stoffen bevatten. Deze kunnen terecht komen in het oppervlaktewater, de bodem of in levensmiddelen. Daarom gelden er eisen voor de toelating en het gebruik van deze middelen. Ook moet het duurzaam gebruik van pesticiden worden bevorderd.
De Europese regels op het gebied van chemische en risicovolle stoffen vastgelegd in verschillende richtlijnen. In Nederland zijn deze verschillende stoffenlijsten gebundeld tot één Zeer Zorgwekkende Stoffenlijst.
Het afvangen en opslaan van CO2 kan bijdragen aan het verminderen van CO2 uitstoot. De CCS-richtlijn is een wettelijk kader voor de veilige afvang en opslag van CO2.
Industriële productieprocessen zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de vervuiling in Europa. Om het milieu te beschermen zijn er Europese regels opgesteld om schadelijke industriële emissies en dus afvalstoffen in de lucht, water en bodem te beheersen en te voorkomen.
De aanleg van een snelweg of vluchthaven, de bouw van een dam of de bouw van een windturbinepark kan impact hebben op natuur en milieu. Bij de voorbereiding van plannen en besluiten van zulke activiteiten dient mogelijk een procedure voor een milieueffectrapportage (m.e.r.) gevolgd te worden om de (schadelijke) effecten van deze activiteiten op het milieu in kaart te brengen.
De Europese wetgeving bevordert het gebruik van hernieuwbare energie. Tegen 2030 moet 42,5% van de energie uit hernieuwbare energiebronnen komen.
Het beheer van radioactief afval is op de lange termijn een complex onderwerp. Lidstaten moeten daarom een nationaal wettelijk, regelgevend en organisatorisch kader vaststellen voor het beheer van radioactief afval.
Bioafval omvat gft-afval van huishoudens, organisch afval van bedrijven en groenafval. Bij het storten van bioafval kunnen broeikasgasemissies vrijkomen. De Europese Unie stelt daarom dat bioafval gescheiden moet worden ingezameld.