Klimaat en milieu: belangrijke aandachtsgebieden voor de Europese Unie. De EU wil het milieu beschermen, herstellen en verbeteren. De Europese milieuwetgeving raakt aan diverse thema’s die voor decentrale overheden van belang zijn zoals natuurbescherming, schoon drinkwater of het verminderen van afval. Ook voor klimaat is er Europese regelgeving, bijvoorbeeld over klimaatdoelen, klimaatmitigatie en klimaatadaptatie.
De Europese regels op het gebied van chemische en risicovolle stoffen vastgelegd in verschillende richtlijnen. In Nederland zijn deze verschillende stoffenlijsten gebundeld tot één Zeer Zorgwekkende Stoffenlijst.
Het afvangen en opslaan van CO2 kan bijdragen aan het verminderen van CO2 uitstoot. De CCS-richtlijn is een wettelijk kader voor de veilige afvang en opslag van CO2.
Industriële productieprocessen zijn verantwoordelijk voor een groot deel van de vervuiling in Europa. Om het milieu te beschermen zijn er Europese regels opgesteld om schadelijke industriële emissies en dus afvalstoffen in de lucht, water en bodem te beheersen en te voorkomen.
De aanleg van een snelweg of vluchthaven, de bouw van een dam of de bouw van een windturbinepark kan impact hebben op natuur en milieu. Bij de voorbereiding van plannen en besluiten van zulke activiteiten dient mogelijk een procedure voor een milieueffectrapportage (m.e.r.) gevolgd te worden om de (schadelijke) effecten van deze activiteiten op het milieu in kaart te brengen.
De Europese wetgeving bevordert het gebruik van hernieuwbare energie. Tegen 2030 moet 42,5% van de energie uit hernieuwbare energie komen.
Het beheer van radioactief afval is op de lange termijn een complex onderwerp. Lidstaten moeten daarom een nationaal wettelijk, regelgevend en organisatorisch kader vaststellen voor het beheer van radioactief afval.
Bioafval omvat gft-afval van huishoudens, organisch afval van bedrijven en groenafval. Bij het storten van bioafval kunnen broeikasgasemissies vrijkomen. De Europese Unie stelt daarom dat bioafval gescheiden moet worden ingezameld.
Elektrische en elektronische apparatuur bevat schaarse en dure hulpbronnen die kunnen worden hergebruikt, maar bevat ook gevaarlijk materiaal. Er zijn daarom regels voor de inzameling en verwerking . Zo moeten particulieren kosteloos AEEA kunnen inleveren
Wat is de toestand van een groot stuk natuurgebied in een bepaalde provincie? Kan een waterschap iets vertellen over het effect van lozingen op water in een bepaald gebied? Of welke plannen of voorstellen heeft de gemeente die een effect hebben op de bodem? Dit zijn vragen die kunnen spelen bij burgers of bedrijven. Decentrale overheden dienen hier informatie over te verstrekken. Burgers en bedrijven hebben namelijk recht op toegang tot deze milieu-informatie.
Het energiebeleid is de kern van vele (inter)nationale klimaatafspraken. Het Europees energiebeleid is dan ook veelomvattend en strekt van thema’s zoals duurzame energieopwekking tot aan de introductie van energielabels voor producten en gebouwen. Decentrale overheden zijn essentieel bij de uitvoering van het Europees energiebeleid.
Milieuorganisaties kunnen voortaan milieubesluiten van EU-instellingen, die gericht zijn op de lidstaten en hun decentrale overheden, aanvechten. Het Gerecht verklaart in deze zaak dat de voorwaarde (rechtstreeks en individueel geraakt worden) van art. 263 VWEU ook geldt voor maatregelen die niet tot de verzoeker zijn gericht, maar hem wel rechtstreeks raken. Europese milieuregels worden uiteindelijk via nationale wetgeving op decentraal niveau geïmplementeerd.
Vanuit Europa zijn er regels om omgevingslawaai te voorkomen en te verminderen. Provincies en gemeenten moeten geluidbelastingkaarten opstellen.