De Richtlijn Toegankelijkheid voor Digitale goederen en diensten (Richtlijn 2019/882) heeft als doel om verscheidene digitale interactieve producten en diensten in de interne markt van de EU toegankelijker te maken voor mensen met een beperking door bindende Europese eisen in te stellen. Door hun omzetting moeten die regels gelden voor alle marktdeelnemers die dergelijke producten in omloop brengen. Deze heeft daarom andere gelding dan de Richtlijn Toegankelijkheid van overheidsapps en -websites, maar in bepaalde situaties bestaat overlap.
Toepassingsgebied
De term ‘product’ is gedefinieerd als “door middel van een productieproces vervaardigde stof, preparaat of goed, uitgezonderd levensmiddelen, diervoeder, levende planten en dieren, producten van menselijke oorsprong en rechtstreeks met hun toekomstige reproductie verband houdende producten van planten en dieren”. De Richtlijn geldt voor de volgende producten:
- computers en besturingssystemen voor private eindgebruikers,
- zelfbedieningsterminals zoals betaalterminals, geld-, ticket-, en incheckautomaten of interactieve zelfbedieningsterminals die informatie verstrekken, behalve terminals die integrale onderdeel uitmaken van voer- en (lucht)vaartuigen.
- smartphones, tv-toestellen, set-topboxen en e-readers.
Diensten waar de richtlijn betrekking op heeft zijn:
- De meeste elektronischecommunicatiediensten,
- audiovisuele mediadiensten,
- websites, mobiel geleverde diensten, e-tickets en e-ticketdiensten,
- informatiediensten over vervoer van vervoersdiensten zoals automaten voor ticketverkoop en reisinformatie,
- bankdiensten voor consumenten,
- e-commercie,
- e-boeken en software daarvoor, en
- e-handelsdiensten.
Toegankelijkheidsvoorschriften
Voor de genoemde producten gelden de toegankelijkheidsvoorschriften uit Afdeling I en II van Bijlage I (zie artikel 4 lid 2). Voor genoemde diensten gelden de toegankelijkheidsvoorschriften uit Afdeling III en IV van Bijlage I. Samengevat valt toegankelijkheid onder dezelfde vier principes uiteen als onder Richtlijn Toegankelijkheid overheidsapps en -websites: waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust.
Zo verplicht de richtlijn tot het verstrekken van via meer dan één zintuig waarneembare en begrijpelijke informatie die ofwel op het product zelf vermeld staan, ofwel bij het gebruik ervan, bij de dienstverlening, of via een website worden verstrekt. Verder moeten verscheidene producten de mogelijkheid integreren tot het omzetten van tekst in spraak en het voorkomen van interferentie met hulpapparaten. Verder verplicht de Richtlijn tot creëren van toegankelijke gebruiksinterfaces en minimale functionaliteit per specifiek product, en moeten ondersteunende diensten zoals helpdesks – indien aanwezig – informatie op toegankelijke wijze verstrekken.
Ook het Europese alarmnummer 112 valt onder de Richtlijn. Hiervoor geeft de Richtlijn in Afdeling V van Bijlage I het voorschrift dat noodcommunicatie via dat nummer op passende wijze gericht op behoeften van personen met een beperking moet worden beantwoord, met gebruikmaking van gesynchroniseerde stem of (realtime)tekst en video voor totale conversatie.
Marktdeelnemers en aanbestedende diensten
In beginsel gelden de toegankelijkheidsvoorschriften voor marktdeelnemers:
- fabrikanten (artikel 7 en 11)
- Gemachtigden (artikel 8 en 11)
- Importeurs (artikel 9 en 11)
- Distributeurs (artikel 10 en 11)
- Dienstverleners (artikel 13)
Uitzondering
Microbedrijven die diensten aanbieden vallen buiten de Richtlijn (zie artikel 4 lid 5). De regels voor de conformiteitsbeoordeling zijn specifiek opgesteld met de wens tot beperking van de administratieve last voor het midden- en kleinbedrijf (mkb) in de EU (zie met name artikel 16, en overweging 65 uit de preambule). Daarnaast is de implementatie van de toegankelijkheidsvereisten alleen verplicht voor zover het geen onevenredige last oplegt of niet leidt tot de fundamentele wijziging van het product of de dienst. Zie daarvoor artikel 14 en overwegingen 64 tot en met 72 uit de Preambule.
Artikel 24 van de Richtlijn geeft daarnaast aan dat aanbestedende diensten de eisen moeten meenemen in aanbestedingsprocedures voor de gunning van overheidsopdrachten voor leveringen of diensten van bovenstaande producten. Deze regel geeft daarmee nader duiding aan de verplichting tot het opnemen van toegankelijkheidsvoorschriften als technische specificaties van overheidsopdrachten onder artikel 42, eerste lid, vierde alinea van Aanbestedingsrichtlijn 2014/24 (geïmplementeerd in artikel 2.75 lid 4 en 5 van de Aanbestedingswet 2012). Zie ook de Memorie van Toelichting bij de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten, p. 37-38.
Openbaar vervoer
Sommige decentrale overheden hebben regionale vervoersdiensten onder hun beheer. Omdat hier zowel Richtlijn 2016/2102 als Richtlijn 2019/882 op zien, schrijven we hier een aparte Praktijkvraag over.
Omzetting en toezicht
In Nederland zette de Implementatiewet toegankelijkheidsvoorschriften producten en diensten de richtlijn om. De wet geldt vanaf 28 juni 2025 en voegde het thema toegankelijkheid toe aan verscheidene andere wetten. Voor de producten geldt de gewijzigde Warenwet en het Warenwetbesluit toegankelijkheidsvoorschriften 2024. Voor diensten gelden meerdere verschillende wetten. Voor het overzicht hiervoor verwijzen wij u naar de Memorie van Toelichting bij de Implementatiewet en de implementatietabel daarin op p. 60 en volgende.
Voor wat betreft het markttoezicht waartoe artikelen 19 tot en met 23, en 29-30 van de Richtlijn verplichten, legt de Implementatiewet deze gespreid bij de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur, de Autoriteit Consument en Markt, de Autoriteit Financiële Markten, de Inspectie Leefomgeving en Transport, en het Commissariaat voor de Media.