Digitale technologieën vormen in toenemende mate de manier waarop mensen werken, communiceren en toegang krijgen tot diensten. Europese regels moeten ervoor zorgen dat deze digitale ontwikkeling veilig, toegankelijk en betrouwbaar blijft voor iedereen. Ook voor decentrale overheden is dit belangrijk, omdat zij veel digitale diensten aanbieden en een sleutelrol hebben in de uitvoering en toegankelijkheid daarvan.
Europees Beleid
De Europese Unie ontwikkelt voortdurend beleid en regelgeving om de digitale samenleving binnen Europa vorm te geven en te sturen, met aandacht voor de ontwikkeling van digitale infrastructuur, interoperabele systemen en toegankelijke en betrouwbare digitale dienstverlening. Hiermee wordt het functioneren van de interne digitale markt versterkt en worden grensoverschrijdende digitale interacties tussen burgers, bedrijven en overheden gefaciliteerd.
Digital decade en het Digitale kompas
De Digital Decade is het EU-programma waarmee Europa zich voorbereidt op een digitale toekomst richting 2030. De EU wil daarbij digitaal sterker en zelfstandiger worden, in een open en verbonden wereld, en burgers en bedrijven laten profiteren van een mensgerichte en duurzame digitalisering. Om de doelstellingen van de digitale decade te behalen zijn concrete doelen vastgelegd in het Digitale kompas, bijvoorbeeld op het gebied van digitale vaardigheden, digitale infrastructuur, digitalisering van bedrijven en online overheidsdiensten.
Gigabit Infrastructuur verordening
Om de doelstellingen van de Digital Decade te realiseren, is de uitrol van snelle en betrouwbare digitale netwerken essentieel. De Gigabit Infrastructuur Verordening richt zich daarom op het versnellen en vereenvoudigen van de aanleg van gigabitnetwerken, bijvoorbeeld door vergunningsprocedures te stroomlijnen en het hergebruik van bestaande infrastructuur te stimuleren. Hiermee wil de EU belemmeringen wegnemen en zorgen voor een efficiëntere en meer uniforme uitrol van digitale infrastructuur in de lidstaten.
Single Digital Gateway
De Single Digital Gateway (SGD-)verordening zorgt ervoor dat burgers en bedrijven in de EU via één centraal portaal (Your Europe) eenvoudig toegang hebben tot overheidsinformatie en belangrijke procedures. Lidstaten moeten deze informatie en een aantal diensten online en grensoverschrijdend beschikbaar maken. Daarbij geldt het ‘once-only’-principe, waardoor gebruikers hun gegevens maar één keer hoeven aan te leveren. Over de implementatie van de SDG in Nederland kan je hier meer lezen.
Verordening Europese digitale identiteit (eIDAS) 2.0
De eIDAS-verordening regelt de Europese digitale identiteit en vertrouwensdiensten in de EU. Met de Europese digitale identiteitswallet (EUDI-wallet) kunnen burgers zich veilig identificeren, gegevens beheren en elektronisch ondertekenen. Lidstaten moeten elkaars digitale identiteiten en vertrouwensdiensten erkennen, waardoor grensoverschrijdende digitale dienstverlening mogelijk wordt. Decentrale overheden moeten deze Europese digitale identiteit en bijbehorende diensten accepteren en integreren in hun digitale dienstverlening.
Richtlijn Toegankelijkheid voor producten en diensten
De Richtlijn Toegankelijkheid voor producten en diensten verplicht dat een breed scala aan digitale producten en diensten in de EU toegankelijk is voor mensen met een beperking. Het gaat onder meer om websites, apps, e-books, bankdiensten en zelfbedieningsterminals, die moeten voldoen aan toegankelijkheidsprincipes zoals waarneembaarheid, bedienbaarheid en begrijpelijkheid. Daarnaast moeten ook overheidsopdrachten rekening houden met deze eisen. In Nederland is de richtlijn omgezet in nationale wetgeving die sinds 2025 geldt.
Richtlijn toegankelijkheid overheidsapps en -websites
De Richtlijn Toegankelijkheid overheidsapps en -websites verplicht (lokale) overheden om hun websites en apps toegankelijk te maken voor iedereen, inclusief mensen met een beperking. Digitale overheidsdiensten moeten daarbij voldoen aan Europese toegankelijkheidsnormen en er moet een toegankelijkheidsverklaring worden gepubliceerd.
Decentrale overheden
De Europese digitaliseringsagenda heeft niet alleen gevolgen voor de EU en nationale overheden, maar raakt ook de decentrale overheid. Gemeenten en andere lokale overheden spelen een belangrijke rol in de uitvoering van digitale overheidsdienstverlening en staan daarmee dicht op de praktijk van de steeds verder digitaliserende samenleving. Europese regelgeving op het gebied van digitale infrastructuur, identiteiten, toegankelijkheid en online dienstverlening beïnvloedt in toenemende mate hoe decentrale overheden hun digitale loketten, informatievoorziening en interactie met burgers en bedrijven vormgeven. Hierdoor worden zij betrokken bij de implementatie van beleid dat bijdraagt aan een meer toegankelijke, veilige en toekomstgerichte digitale overheid binnen Europa.