Hergebruik overheidsinformatie

De publieke sector produceert, verzamelt en verspreidt gegevens op verschillende gebieden, zoals op het gebied van juridische dienstverlening, politiek en het onderwijs. Op basis van de Open Data richtlijn en de Wet hergebruik overheidsinformatie kunnen burgers, bedrijven en onderzoeksinstellingen een verzoek indienen om overheidsinformatie die onder de wet valt beschikbaar te maken. Die informatie moet bij voorkeur digitaal in een open en machinaal leesbaar format beschikbaar worden gesteld. De gegevens moeten hierbij voldoen aan formele open standaarden.

Maar wat is nu precies overheidsinformatie? Onder overheidsinformatie vallen alle documenten die overheidsondernemingen en openbare lichamen van EU-lidstaten verzamelen, produceren en verspreiden in het kader van hun publieke taak. Denk daarbij bijvoorbeeld aan statistieken of geografische informatie. Overheidsinformatie gaat dus om informatie waarvan de overheidsorganisatie zelf over de intellectuele eigendomsrechten beschikt. Overheden zijn verplicht deze informatie beschikbaar te stellen als hier door burgers of bedrijven om gevraagd wordt. Overheidsinstellingen hoeven gegevens dus niet ongevraagd actief openbaar te maken, alhoewel dit wel toegestaan is.

Op deze pagina vindt u informatie over het Europese en nationale beleid met betrekking tot hergebruik van overheidsinformatie. Daarnaast wordt ook ingegaan op de rechten en plichten van decentrale overheden als het gaat om het hergebruik en openbaar maken van overheidsinformatie.

Europees beleid voor hergebruik overheidsinformatie

In de Europese Unie is de overheidssector een van de meest data-intensieve sectoren. Overheidsinstanties in de hele EU produceren en verzamelen enorme hoeveelheden gegevens. Om een gemeenschappelijk EU-breed beleid voor hergebruik van overheidsinformatie mogelijk te maken heeft de EU door de jaren heen verschillende initiatieven gepubliceerd.

De Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie

Om een gelijk speelveld te creëren op het gebied van het hergebruik van overheidsinformatie is in 2013 de Richtlijn hergebruik van overheidsinformatie (Richtlijn 2013/37/EU) in werking getreden. Deze richtlijn wordt ook wel de PSI-richtlijn genoemd. In de PSI-richtlijn is destijds onder andere de reikwijdte van de richtlijn vergroot en is de keuzevrijheid om hergebruik van overheidsinformatie te weigeren vervallen. Dat betekent dat overheidsinformatie waarvan de overheidsorganisatie zelf over de intellectuele eigendomsrechten beschikt openbaar moet worden gesteld als daar een verzoek voor wordt gedaan. Daarnaast zijn in de richtlijn bepalingen opgenomen omtrent het rekenen van kosten en is bepaald dat documenten zoveel mogelijk machinaal leesbaar en in een open format beschikbaar moeten worden gesteld.

In 2019 is de PSI-richtlijn herzien en vervangen door de Richtlijn inzake open data en hergebruik van overheidsinformatie (Richtlijn 2019/1024/EU), oftewel: de Open Data Richtlijn. De nieuwe regels zorgen ervoor dat meer overheidsinformatie gemakkelijk beschikbaar is voor hergebruik. Dit komt de economie en de samenleving ten goede. Daarnaast moeten de nieuwe regels transparantie van overheidsinformatie vergroten en nieuwe digitale technologieën, zoals Artificial Intelligence, ondersteunen. De nieuwe verordening van de EU voor gegevensbeheer Data Governance Act zal aanvullende regels bevatten die van toepassing zijn op het hergebruik van overheidsinformatie maar niet binnen het bereik van de richtlijn valt.

De Open Data Richtlijn heeft betrekking op materiaal dat in het bezit is van openbare lichamen in EU-lidstaten. Dit omvat materiaal van ministeries, overheidsagentschappen, decentrale overheden en organisaties die grotendeels onder toezicht staan van overheidsinstanties. Daarnaast is de reikwijdte van de richtlijn uitgebreid naar overheidsbedrijven. Het gaat hierbij alleen om bedrijven die actief zijn in bepaalde sectoren en om informatie die zij hebben vergaard ten behoeve van een dienst van algemeen belang. Daarnaast wordt een overheidsbedrijf niet verplicht een verzoek tot hergebruik van de informatie in te willigen. De Open Data Richtlijn moest op 17 juli 2021 in nationale wetgeving zijn omgezet. Dat is in Nederland nog niet gebeurd; daarmee is de richtlijn vanaf dat moment rechtstreeks toepasselijk geworden.

Wat staat er allemaal in de Open Data Richtlijn?

  • Uitbreiding begrip open data:
    De uitbreiding van het begrip ‘open data’ met onderzoeksgegevens in de Open Data Richtlijn heeft gevolgen voor (decentrale) overheden. Wanneer een overheidsorganisatie een onderzoeksbureau inschakelt om onderzoek te doen, moet de data die tijdens het onderzoek is verzameld aan de overheidsorganisatie geleverd worden. De overheidsorganisatie kan de data dan beschikbaar stellen voor hergebruik als hierom wordt gevraagd. Dat geldt ook voor gegevens die zijn verzameld bij een onderzoek van de overheidsorganisatie zelf.
  • Kosteloze beschikbaarstelling overheidsinformatie:
    Alle overheidsinformatie waarvan de betreffende overheidsorganisatie zelf over de intellectuele eigendomsrechten beschikt, moet in principe kosteloos beschikbaar worden gesteld voor hergebruik. Alleen in zeer beperkte gevallen kunnen overheidsinstanties nog marginale kosten in rekening brengen voor het openbaar maken van de informatie, bijvoorbeeld wanneer een overheidsinstelling dure wijzigingen aan het formaat van de opgevraagde informatie moet doen. Het is wel mogelijk om kosten voor de vermenigvuldiging, verstrekking, en verspreiding van de overheidsinformatie terug te vorderen. Maar, volgens de richtlijn mogen de inkomsten niet groter zijn dan de kosten van het openbaar maken van overheidsinformatie.
  • Dynamische gegevens:
    De Open Data Richtlijn bevat ook regels voor overheidsorganisaties met betrekking tot het beschikbaar stellen van dynamische gegevens via Application Program Interfaces (API’s). Dynamische gegevens zijn gegevens of documenten in digitale vorm die continu en in real-time worden geactualiseerd. Denk hierbij aan sensoren voor luchtkwaliteit of waterstand. De dynamische gegevens moeten onmiddellijk nadat ze zijn verzameld beschikbaar worden gesteld voor hergebruik. Mocht dit door financiële of technische problemen niet onmiddellijk lukken, mogen de gegevens later beschikbaar gesteld worden. Dat moet dan wel binnen een redelijke termijn.
  • Hoogwaardige datasets:
    Datasets met een hoge waarde, zoals statistieken of geografische gegevens, krijgen meer aandacht in de Open Data Richtlijn. Deze datasets kunnen de opkomst van informatieproducten en -diensten namelijk versnellen. Of een dataset van hoge waarde is wordt bepaald door de mate waarbij de data bijdraagt aan transparantie, de wettelijke plicht, kostenbesparing, de doelgroep en de mate waarop de data potentie van hergebruik heeft. De Commissie werkt samen met de lidstaten aan de vaststelling van een lijst met hoogwaardige datasets: de Europese High Value Datasets List (HVDL). Deze datasets moeten kosteloos, in machinaal leesbaar format en via API’s door overheidsorganisaties beschikbaar worden gesteld. Momenteel zijn alleen de thematische categorieën van hoogwaardige datasets nog bekend, namelijk; geospatiale data, aardobservatie- en milieudata, meteorologische data, statistiek, bedrijven en eigendom van bedrijven, en mobiliteitsdata. In 2021 zal de Commissie een lijst van specifieke hoogwaardige datasets vaststellen.
  • Exclusieve overeenkomsten:
    Sommige overheidsinstanties sluiten complexe gegevensovereenkomsten met particuliere ondernemingen. Dit kan ervoor zorgen dat overheidsinformatie mogelijk ‘opgesloten’ raakt. De Open Data Richtlijn bevat bepalingen om de ‘opsluiting’ van die data te beperken. Zo moeten overheidsorganisaties transparant zijn over het feit dat een dergelijke overeenkomst met een private partij is gesloten. Dit betekent dat de gemaakte afspraken over de geleverde gegevens publiekelijk kenbaar moeten zijn. Daarnaast moet de overeenkomst elke drie jaar opnieuw beoordeeld worden.

Europese Data Portaal

Het Europese Data Portaal is een opslagplaats voor open gegevens waar geïnteresseerden datasets van de Commissie en van de andere EU-instellingen en -agentschappen kunnen vinden. Ook nationale, regionale en lokale datasets van de EU-lidstaten zijn op het portaal te vinden. De informatie die op het Europese Data Portaal staat is overheidsinformatie die openstaat voor hergebruik in de EU. Het portaal wordt sinds 2015 door de Commissie gefinancierd via het Europese Connecting Europe Facility fonds. Het Data Portaal bevat ook een opleidingscentrum over het hergebruik van open data en een database met verhalen van Europese hergebruikers van overheidsinformatie.

Nederlands beleid voor hergebruik overheidsinformatie

De Nederlandse overheid wil meer transparantie over wat zij doet. Veel overheidsinformatie is daarom openbaar en kan vrij verspreid en gebruikt worden. Om een transparantere overheid te waarborgen zijn er al verschillende initiatieven genomen op het gebied van hergebruik en openheid van overheidsinformatie. Zo staan op deze website bijvoorbeeld beschikbare open datasets van de Nederlandse overheid.

Wet hergebruik overheidsinformatie

In Nederland zijn de Europese regels over open data en het hergebruik van overheidsinformatie geïmplementeerd in de Wet hergebruik overheidsinformatie (Who). De wet verplichtte overheden om overheidsinformatie als open data voor hergebruik beschikbaar te stellen aan burgers en bedrijven. De Who is per 17 juli 2021 ingetrokken, omdat het niet aan de eisen van de nieuwe Europese Open Data Richtlijn kon voldoen. De Open Data Richtlijn is rechtstreeks toepasselijk.

Op dit moment is de Nederlandse overheid bezig met het opstellen van de Wet Implementatie Open Data Richtlijn (Wiodr). In december 2021 is er een internetconsultatie uitgezet voor de Wiodr. Het is niet duidelijk wat de huidige stand van zaken is.

Actieplan Open Overheid

Het Actieplan Open Overheid voor de periode 2020-2022 bevat de ambities en acties van het kabinet om een open overheid te creëren. Het doel van het actieplan is om de toegang tot overheidsinformatie te verbeteren, meer verantwoording af te leggen aan de samenleving en het bevorderen van een actieve en open houding van de samenwerking tussen overheid en samenleving.

Leer- en Expertisepunt Open Overheid

Het Leer en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) ondersteunt (decentrale) overheden bij het uitvoeren van open overheidsbeleid- en regelgeving. Het fungeert onder andere als platform om de zichtbaarheid en het belang van een open overheid te vergroten.

Wat hebben gemeenten, provincies en waterschappen met open data en hergebruik van overheidsinformatie te maken?

De Open Data Richtlijn verplicht decentrale overheden om op verzoek overheidsinformatie als open data beschikbaar te stellen voor hergebruik. Dat hergebruik kan zowel maatschappelijke als commerciële doelstellingen hebben.

Rekenen van kosten

Onder de oude PSI-richtlijn was het voor overheidsorganisaties mogelijk om kosten in rekening te brengen voor hergebruik van overheidsinformatie. Met ingang van de Open Data Richtlijn is het niet meer toegestaan om een vergoeding hiervoor aan te rekenen. Overheidsorganisaties mogen wel kosten voor de vermenigvuldiging, verstrekking en verspreiding van overheidsinformatie terugvorderen. Daarnaast kunnen kosten voor speciale administratieve lasten teruggevorderd worden. Denk hierbij aan het anonimiseren van persoonsgegevens of het treffen van maatregelen ter bescherming van commercieel vertrouwelijke informatie. Voor hergebruik van hoogwaardige datasets en onderzoeksgegevens geldt een uitzondering. Hier mogen geen kosten voor in rekening worden gebracht.

Hulpmiddelen

Er zijn verschillende tools om (decentrale) overheden te begeleiden bij hun publieke taken voor open data en hergebruik van overheidsinformatie. Zo is er een Toolkit Open Data ontwikkeld waar in stappen wordt ingegaan op hoe decentrale overheden kunnen omgaan met het openbaar maken van overheidsinformatie voor hergebruik. Daarnaast is er ook een Handreiking Open Data gepubliceerd die zich richt op alle aspecten van het publiekelijk beschikbaar stellen van datasets vanuit de overheid.

Ook voor de omgang met de Wet hergebruik van overheidsinformatie zijn hulpmiddelen opgesteld. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie heeft een Handleiding Wet hergebruik van overheidsinformatie gepubliceerd. Daarnaast heeft de VNG een Handreiking inzake de Who ontwikkeld. Hierin wordt onder andere uitgelegd wat gemeenten moeten doen bij het behandelen van een verzoek om hergebruik. Beiden handreikingen worden geactualiseerd wanneer de Wiodr van kracht is gegaan.

High Value Datasets

Ook in Nederland zijn er high value datasets vastgesteld. De huidige Nederlandse datasets zijn op deze website te raadplegen. Daarnaast is er een gemeentelijke lijst met high value datasets ontwikkeld om gemeenten ondersteuning te bieden bij het (starten met) openen van data. Daarnaast is er ook een provinciale lijst met high value datasets opgesteld. Deze lijsten helpen decentrale overheden bijvoorbeeld bij de keuze welke data ze met prioriteit moeten openen. De lijst kan ook als leidraad dienen voor decentrale overheden om tot gezamenlijke gestandaardiseerde datasets te komen.

Europa decentraal heeft eerder ook een praktijkvraag gepubliceerd over het hergebruik van overheidsinformatie. Hierin wordt de vraag behandeld of een stichting die gemeentelijke sportaccommodaties verhuurt onder de Open Data Richtlijn valt.

Valt onze stichting onder de Open Data Richtlijn?

Beleid Hergebruik overheidsinformatie

Open data

Volgens de Mededeling open gegevens kan het hergebruiken van overheidsinformatie ervoor zorgen dat er efficiënter wordt gewerkt. Daarnaast worden burgers meer betrokken bij het politieke en maatschappelijke leven.

Overheidsgegevens open stellen

Om overheidsgegevens open te stellen, moeten decentrale overheden zich bewust te zijn van hun informatiebeheer en het belang van bescherming van persoonsgegevens. Volgens de Commissie is het potentieel van open gegevens nog onvoldoende bekend bij openbare instanties.

Nieuws Hergebruik overheidsinformatie

Herziening richtlijn voor beter hergebruik overheidsinformatie

De Europese Commissie heeft in april een voorstel gedaan om de richtlijn hergebruik overheidsinformatie te herzien. Dit voorstel is gedaan naar aanleiding van een evaluatie van de richtlijn in 2017. In Nederland is de richtlijn sinds 2015 geïmplementeerd in de Wet hergebruik overheidsinformatie (Who). De voorgestelde wijzigingen moeten bijdragen aan de creatie van een gemeenschappelijke dataruimte in de EU. Decentrale overheden die overheidsinformatie die onder de Who valt produceren, zullen met de wijzigingen rekening moeten houden. Lees het volledige bericht

EU en VS bereiken akkoord over kader uitwisseling data

De Europese Unie en de Verenigde Staten zijn dinsdag 2 februari tot een akkoord gekomen over een kader in de onderhandelingen over data-uitwisseling. In dit nieuwe akkoord wordt de privacy van Europese burgers in de opslag van data wel gewaarborgd. Ook heeft minister Kamp van Economische Zaken maandag 1 februari in een brief aan de Tweede Kamer een toelichting gegeven op nieuwe privacy hulpmiddelen voor Nederlandse bedrijven.
Lees het volledige bericht

Nieuwe handreiking Wet hergebruik overheidsinformatie gepubliceerd

Het ministerie van BZK heeft een handleiding geschreven die u door de wet hergebruik overheidsinformatie zal heenleiden. De richtlijn hergebruik van overheidsinformatie is op 18 juli 2015 geïmplementeerd in de Wet hergebruik overheidsinformatie. Op basis van de Who kunnen burgers, bedrijven en onderzoeksinstellingen een verzoek indienen om overheidsinformatie, die onder de wet valt, beschikbaar te stellen voor hergebruik.
Lees het volledige bericht

Voorlichtingsbijeenkomst Wet Hergebruik Overheidsinformatie

Europa decentraal organiseert, in samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), opnieuw een voorlichtingsbijeenkomst over de Wet Hergebruik overheidsinformatie. In juli 2015 is de Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie geïmplementeerd in de gelijknamige Nederlandse wet. Deze wet is direct van invloed op overheden: openbaar gemaakte overheidsinformatie moet in principe voor hergebruik beschikbaar zijn. We nodigen u van harte uit voor de voorlichtingsbijeenkomst op 17 november van 13.30 tot 16.30 uur in het Huis van Europa in Den Haag.
Lees het volledige bericht

17 november 2015: Voorlichtingsbijeenkomst Wet Hergebruik Overheidsinformatie

Europa decentraal organiseert, in samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), opnieuw een voorlichtingsbijeenkomst over de Wet Hergebruik overheidsinformatie. In juli 2015 is de Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie geïmplementeerd in de gelijknamige Nederlandse wet. Deze wet is direct van invloed op overheden: openbaar gemaakte overheidsinformatie moet in principe voor hergebruik beschikbaar zijn. We nodigen u van harte uit voor de voorlichtingsbijeenkomst op 17 november van 13.30 tot 16.30 uur in het Huis van Europa in Den Haag.
Lees het volledige bericht

Wet hergebruik overheidsinformatie in werking getreden

Op 18 juli jl. is de Europese richtlijn hergebruik overheidsinformatie op nationaal niveau via de Wet hergebruik overheidsinformatie (Who) in werking getreden. Dit is een nieuwe wet naast de Wet openbaarheid bestuur (Wob), die gevolgen heeft voor de wijze waarop overheden, bibliotheken, musea en archieven hun informatie beschikbaar stellen. Op basis van de Who kunnen burgers, bedrijven en onderzoeksinstellingen namelijk een verzoek indienen om overheidsinformatie, die onder de wet valt, beschikbaar te stellen voor hergebruik.
Lees het volledige bericht

Voorlichtingsbijeenkomst implementatie Richtlijn hergebruik overheidsinformatie verplaatst van 26 mei naar 22 juni

In samenwerking met Europa decentraal organiseert het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voorlichtingsbijeenkomsten over de nieuwe Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie. In juli 2015 moet de richtlijn in de nationale regelgeving geïmplementeerd zijn en zal dan direct gevolgen hebben voor overheden en culturele instellingen, zoals musea, bibliotheken en archieven. Wilt u weten hoe deze nieuwe regelgeving uw organisatie raakt als het gaat om het openbaar maken van overheidsdata? Kom dan naar de gratis voorlichtingsbijeenkomsten op maandagmiddag 22 juni (Utrecht) of op donderdagochtend 18 juni (Zwolle).
Lees het volledige bericht

Praktijk Hergebruik overheidsinformatie

Open data

Rotterdam Open Data

De gemeente Rotterdam loopt al vooruit op deze regels. Daar wordt overheidsinformatie beschikbaar gesteld voor algemeen en educatief gebruik. Hiermee wil Rotterdam kansen bieden voor onderwijs, onderzoek en ondernemen.

Praktijkvragen Hergebruik overheidsinformatie

Verplicht de Europese richtlijn hergebruik overheidsinformatie om al onze data beschikbaar te stellen?

Een medewerker van ons gemeentearchief stelde onlangs vragen over de toekomstige Wet hergebruik overheidsinformatie die deze zomer in werking treedt en de Europese Richtlijn die daaraan ten grondslag ligt. Verplicht deze richtlijn ons straks als gemeente, maar ook ons archief, om alle data die wij in huis hebben beschikbaar te stellen?

Bekijk het antwoord

Mag ons stadsarchief een vergoeding vragen voor het digitaliseren van informatie voor hergebruik?

Ons stadsarchief krijgt regelmatig verzoeken om openbare informatie te verstrekken, zoals oude foto’s en kaarten van de stad. Bedrijven willen die dan (her-) gebruiken om bijvoorbeeld een nieuwe app te ontwikkelen. Volgens de Europese en nationale regels over hergebruik van overheidsinformatie is onze gemeente verplicht om deze informatie te verstrekken. Mag het stadsarchief de extra kosten van het digitaliseren doorberekenen aan de verzoeker van de informatie?

Bekijk het antwoord

Vallen culturele instellingen onder de EU-richtlijn en de Wet hergebruik overheidsinformatie?

Onze gemeente streeft ernaar om data zoveel mogelijk beschikbaar voor hergebruik te maken voor burgers, bedrijven en onderzoeksinstellingen. De gemeente werkt hiertoe samen met het lokale museum en het gemeentelijk archief, die over veel informatie beschikken. Vallen de data van culturele instellingen ook onder de Europese Richtlijn en Wet hergebruik overheidsinformatie?

Bekijk het antwoord

Vallen culturele instellingen onder het voorstel voor een nieuwe Richtlijn Open Data?

Onze gemeente is heel actief op het terrein open data en werkt hierbij samen met het lokale museum en het archief. De Europese Commissie wil het gebruik van open data stimuleren en heeft een voorstel gedaan voor een nieuwe richtlijn op dit gebied. Onze gemeente vraagt zich af of data van culturele instellingen ook onder dit voorstel vallen? Deze instellingen zijn namelijk uitgezonderd onder de huidige richtlijn uit 2003.

Bekijk het antwoord

Wet- en regelgeving Hergebruik overheidsinformatie

Hergebruik overheidsinformatie

In 2011 stelde de Europese Commissie voor om de oude Richtlijn hergebruik overheidsinformatie (Richtlijn 2003/98/EG) herzien. De nieuwe richtlijn is in 2013 in werking getreden en moest in 18 juli 2015 in alle lidstaten geïmplementeerd zijn. In Nederland is de richtlijn in de Wet hergebruik overheidsinformatie geïmplementeerd. Waarom is de richtlijn herzien? Ten eerste omdat de Commissie het noodzakelijk vond om ervoor te zorgen dat er een gelijk speelveld in de EU ontstaat, ten tweede omdat er door de huidige technologie en de digitalisering steeds meer data ontstaat. Het gebruik van deze data kan de economie ten goede komen.

De belangrijkste wijzigingen van de richtlijn:

  • De reikwijdte is vergroot: de regels zijn ook van toepassing op musea, bibliotheken en archieven;
  • De keuzevrijheid om hergebruik al dan niet toe te staan, vervalt. In beginsel is er in de nieuwe richtlijn een verplichting opgenomen om (op verzoek) documenten voor hergebruik ter beschikking te stellen)(met uitzondering van culturele instellingen);
  • Er zijn epalingen omtrent het rekenen van kosten in de nieuwe richtlijn opgenomen;
  • Documenten moeten zoveel mogelijk machinaal leesbaar en in een open formaat beschikbaar worden gesteld.

De nieuwe richtlijn houdt nauw verband met andere richtlijnen die gaan over overheidsinformatie, zoals de Richtlijn toegang milieu-informatie en de INSPIRE richtlijn.

Kosten die je mag rekenen

In artikel 6 richtlijn hergebruik overheidsinformatie en artikel 9 Who gaat het over de tarifering. Wanneer openbare lichamen een vergoeding vragen voor het hergebruik van documenten, is die vergoeding in beginsel beperkt tot de marginale kosten. Als decentrale overheden hun data echter gaan verrijken dan moet er meer gerekend worden. Verrijkte data houdt in dat de publicatie is verrijkt met o.a. onderzoeksdata, beeldmateriaal en modellen. Ook worden relaties tussen onderzoeksresultaten op een betekenisvolle manier beschreven. De totale inkomsten uit het verstrekken en het verlenen van toestemming voor hergebruik van documenten mogen niet hoger zijn dan de kosten van verzameling, productie, vermenigvuldiging en verspreiding. De in deze richtlijn vastgestelde bovengrenzen voor de vergoedingen laten het recht van de decentrale overheden om lagere of in het geheel geen vergoedingen toe te passen, onverlet. De lidstaten moeten objectieve, transparante en controleerbare criteria vaststellen voor de berekening van de vergoedingen die de marginale kosten overstijgen. Meer informatie hierover kunt u in de Handleiding Hergebruik overheidsinformatie van het ministerie van BZK vinden. Ook in de praktijkvraag: ‘mag ons stadsarchief een vergoeding vragen voor het digitaliseren van informatie voor hergebruik’.

Uitzonderingen op marginale kosten

Volgens artikel 9 Who en artikel 6 richtlijn hergebruik overheidsinformatie zijn er ook uitzonderingen op het berekenen van marginale kosten. Beperking tot het rekenen van marginale kosten is niet van toepassing in de volgende gevallen:

  • Openbare lichamen die verplicht zijn inkomsten te genereren om een aanzienlijk deel van de kosten van de uitoefening van hun openbare taken te dekken. Een uitzonderingspositie dient wettelijk te worden vastgelegd. Op dit moment is dit het geval voor de RDW, Kadaster en Handelsregister;
  • Bij wijze van uitzondering, documenten waarvoor het betrokken openbare lichaam verplicht is voldoende inkomsten te genereren om een aanzienlijk deel van de kosten van de verzameling, productie, vermenigvuldiging en verspreiding ervan te dekken (dit is Nederland niet aan de orde);
  • Bibliotheken, met inbegrip van universiteitsbibliotheken, musea en archieven.

Wie vallen er onder de richtlijn?

Onder de richtlijn vallen alle publiekrechtelijke instellingen die in art. 1 lid 9 Richtlijn 2004/18 als volgt worden gedefinieerd. Een publiekrechtelijke instelling is iedere instelling

  1. Die is opgericht met het doel te voorzien in behoeften van algemeen belang, die niet van commerciële of industriële aard zijn;
  2. Die rechtspersoonlijkheid bezit;
  3. En waarvan ofwel:
  • de activiteiten in hoofdzaak door de staat, de territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen worden gefinancierd;
  • het beheer is onderworpen aan toezicht door deze laatste;
  • de leden van het bestuursorgaan, het leidinggevend/toezichthoudend orgaan voor meer dan de helft door de staat, territoriale lichamen of andere publiekrechtelijke instellingen zijn aangewezen.

Om verwarring te voorkomen met nationale begrippen en definities is er in de Who  voor gekozen de term “met een publieke taak belaste instelling” te introduceren. Volgens artikel 1 lid c Who is een met een publieke taak belaste instelling ‘een openbaar lichaam als bedoeld in artikel 2, eerste lid, van de richtlijn’.

Uitbreiding reikwijdte van de richtlijn naar culturele instelling:

De Commissie heeft het toepassingsgebied van de Richtlijn uitgebreid tot culturele instellingen. Deze uitbreiding blijft beperkt tot bibliotheken, universiteitsbibliotheken, musea en archieven omdat hun verzamelingen waardevol materiaal zijn en in toenemende mate zullen worden hergebruikt in tal van producten zoals mobiele toepassingen.