Decentrale overheden kopen allerlei zaken in. Een dergelijke inkoopopdracht heet een aanbesteding. Bij aanbestedingen dienen decentrale overheden zich aan bepaalde regels te houden. Deze regels zien op een betere afstemming tussen vraag en aanbod en een goed functionerende interne markt.
Zowel subsidies als overheidsopdrachten gaan over het besteden van overheidsfinanciën. Voor alle overheden is het daarom relevant om scherp te krijgen wanneer sprake is van het één of het ander. Onder omstandigheden is een subsidie als overheidsopdracht aan te merken. Deze pagina legt de definities en kenmerken van beide uit en gaat vervolgens in op het onderscheid en beantwoorden we diverse vragen.
In dit sub-dossier leest u meer over de aanbestedingsplicht voor decentrale overheden. Als het gaat om een overheidsopdracht of concessie boven de Europese drempelwaarde bestaat er namelijk een aanbestedingsplicht.
Decentrale overheden werken vaak samen bij aanbestedingen. Hierbij speelt het Europese aanbestedingsrecht ook een rol. Voor de toepassing van het aanbestedingsrecht maakt het geen verschil of de opdrachtnemer privaat dan wel publiek is. Het aanbestedingsrecht kent wel een aantal uitzonderingen. Hier kunt u meer over lezen op onderstaande pagina.
Aanbestedende diensten kunnen er in bepaalde gevallen voor kiezen overheidsopdrachten te splitsen of juist te clusteren. Wat houdt dit precies in? Het splitsen van overheidsopdrachten wil zeggen dat deze wordt opgedeeld in verschillende, kleinere onderdelen (percelen) die afzonderlijk kunnen worden gegund aan inschrijvende partijen. Deze percelen vormen samen het geheel van één overheidsopdracht. Het clusteren van opdrachten wil zeggen dat meerdere opdrachten worden samengevoegd tot één grotere overheidsopdracht die kan worden gegund aan één inschrijver. Op deze pagina leest u hier meer over.
Er zijn vele soorten opdrachten die decentrale overheden regelmatig onder dezelfde of vergelijkbare voorwaarden plaatsen. Een aanbestedende dienst kan in dat geval een raamovereenkomsten sluiten met één of meer opdrachtnemers. Hieronder kunnen individuele opdrachten geplaatst worden, met toepassing van de voorwaarden die zijn vastgelegd in de raamovereenkomst.
Overheden kopen veel goederen en diensten in, variërend van jeugdzorg tot gebouwonderhoud en van bomen en planten tot software. Aanbestedende diensten hebben daarom geregeld behoefte aan informatie voordat zij een aanbestedingsprocedure beginnen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de aanschaf van complexe producten of projecten met hoge risico’s. Een marktconsultatie kan dan uitkomst bieden. Er zitten echter wel aanbestedingsrechtelijke gevolgen aan een marktconsultatie. Hieronder vindt u uitleg over wat er kan, wat er mag en wat de beperkingen zijn.
Een aanbesteding moet zorgvuldig worden voorbereid. Zo kan er een maximaal resultaat bereikt worden. Daarnaast is goede voorbereiding belangrijk om te voorkomen dat er tijdens de aanbestedingsprocedure nog wijzigingen moeten worden doorgevoerd, er achteraf geconcludeerd moet worden dat een verkeerde aanbestedingsprocedure is gekozen of er een heraanbesteding moet plaatsvinden.
Decentrale overheden krijgen te maken met aanbestedingsregels zodra de drempelbedragen overschreden worden. De drie aanbestedingsrichtlijnen en de Aanbestedingswet 2012 regelen dit en hebben als doel het stimuleren van vrije en eerlijke concurrentie. De praktische uitwerking wordt verder geregeld door de ARW en de Gids Proportionaliteit.
De procedures voor aanbesteedde overheidsopdrachten zijn in het Aanbestedingsreglement Werken 2016 (ARW) beschreven. De toepassing hiervan is verplicht bij aanbestedingen voor werken onder de drempelwaarde volgens het ‘pas-toe-of-leg-uit-beginsel’. Het ARW vult de Aanbestedingswet 2012 aan met regels voor de nationale en Europese procedure.
Om opdrachten voor werken, leveringen of diensten aan een ondernemer te vergeven, moeten decentrale overheden nagaan of er een aanbestedingsprocedure gevolgd moet worden. De regels voor aanbesteden staan al sinds 1973 in Europese Aanbestedingsrichtlijnen en sinds 2013 ook in de nationale Aanbestedingswet 2012. Met dit dossier krijgen decentrale overheden inzicht in de belangrijkste juridische kaders en beleidsmatige kwesties binnen het onderwerp aanbesteden.
Decentrale overheden kunnen bij aanbestedingsprocedures prijsvragen en competities uitschrijven. Dit houdt in dat de aanbestedende dienst meerdere deelnemers plannen of ontwerpen laat indienen om één of meer van deze plannen of ontwerpen door een jury te laten selecteren als ‘beste’. Prijsvragen kunnen alleen worden toegepast bij opdrachten voor diensten.