Zwemmen in natuurwater kan risico’s voor de menselijke gezondheid met zich meebrengen. Sinds de jaren zeventig voert de EU-beleid op het gebied van zwemwater. Het doel is om vervuiling te voorkomen en burgers te informeren over de toestand van openbaar zwemwater.
Europees zwemwaterbeleid
De regels voor zwemwater zijn hoofdzakelijk vastgelegd in de Zwemwaterrichtlijn (Richtlijn 2006/7/EG, afgekort ‘ZWR’). De ZWR is onderdeel van het uitgebreide Europees kader van waterbeleid bestaande uit onder andere de Kaderrichtlijn Water (Richtlijn 2000/60/EG) en de Richtlijn Stedelijk Afvalwater (Richtlijn 91/271/EEG). De Richtlijn Stedelijk Afvalwater gaat de vervuiling van het (zwem)water door afvalwater tegen. Over deze Richtlijn vindt u meer op onze pagina afvalwater.
De Zwemwaterrichtlijn
Doel en toepassing
De ZWR heeft als doel om de milieukwaliteit te behouden, te beschermen en te verbeteren en de gezondheid van de mens te beschermen. Daartoe legt de ZWR regels vast voor de controle van, het beheer van en de informatieverstrekking aan het publiek over de zwemkwaliteit.
Volgens artikel 1 lid 3 gelden de regels van de ZWR voor “zwemwater” waarmee elk oppervlaktewater, dus zowel kustwateren als binnenwateren, wordt bedoeld waar naar verwachting veel mensen zullen zwemmen en waar zwemmen niet permanent verboden is of waarvoor geen permanent negatief zwemadvies bestaat. De ZWR is niet van toepassing op onder andere zwembaden en kunstmatig gecreëerde ingesloten wateren.
Aanwijzen en beoordelen van zwemwateren
Artikel 3 lid 1 verplicht de lidstaten om elk jaar alle zwemwateren aan te wijzen en de duur te bepalen van het badseizoen. Daarnaast moeten de lidstaten volgens artikel 4 lid 2 na afloop van elk badseizoen een zwemwaterkwaliteitsbeoordeling uitvoeren voor elk zwemwater aan de hand van de gemeten zwemwaterkwaliteitsgegevens van het betreffende badseizoen en de drie voorgaande badseizoenen. Vervolgens worden de zwemwateren naar aanleiding van de zwemwaterkwaliteitsbeoordelingen ingedeeld op kwaliteitsstatus (‘slecht’, ‘aanvaardbaar’, ‘goed’, uitstekend’) zoals toegelicht in de tweede bijlage van de ZWR.
De lidstaten rapporteren voor elk zwemwater de resultaten van de zwemwatercontrole samen met de zwemwaterkwaliteitsbeoordeling en belangrijkste beheersmaatregelen.
Verplichting voor behalen aanvaardbare waterkwaliteit en opstellen zwemwaterprofielen
De lidstaten moesten er volgens artikel 5 lid 3 voor zorgen dat aan het einde van het badseizoen van 2015 alle zwemwateren ten minste aanvaardbaar zijn en zij moeten realistische en evenredige maatregelen nemen om het aantal zwemwateren met een uitstekende of goede kwaliteit te verhogen.
Bovendien moeten de lidstaten volgens artikel 6 lid 1 ervoor zorgen dat elke zwemlocatie een zwemwaterprofiel heeft. Een zwemwaterprofiel bestaat uit onder andere een beschrijving van het zwemwater en de mogelijke gezondheidsrisico’s voor zwemmers.
Informatieverplichting
Artikel 12 lid 1 verplicht de lidstaten om ervoor te zorgen dat het publiek actief en zo snel mogelijk op een toegankelijke plaats dichtbij elk zwemwater geïnformeerd wordt over andere de volgende informatie:
- De actuele indeling van het zwemwater en elk zwemverbod of negatief zwemadvies door middel van een duidelijk en eenvoudig teken of symbool;
- Een algemene beschrijving van het zwemwater;
- Bij een kortstondige verontreiniging, onder andere een mededeling over en waarschuwing voor de verontreiniging; en
- Bij een zwemverbod of negatief advies, een waarschuwingsbord.
Artikel 12 lid 2 voegt daaraan toe dat de lidstaten passende media en technologieën moeten gebruiken om het publiek te informeren over onder andere de lijst van zwemwateren en de indeling en het zwemwaterprofiel van elk zwemwater. Zo is in Nederland de actuele waterkwaliteit van elk zwemwater te vinden op www.zwemwater.nl.
Decentrale relevantie
In Nederland is de ZWR geïmplementeerd in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Decentrale overheden zijn nauw betrokken bij de uitvoering van het Europees beleid en de regelgeving op het gebied van zwemwater. De provincies wijzen elk voorjaar wateren aan die geschikt zijn om in te zwemmen. Zij stellen ook vast hoelang het badseizoen duurt en nemen maatregelen voor behoud of verbetering van de waterkwaliteit en veiligheid.
Van ongeveer twee derde van de zwemlocaties is een waterschap de waterbeheerder. Deze moet een zwemwaterprofiel opstellen en bijhouden. Dit profiel brengt de gezondheidsrisico’s voor zwemmers in kaart. Ook is het waterschap verantwoordelijk voor controle van de kwaliteit van het water. Het moet maatregelen nemen voor het behoud of de verbetering van de zwemwaterkwaliteit en reageren op onverwachte situaties die de kwaliteit van het zwemwater kunnen schaden. Op basis van monitoring door het waterschap kan de provincie een negatief zwemadvies of een zwemverbod afkondigen.