Grondbeginselen vrij verkeer

Decentrale overheden krijgen in de praktijk te maken met de onderstaande grondbeginselen van het vrij verkeer.

Discriminatieverbod

Volgens art. 18 VWEU is discriminatie op grond van nationaliteit verboden. Producten, personen of dienstverleners uit andere lidstaten mogen niet anders worden behandeld dan deze uit eigen land. Discrimineren is niet alleen (on)bedoeld onderscheid maken, maar ook benadelen of bevoordelen.

Directe discriminatie

Er is sprake van directe discriminatie, als in een regeling expliciet onderscheid wordt gemaakt tussen nationaliteiten. Bijvoorbeeld wanneer een gemeentelijke dienst alleen beschikbaar is voor inwoners van die gemeente. In praktijk komen deze overduidelijke vormen van directe discriminatie op grond van nationaliteit niet vaak voor.

Indirecte discriminatie

Er is sprake van indirecte discriminatie, als er geen direct onderscheid naar nationaliteit wordt gemaakt, maar een maatregel wel tot gevolg heeft dat met name buitenlandse marktdeelnemers benadeeld worden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij taaleisen of woonplaatsvereisten.

Grensoverschrijdende element en omgekeerde discriminatie

Om de vrij verkeersregels in te kunnen roepen, moet er sprake zijn van een grensoverschrijdend element. Nederlandse onderdanen kunnen, bij het ontbreken van een grensoverschrijdend element, geen beroep doen op de vrij verkeersartikelen en kunnen zo in een slechtere situatie verkeren dan de onderdanen van andere lidstaten. Dit wordt ‘omgekeerde discriminatie’ genoemd.

Tarifaire belemmeringen en heffingen van gelijke werking

In- en uitvoerrechten of heffingen van gelijke werking tussen de lidstaten zijn verboden (art. 30 VWEU). Dit geldt ook voor douanerechten van fiscale aard. Heffingen van gelijke werking zijn: elke eenzijdig opgelegde geldelijke last, ongeacht de benaming of structuur ervan, die wegens grensoverschrijding over goederen wordt geheven en geen douanerecht stricto sensu is.

Non-tarifaire belemmeringen en maatregelen van gelijke werking

Kwantitatieve invoerbeperkingen en alle maatregelen van gelijke werking tussen de lidstaten zijn verboden (art. 34 VWEU). Maatregelen van gelijke werking zijn maatregelen die de invoer van een product niet direct aan een maximum binden, maar op een andere wijze de invoer kunnen te beperken.

Dassonville: maatregel van gelijke werking

Volgens het arrest Dassonville is het begrip maatregel van gelijke werking: iedere handelsregeling van de lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren. Deze definitie heeft betrekking op zowel handelsregelingen van centrale als van decentrale overheden.

Maatregelen zonder onderscheid

Het verbod op beperkingen van vrij verkeer is in de loop der jaren verruimd en betreft ook maatregelen zonder onderscheid. Volgens het arrest Cassis de Dijon zijn maatregelen die geen onderscheid maken tussen nationale en ingevoerde goederen verboden. Dit verbod is ook van toepassing op andere vrijheden.

Wederzijdse erkenning

Het principe van wederzijdse erkenning van nationale regelingen is nauw verbonden met het beginsel van niet-discriminatie. Op basis hiervan laat een lidstaat goederen of diensten van een andere lidstaat op zijn grondgebied toe indien die goederen of diensten op rechtmatige wijze zijn geproduceerd en op de markt zijn gebracht in die lidstaat.

Cassis de Dijon

Het arrest Cassis de Dijon is hierin zeer belangrijk. Hoewel het beginsel van wederzijdse erkenning voornamelijk het vrij verkeer van goederen betreft, heeft het ook zijn weerslag gehad op de andere vrijheden. Een voorbeeld hiervan op het terrein van het vrij verkeer van diensten is de erkenning van diploma’s.

Rule of reason

Ondanks op het verbod van beperkingen van vrij verkeer, kan er bij maatregelen zonder onderscheid de rule of reason-exceptie ingeroepen worden. Deze uitzondering geldt voor alle vrijheden. Volgens jurisprudentie kunnen beperkingen van vrij verkeer objectief worden gerechtvaardigd, mits ze aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • ze worden zonder discriminatie worden toegepast (zonder onderscheid);
  • ze zijn gerechtvaardigd door dwingende eisen van algemeen belang;
  • ze zijn geschikt om het nagestreefde doel te bereiken;
  • ze gaan niet verder dan noodzakelijk.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Nieuws Grondbeginselen vrij verkeer

Voorlopig Raadsstandpunt bereikt over verordeningen inzake vermogensstelsels

Volgens de Europese Commissie leefden in 2011 ongeveer 16 miljoen koppels in de Europese Unie in een grensoverschrijdende situatie. Er was toen echter nog geen duidelijke EU-regelgeving met betrekking tot vermogensstelsels voor gehuwde koppels of geregistreerde partners in grensoverschrijdende situaties. Achttien lidstaten, waaronder Nederland, hebben nu overeenstemming bereikt over een algemene oriëntatie inzake twee verordeningen die daar verandering in moeten brengen.

Lees het volledige bericht

Nederland voldoet binnenkort aan regels EU-beroepskwalificaties

Nederland zal dit najaar volledig voldoen aan de Europese regels omtrent de erkenning van beroepskwalificaties. Zo stelt minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Nederland heeft de richtlijn voor de erkenning van beroepskwalificaties niet tijdig geïmplementeerd in lagere regelgeving, en is daarom door de Europese Commissie in gebreke gesteld.

Lees het volledige bericht

Is een woonverplichting voor vluchtelingen met subsidiaire beschermingsstatus toegestaan?

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft op 1 maart 2016 antwoord gegeven op prejudiciële vragen over een in Duitsland opgelegde woonverplichting voor vluchtelingen met subsidiaire beschermingsstatus. Volgens het Hof is een woonverplichting voor vluchtelingen met subsidiaire beschermingsstatus over het algemeen tegen de Europese regels inzake vrij verkeer. De enige uitzondering hierop is de reden dat de woonverplichting noodzakelijk is om de integratie te vergemakkelijken, aldus het Hof.
Lees het volledige bericht

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit

Slechts 3,1% van alle EU burgers werkt aan de andere kant van de landsgrenzen. Dit terwijl er vaak grote verschillen zijn tussen de vraag naar werk en het aanbod van werk aan beide kanten van de grens. Werkgevers in de grensregio kunnen lang niet altijd hun vacatures invullen. Mede hierom heeft het Europees Parlement met overgrote meerderheid voor een wet gestemd die dit knelpunt moet ondervangen. Deze wetgeving moet de werkgelegenheid in de grensstreek bevorderen.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Grondbeginselen vrij verkeer

Zijn de vrij verkeersregels van toepassing op een zuiver interne situatie?

Onze gemeente stelt als eis voor de afgifte van een taxivergunning dat de aanvrager in de gemeente woonachtig moet zijn. Een Nederlandse taxichauffeur stelt nu dat hier sprake is van strijd met de vrij verkeersregels dan wel met de Dienstenrichtlijn. Kan hij zich daarop beroepen terwijl er sprake is van een zuiver interne situatie?

Bekijk het antwoord

X