Vrij verkeer van werknemers

Het vrij verkeer van werknemers is voor decentrale overheden van belang in hun rol van werkgever en bij het aantrekken van werknemers. Het verbod op discriminatie naar nationaliteit tussen werknemers van de EU-lidstaten spreekt zich ook uit tot beleidsterreinen als burgerzaken en huisvesting. Decentrale maatregelen kunnen hierbij het vrij verkeer van werknemers belemmeren.

Discriminatieverbod

Decentrale overheden mogen het vrij verkeer van werknemers niet beperken (art. 45 VWEU). Bij het vrije werknemersverkeer moet onderscheid gemaakt worden tussen migratierechten (rechten die betrekking hebben op het recht om een andere lidstaat binnen te gaan) en markttoegangsrechten (het recht dat de werknemer het recht geeft op toegang tot de arbeidsmarkt).

Voor de migratierechten is de Burgerschapsrichtlijn van belang.

Verordening Vrij verkeer van werknemers

Verordening 1612/68 werkt het discriminatieverbod van art. 45 VWEU verder uit. Volgens de verordening kunnen werknemers uit andere lidstaten aanspraak maken op gelijke behandeling voor:

– Huisvesting;
– Onderwijs;
– Fiscale en sociale voordelen, zoals vergoeding voor begrafeniskosten.

Geen onderscheid naar nationaliteit

Het Hof van Justitie EU heeft in haar rechtspraak bepaald dat onder het discriminatieverbod niet alleen discriminerende maatregelen vallen, maar ook maatregelen die geen onderscheid naar nationaliteit maken maar hetzelfde effect hebben.

Decentrale overheden kunnen dus niet aan het discriminatieverbod ontsnappen door bepaalde belemmeringen, bijvoorbeeld een vergunning, niet alleen op te leggen aan buitenlandse werknemers maar ook aan Nederlandse.

Uitzondering op het verbod

Art. 45 lid 3 en 4 VWEU bevatten de verdragsuitzonderingen voor beperkingen op het vrij verkeer van werknemers. De belangen die in deze bepaling worden genoemd zijn:

– Openbare orde;
– Openbare veiligheid;
– Volksgezondheid;
– Betrekkingen in overheidsdienst of werkzaamheden ter uitoefening van het openbaar gezag.

Rule of reason

Buiten deze Verdragsuitzonderingen kunnen er nationale regels zijn die op grond van ‘dwingende redenen van algemeen belang’ voor kunnen gaan op de bepalingen van vrij verkeer. Deze moeten volgens het arrest Cassis de Dijon redelijk zijn. Daarom staat deze rechtspraak bekend als de rule of reason.

Overgangsregeling Roemenie, Bulgarije, Kroatië

Voor werknemers uit EU-landen kunnen gedurende een overgangsperiode tot zeven jaar na hun toetreding tot de EU beperkingen gelden voor het vrije verkeer van werknemers. Op dit moment gaat het om werknemers uit:

– Kroatië (toegetreden op 1 juli 2013);
– Bulgarije en Roemenie (toegetreden op 1 januari 2007).

Regeringen van landen die op het moment van toetreding al lid zijn van de EU kunnen afzonderlijk bepalen of ze beperkingen willen opleggen aan werknemers uit deze landen en ook wat voor beperkingen.

Fasen overgangsregime

Het overgangsregime bestaat uit drie fasen:

Fase 1

In de eerste fase van twee jaar na de toetreding kunnen lidstaten nog bestaande nationale maatregelen toepassen, zoals de eis van een tewerkstellingsvergunning. Lidstaten mogen besluiten de toegang tot hun arbeidsmarkt voor werknemers te liberaliseren, maar zijn hiertoe niet verplicht: het Unierecht inzake vrij verkeer van werknemers geldt in deze fase nog niet.

Fase 2

In de tweede fase van drie jaar geldt er vrij werknemersverkeer, tenzij lidstaten aangeven dat zij de overgangsmaatregelen willen verlengen (met maximaal drie jaar).

Fase 3

In de derde fase kunnen beperkingen op het vrij werknemersverkeer met nog eens twee jaar worden verlengd, indien sprake is van ernstige verstoringen van de arbeidsmarkt, of een dreiging daarvan.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Jurisprudentie Vrij verkeer van werknemers

Nederlandse standpunten Vrij verkeer van werknemers

Vrij verkeer van werknemers Nederlandse standpunten

Nederland heeft gebruik gemaakt van de maximale overgangstermijn van zeven jaar voor het vrij werknemersverkeer met Bulgarije en Roemenië. Het kabinet is van mening dat vrij werknemersverkeer met Kroatië in de eerste fase van het overgangsregime niet wenselijk is.

Tewerkstellingsvergunning aanvragen

Voor werknemers uit Kroatië blijft het dus nodig een tewerkstellingsvergunning aan te vragen. Hiermee volgt het kabinet eenzelfde lijn als ten tijde van de toetreding van lidstaten in 2004 en 2007.

Nieuws Vrij verkeer van werknemers

Gele kaart ‘gelijk loon’ detacheringsrichtlijn genegeerd

Afgelopen mei trokken elf lidstaten een gele kaart tegen het voorstel om de detacheringsrichtlijn te herzien. Deze gele kaart is door de Europese Commissie genegeerd. Met het herzieningsvoorstel wil de Commissie het verschil in loon tussen gedetacheerde en nationale werknemers verkleinen; gedetacheerden moeten hetzelfde loon gaan verdienen als wat gebruikelijk is in de lidstaat waar zij tijdelijk werken. Lees het volledige bericht

Nederland voldoet binnenkort aan regels EU-beroepskwalificaties

Nederland zal dit najaar volledig voldoen aan de Europese regels omtrent de erkenning van beroepskwalificaties. Zo stelt minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Nederland heeft de richtlijn voor de erkenning van beroepskwalificaties niet tijdig geïmplementeerd in lagere regelgeving, en is daarom door de Europese Commissie in gebreke gesteld.

Lees het volledige bericht

Elf nationale parlementen trekken gele kaart tegen voorstel detacheringsrichtlijn

Eurocommissaris Marianne Thyssen zal haar voorstel voor een eerlijkere Europese arbeidsmarkt moeten herzien nadat elf nationale parlementen deze week een gele kaart uitdeelden. Dit verzet, vanuit voornamelijk Oost-Europese lidstaten, belemmert ook de ambitie van Minister Asscher om tijdens het Nederlands voorzitterschap de Europese detacheringsrichtlijn aan te passen. De invoering van regelgeving ter bevordering van gelijk loon voor gelijk werk loopt hiermee vertraging op.

Lees het volledige bericht

Europees parlement neemt wetgeving aan ter bevordering van arbeidsmobiliteit

Slechts 3,1% van alle EU burgers werkt aan de andere kant van de landsgrenzen. Dit terwijl er vaak grote verschillen zijn tussen de vraag naar werk en het aanbod van werk aan beide kanten van de grens. Werkgevers in de grensregio kunnen lang niet altijd hun vacatures invullen. Mede hierom heeft het Europees Parlement met overgrote meerderheid voor een wet gestemd die dit knelpunt moet ondervangen. Deze wetgeving moet de werkgelegenheid in de grensstreek bevorderen.
Lees het volledige bericht

Europese werknemers makkelijker mobiel

Op woensdag 9 oktober stemde het Europees Parlement in Straatsburg in met de richtlijn erkenning beroepskwalificaties die barrières voor mobiliteit van werknemers opheft. De richtlijn zorgt ervoor dat kwalificaties van werknemers makkelijker worden erkend in andere lidstaten.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Vrij verkeer van werknemers

Kan een gemeente arbeidsmigranten die (tijdelijk) gehuisvest zijn in de gemeente verplichten om arbeid in de gemeente te verrichten?

Onze gemeente wil aan de huisvestigingsvergunning van arbeidsmigranten uit de Europese Unie in de gemeente de eis koppelen dat deze arbeidsmigranten in de gemeente werkzaam moeten zijn. Mag onze gemeente dit doen of is een dergelijke verplichting in strijd met de Europese regels van vrij verkeer?

Bekijk het antwoord

Geldt het vrij verkeer van werknemers ook voor werknemers uit Kroatië?

Als gemeente zijn wij vaak het eerste aanspreekpunt voor migranten die in onze gemeente komen wonen en krijgen we te maken met Europeesrechtelijke vrij verkeer vraagstukken. Nu is Kroatië op 1 juli toegetreden tot de EU. Bij de toetreding van Bulgarije en Roemenie gold een overgangsperiode voor wat betreft de regels voor vrij verkeer van werknemers. Geldt die overgangsregel ook voor Kroaten? Zo ja, hoe lang duurt deze overgangsperiode en wat houdt deze precies in?

Bekijk het antwoord

Wet- en regelgeving Vrij verkeer van werknemers

Vrij verkeer van werknemers wet- en regelgeving

Art. 45 van het VWEU houdt het verbod op discriminatie in.

Artikel 45 VWEU

1. Het verkeer van werknemers binnen de Unie is vrij.

2. Dit houdt de afschaffing in van elke discriminatie op grond van de nationaliteit tussen de werknemers der lidstaten, wat betreft de werkgelegenheid, de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden.

3. Het houdt behoudens de uit hoofde van openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid gerechtvaardigde beperkingen het recht in om,
     A. in te gaan op een feitelijk aanbod tot tewerkstelling;
     B. zich te dien einde vrij te verplaatsen binnen het grondgebied der lidstaten;
     C. in een der lidstaten te verblijven teneinde daar een beroep uit te oefenen overeenkomstig de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen welke voor de tewerkstelling van nationale werknemers gelden;
     D. op het grondgebied van een lidstaat verblijf te houden, na er een betrekking te hebben vervuld, overeenkomstig de voorwaarden die zullen worden opgenomen in door de Commissie vast te stellen verordeningen.

4. De bepalingen van dit artikel zijn niet van toepassing op de betrekkingen in overheidsdienst.

X