Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Zeer zorgwekkende stoffen

Om mens en milieu te beschermen tegen de risico’s van chemische stoffen is er uitgebreide EU-wetgeving op dit gebied. De Europese regels op het gebied van risicovolle stoffen zijn hoofdzakelijk vastgelegd in de REACH verordening, de Kaderrichtlijn Water, de POP verordening en de Richtlijn Industriële Emissies (RIE-Richtlijn). Deze verordening en richtlijnen hanteren verschillende lijsten met stoffen waarvan het gebruik en / of de uitstoot moet worden verminderd. In Nederland zijn deze verschillende stoffenlijsten gebundeld tot één Zeer Zorgwekkende Stoffenlijst

Europees beleid

Reach

De REACH-verordening (1907/2006) regelt de registratie en beoordeling voor chemische stoffen. Onder de verordening kunnen stoffen als gevaarlijk of zeer zorgwekkend worden geïdentificeerd (Substances of Very High Concern – SHVC’s). Voor deze stoffen kunnen autorisaties of restricties worden vastgelegd.  

In bijlage XIV van de REACH verordening is een lijst van autorisatieplichtige stoffen opgenomen. Hiervoor geldt dat de productie, handel en het gebruik van deze stoffen in de EU is verboden tenzij er een autorisatie is verleend. In bijlage XVII is een lijst met stoffen en bijbehorende restricties opgenomen. Deze restricties kunnen bijvoorbeeld gelden voor de productie, de handel of specifiek gebruik of aanwezigheid ervan in voorwerpen.  

Daarnaast is er onder de REACH verordening een kandidatenlijst voor zorgwekkende stoffen. Deze kunnen worden voorgedragen door lidstaten of door het Europees Agentschap van Chemische Stoffen (ECHA). Wanneer een stof is opgenomen op de Kanidatenlijst kunnen hiervoor ook verplichtingen gelden. ECHA beoordeelt regelmatig de stoffen op de kandidatenlijst.   

PFAS
PFAS is een stofgroep waar ongeveer 60000 stoffen toe behoren. Verschillende PFAS zijn bestempeld als zeer zorg wekkende stoffen en de fabricage en gebruik van sommige PFAS zijn al beperkt onder REACH en onder. Een aantal andere PFAS staan op de REACH-kandidatenlijst.  Daarnaast voeren ECHA en de Europese Commissie verschillende onderzoeken uit naar PFAS.

De POP-verordening 

De Verordening betreffende organische verontreinigende stoffen (2019/1021)  stelt een rechtskader aan Persistente organische verontreinigende stoffen (POP). Deze stoffen zijn niet of zeer slecht afbreekbaar waardoor ze in het milieu blijven en in de voedselketen terecht komen. Hierdoor vormen ze een bedreiging voor de volksgezondheid en het milieu. De verordening integreert hiermee de stoffen uit het VN-Verdrag van Stockholm in de Europese wetgeving. 

In de bijlage van de POP-verordening worden POP’s onderverdeeld in vier lijsten: verboden stoffen (bijlage I), stoffen waarvoor beperkingen gelden (bijlage II), stoffen waarvoor bepalingen inzake beperkingen van de vrijkoming gelden (bijlage III) en stoffen waarvoor bepalingen inzake afvalbeheer gelden (IV). Lidstaten kunnen daarnaast strengere eisen opleggen. 

RIE-Richtlijn 

De richtlijn industriële Emissies (RIE-richtlijn) (2010/75/EU) bevat regels ter voorkoming en beperking van de emissie van chemische stoffen in de lucht, het water en de bodem door industriële activiteiten. De RIE-richtlijn bevat een lijst van verontreinigende stoffen en daaraan gestelde emissie grenswaarden. De RIE-richtlijn is van toepassing op grote industriële installaties, zoals veehouderijen en afvalverwerkingsinstallaties. Voor middelgrote (stook) installaties is richtlijn (2015/2193) van toepassing.  Meer informatie over deze richtlijnen en de rol van decentrale overheden vindt u op onze pagina industriële emissies.  

Kaderrichtlijn Water

Om het water te beschermen tegen chemische stoffen is er een specifieke lijst van stoffen opgesteld die een risico vormen voor het watermilieu. Deze zijn opgenomen in de Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG) en de dochterrichtlijn Prioritaire Stoffen (2013/39/EU). In deze richtlijnen worden risicovolle stoffen aangemerkt als prioritaire stoffen en de meest risicovolle stoffen als prioritair gevaarlijke stoffen. Lidstaten moeten maatregelen treffen om emissies van prioritaire stoffen te verminderen en van prioritair gevaarlijke stoffen te stoppen. De lijst prioritaire stoffen uit de Europese richtlijn wordt iedere vier jaar gecontroleerd.

Nationaal beleid

In Nederland zijn de stoffen uit (onder andere) de REACH-verordening, de POP-verodening, de RIE-Richtlijn, de Kader Richtlijn Water en de Richtlijn Prioritaire Stoffen gebundeld tot één Zeer Zorgwekkende Stoffenlijst. Deze is vastgelegd in de Wet Milieubeheer. Daarnaast heeft Nederland de stoffen uit Kaderrichtlijn Water aangevuld met stoffen die in Nederlandse wateren een potentieel risico vormen. Pas wanneer stoffen in meerdere lidstaten een probleem zijn komen ze op de Europese lijst. Meer informatie hierover is te vinden op de website van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (Stoffenlijst RIVM).

Decentrale relevantie

Het Europese beleid en de regelgeving op het gebied van (zeer) zorgwekkende stoffen heeft invloed op provincies, waterschappen, gemeenten en ook drinkwaterbedrijven. Voor waterschappen zijn de regels bijvoorbeeld van belang aangezien zij zorg dragen voor de kwaliteit van het water in Nederland en de daarbij horende chemische toestand van het water. Waterschappen moeten voorkomen dat deze stoffen in het oppervlaktewater terecht komen. Maar ook provincies moeten rekening houden met dit beleid aangezien zij toezien op de naleving van milieuwetten op het gebied van lucht, bodem en water.

De chemische Stoffen uit de Zeer Zorgwekkende Stoffenlijst hebben dan ook gevolgen voor het verstrekken van vergunningen. Dit geldt bijvoorbeeld voor bedrijven die chemische stoffen uitstoten of lozen zoals industriële bedrijven en veehouderijen.  Het bevoegd gezag moet bij een vergunningsaanvraag nagaan of de stoffen waar een bedrijf mee in aanraking komt voldoen aan de criteria en eisen die aan Zeer Zorgwekkende Stoffen worden gesteld. Daarnaast moet bevoegd gezag ook toezicht houden op bedrijven die Zeer Zorgwekkende Stoffen uitstoten. 

Meer informatie hierover is te vinden op de website van infomil.  

Green Deal
De Europese Commissie wil burgers beter te beschermen tegen gevaarlijke chemische stoffen. Een van de doelen van de Green Deal is het beëindigen van verontreiniging van de lucht, het water en de bodem door middel van het ‘Zero Pollution’ actieplan. Ook de ‘Farm to Fork’ strategie zal aan dit doel bijdragen. Zo wil de commissie maatregelen voorstellen om vervuiling door microplastics en medicijnresten aan pakken.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

Meer informatie:

MEER INFORMATIE

Nieuws Zeer zorgwekkende stoffen

Interview: Burgemeester Van de Nadort over verbod op microplastics

André van de Nadort is burgemeester van Weststellingwerf en daarnaast speciaal rapporteur van het Europees Comité van de Regio’s. Op woensdag 10 oktober sprak hij de plenaire vergadering van het Comité van de Regio’s toe over zijn voorstel voor een verbod op toegevoegde microplastics. Dit voorstel moet de productie van plastic verminderen en het hergebruiken van plastic makkelijker maken. Op deze manier wil Van de Nadort bijdragen aan een duurzamere economie en een schoner en gezonder milieu. Wij spraken hem over zijn rol bij de totstandkoming van Europese wetgeving rondom plastic en zijn visie op dit onderwerp.

Lees het volledige bericht

Openbare raadpleging over chemische, product- en afvalwetgeving

Naar aanleiding van de roadmap over mogelijke uitdagingen voor het recyclen en hergebruiken van materialen voortkomend uit de wisselwerking van chemische, product- en afvalwetgeving heeft de Europese Commissie een openbare raadpleging geopend. Alle belanghebbenden, onder andere decentrale overheden, hebben de mogelijkheid hierop te reageren en eventuele problemen in deze wetgeving kenbaar te maken. De enquête is tot en met 29 oktober in te vullen op de website van de Commissie. Lees het volledige bericht

REACH en vijf acties voor verbetering

De Europese Commissie heeft de Reach-verordening geëvalueerd. Het regelgevend kader van REACH zal niet worden gewijzigd, maar de uitvoering ervan kan volgens de Commissie worden verbeterd. De Reach-verordening biedt een uitgebreid wettelijk kader voor het produceren en gebruiken van chemische stoffen in de Europese Unie. REACH staat voor: registratie, evaluatie, autorisatie en restrictie van chemische stoffen. De Commissie stelt naar aanleiding van haar evaluatie een aantal acties voor om de uitvoering van de Reach-verordening te verbeteren.

Lees het volledige bericht

Lozingsregels, Omgevingswet en de EU

Vanaf 2020 ontstaat er meer beleidsruimte voor de decentrale overheden rond lozing. De nieuwe Omgevingswet stelt dat er zelf kaders vastgesteld mogen worden met betrekking tot lozing in het riool, het oppervlakte water en in de bodem. Deze beleidsruimte mag echter niet zorgen voor willekeur, stellen de UvW, Vewin, IPO en VNG. Daarnaast vinden veel van de regels omtrent afvalwater en lozing hun oorsprong in Europese wet- en regelgeving.

Lees het volledige bericht

Commissie Corbey presenteert actieplan voor biobased economy

De Commissie Corbey heeft op 29 januari het actieplan ‘Afval: duurzaam gebruik en beheer van biomassastromen’ gepresenteerd. De Commissie concludeert dat de Nederlandse interpretatie van de EU afvalkaderrichtlijn de Nederlandse markt meer beperkt dan in Frankrijk, Duitsland, het VK en België gebeurt. Dit belemmert de totstandkoming van de biobased economy.
Lees het volledige bericht