Welke doelen heeft de EU gesteld met betrekking tot klimaat en energie voor de jaren 2020, 2030 en 2050?

januari 2017

De Europese Unie heeft verschillende zogenoemde klimaat- en energiedoelstellingen gesteld voor de jaren 2020, 2030 en 2050. Wat houden deze doelstellingen precies in en kan mijn provincie ook bijdragen in het behalen van deze doelstellingen?

Antwoord in het kort:

Ja, uw provincie kan bijdragen aan het behalen van de Europese klimaat- en energiedoelstellingen. Bijvoorbeeld door duurzaam aan te besteden bij overheidsopdrachten. Of door stimulerende maatregelen ten aanzien van duurzame energie te nemen, zoals het subsidiëren van zonnepanelen of door draagvlak te creëren voor de inpassing van windmolens.

De EU heeft in de loop der jaren verschillende doelen gesteld om het klimaat te verbeteren. Daarbij heeft de Commissie verschillende ‘ijktijden’ aangehouden. Vooruitblikkend naar 2020 gelden de de zogeheten 2020-doelstellingen. Hierbij heeft de Europese Commissie met betrekking tot de uitstoot van broeikasgassen, energieverspilling en duurzame energie een verbetering of vermindering van 20% in 2020 voorgesteld. Nederland heeft in reactie hierop ook haar eigen streefcijfers vastgesteld, waardoor het collectief van de lidstaten in de EU ook gezamenlijk tot realisatie van het EU-doel moet komen. Voor de verdere toekomst, 2030 en 2050, heeft de EU andere klimaatstreefcijfers opgesteld. In de verdere uitwerking van deze praktijkvraag gaan we hier nader op in en lichten we kort toe hoe de provincies eventueel kunnen bijdragen aan deze doelen.

Commissiedoelstellingen voor 2020

In het tienjarenplan voor groei van de EU – de Europa 2020-strategie – nam de Commissie een duidelijk standpunt in ten opzichte van haar doelstellingen tot verbetering van klimaat en energie en de vermindering van CO2 uitstoot. Uiteindelijk draagt bijvoorbeeld een energietransitie bij aan het verbeteren van het klimaat. Drie specifieke doelen met betrekking tot het klimaat zijn in deze 2020 strategie gesteld. Elke EU-lidstaat moet deze eigen doelen afstemmen op zijn eigen situatie. Nederland heeft de Europese doelen in overleg met de EU naar de nationale situatie vertaald. De lidstaten streven in collectiviteit naar het behalen van de Europese 20-20-20 doelen, waardoor op lidstaatniveau ruimte is om af te wijken van de Europese streefcijfers.

Het eerste doel betreft het genereren van energie uit duurzame bronnen: er wordt gestreefd om in 2020 20% van de totaal benodigde energie in de EU op te wekken uit duurzame energiebronnen. De vertaling van dit beleidsdoel naar het nationale doel van Nederland is 14%. Ten tweede wordt gewerkt aan het realiseren van 20% minder uitstoot van broeikassen ten opzichte van 1990. Nederland mikt op 16%. Ten derde geeft de Europese Commissie in haar strategie aan dat er in 2020 in Europa 20% minder energieverspilling plaats zou moeten vinden. Op haar beurt streeft Nederland naar het realiseren van 1,5% minder energieverspilling per jaar. In het Energieakkoord is aangegeven dat hiermee dit Europese doel behaald zal moeten worden.

Elk jaar moeten EU-lidstaten in hun nationaal hervormingsprogramma aangeven wat zij doen om de doelen van Europa 2020 te bereiken. In het nationaal hervormingsprogramma 2016 geeft Nederland aan dat er belangrijke stappen gezet zijn in de uitvoering van, het in 2014 gesloten, nationaal Energieakkoord voor duurzame groei. In de uitvoering van dit akkoord hebben ook decentrale overheden een rol. U kunt daar in deze praktijkvraag meer over lezen.

Streefcijfers voor 2030

Aangezien 2020 al snel nadert, kijkt de EU ook verder vooruit. Voor 2030 zijn inmiddels ook al streefcijfers voor de gewenste realisatie van de algemene klimaatdoelstellingen gesteld. In 2014 stelde de Commissie de volgende algemene doelstellingen voor:

Onder andere de afspraken gemaakt in het Nederlands nationaal Energieakkoord voor duurzame groei dragen bij aan het behalen van deze doelen.

Winterpakket energie

Om onder andere de klimaatdoelstellingen te behalen, zoals het verminderen van de uitstoot van CO2 en om efficiënter met energie om te gaan, heeft de Commissie op 30 november 2016 het zogeheten winterpakket Energie uitgebracht. Hierin presenteert zij een aantal maatregelen om binnen de EU de omschakeling naar een koolstofarme economie te voltooien. Deze maatregelen dragen niet alleen bij aan het Europese klimaatbeleid 2030, maar ook aan internationale afspraken. Er wordt in het winterpakket onder andere een wijziging van de (bestaande) EU-richtlijn over energie-efficiëntie voorgesteld. U kunt hier meer lezen hierover.

De wet- en regelgeving moet, wanneer deze in werking getreden is, geïmplementeerd worden in nationale wetgeving. Ook decentrale overheden moeten zich hier mogelijk aan houden.

Energieakkoord voor duurzame groei

In 2013 hebben de VNG, het IPO, de UvW en het Rijk, samen met diverse andere organisaties, zich verbonden aan het nationale Energieakkoord voor duurzame groei. Hierin staan diverse afspraken die aan bovenstaande Europese klimaatdoelstellingen gerelateerd zijn. Op deze manier proberen de verschillende partners, waaronder de provincies, verschillende doelen te behalen. Bijvoorbeeld de afspraak van het Rijk en de provincies over het realiseren van 6000 MW operationeel windvermogen in 2020. Deze afspraak draagt bij aan het behalen van het Europese doel omtrent hernieuwbare energie.

Energieagenda

De energieagenda is eind 2016 door de minister van Economische Zaken vastgesteld. De Energieagenda beschrijft, evenals de doelen van Europa, de weg naar een beperking van de uitstoot van CO2 in 2050. De decentrale overheden werken momenteel een Investeringsagenda uit, waarin staat wat nodig is om maatschappelijke opgave van een transitie naar CO2 neutraal te realiseren.

Een bekend praktijkvoorbeeld waar provincies gezamenlijk aan de energietransitie werken is Energy Valley. Hier werken de vier noordelijke provincies samen met diverse bedrijven en kennisinstellingen aan het realiseren van schone en innovatieve energie. Hierbij dragen zij niet alleen bij aan de nationale doelstellingen, maar ook aan de Europese doelstellingen. U kunt hier meer informatie vinden over dit initiatief.

Aanbesteden en staatssteun

Echter, ook bij de ‘normale’ taken van een decentrale overheid, moet rekening gehouden worden met de Europese regels omtrent energie en klimaat. Bijvoorbeeld bij de inkoop van producten en diensten of bij het verlenen van milieusteun. U kunt hier meer lezen over duurzaam aanbesteden en steun ten behoeve van duurzame energie.

Door:

Femke Salverda, Europa decentraal

Meer informatie:

Milieuverkenner, Europa decentraal
Klimaat en energie, Europa decentraal
Nationaal Hervormingsprogramma 2016, Rijksoverheid
Energieakkoord voor duurzame groei, SER
Energie, Europese Commissie

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG

X