Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Zorg

Als decentrale overheden steun willen verlenen aan uitvoerders van de gezondheidszorg, moeten zij rekening houden met de staatssteunregels. De introductie van marktwerking en de decentralisaties in de zorg maken dat ook decentrale overheden hier in toenemende mate rekening mee dienen te houden. Het is van belang om per activiteit na te gaan in hoeverre steunmaatregelen geoorloofd zijn.

Europese regelgeving

Er bestaat geen specifiek EU regime met betrekking tot steun aan de zorgsector, zoals die er bijvoorbeeld wel is voor andere sectoren. Het DAEB-vrijstellingsbesluit verwijst echter wel uitdrukkelijk naar de zorgsector en maakt duidelijk dat ziekenhuizen en in de sociale dienstverlening actieve ondernemingen met taken van Algemeen Economisch Belang belast kunnen zijn.

Staatssteun kan worden uitgesloten wanneer een zorgdienst een wettelijke taak verricht – en dus niet als onderneming kan worden gekwalificeerd – of wanneer er geen grensoverschrijdend effect plaatsvindt.

Economische taak

De staatssteunregels zijn alleen van toepassing op activiteiten die economisch van aard zijn. Doordat er in Nederland een zekere mate van concurrentie tussen zorgdiensten kan zijn, is er voor die gevallen mogelijk ook sprake van het verrichten van economische taken. Zo kunnen ziekenhuizen bijvoorbeeld concurreren op behandelingen of ingrepen die voor de rekening van de patiënt zijn. 

Wettelijke taak

Wanneer een zorgaanbieder een wettelijke taak verricht, kan staatssteun uitgesloten worden. Een activiteit die op een wettelijke taak is gebaseerd is geen economische taak en vormt dus geen staatssteun. Het enkele feit dat een zorgdienst wordt verricht door een publiek ziekenhuis, is niet voldoende om de activiteit als niet-economisch aan te merken (afweging 27 uit de ontwerp notion of state aid).

In de praktijk is het soms lastig te bepalen te bepalen of de zorgaanbieder een wettelijke of een economische taak uitvoert. Onder de wettelijke taak van gemeenten valt bijvoorbeeld het toepassen van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015).

Wel of geen grensoverschrijdend effect 

Eén van de criteria van staatssteun is de ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten. Volgens de Europese Commissie hebben bepaalde zorgactiviteiten, door de specifieke omstandigheden hiervan, slechts een zuiver lokaal karakter. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan een huisartsenpraktijk met enkel lokale patiënten of andere kleinschalige zorg met een louter lokale impact.

Uit een aantal recente besluiten van de Commissie blijkt dat de zorgsector bij uitstek een sector te zijn waarin de Commissie welwillend tegenover een beroep op het ontbreken van een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer binnen de EU zal staan.

Criteria voortvloeiend uit de besluiten

Uit de genoemde besluiten volgt dat de Commissie ten aanzien van steun in de zorgsector bij haar beoordeling of een steunmaatregel het handelsverkeer binnen de EU ongunstig kan beïnvloeden, rekening houdt met de volgende indicatoren:

  • Het soort zorg dat wordt aangeboden. Gaat het om standaard zorg of gespecialiseerde zorg in internationaal hoog aangeschreven instelling, waarvoor mensen mogelijk bereid zijn naar een andere lidstaat te reizen?
  • Op wie de capaciteit van de zorginstelling met name is gericht. Is deze met name gericht op de lokale bevolking of ook op patiënten uit andere lidstaten?
  • De hoeveelheid buitenlandse patiënten die de instelling in kwestie bezoeken.
  • De hoeveelheid grensoverschrijdende investeringen in zorginstellingen in de regio. Leidt de steun bijvoorbeeld tot een obstakel voor de vestiging van andere ondernemingen?
  • Welke taal er wordt gehanteerd in de onderzochte instelling.
  • De aanwezige administratieve procedures voor het bezoeken van zorginstellingen in andere lidstaten. Maken dergelijke het bezoeken van zorginstellingen in andere lidstaten ingewikkeld?

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Jurisprudentie Zorg

Zorg

IRIS-Ziekenhuizen

In dit besluit over de Belgische IRIS-Ziekenhuizen stelde de Europese Commissie dat steun voor medische spoedeisende hulp door marktpartijen kan worden verricht. In dit geval werd door het marktfalen aan de bepalingen uit het DAEB-pakket voldaan.

De ziekenhuizen kwamen in aanmerking voor de DAEB-vrijstelling en de steun werd als geoorloofde steun gezien.

Nieuws Zorg

Europese Rekenkamer onderzoekt gezondheidszorg in verschillende lidstaten

De Europese Rekenkamer is bezig met een controle van regelingen betreffende grensoverschrijdende gezondheidszorg in de Europese Unie. De controleurs van de Europese Rekenkamer brengen in kader van het onderzoek een bezoek aan vijf Europese lidstaten, waaronder Nederland. Het verslag van de controle zal waarschijnlijk in de eerste helft van 2019 worden gepubliceerd.

Lees het volledige bericht

Brussel akkoord met staatssteun kernreactor Petten

De Europese Commissie heeft op 17 juli de staatssteun voor de bouw van een nieuwe kernreactor voor medische doeleinden in Petten goedgekeurd. Het gaat om een lening van € 80 miljoen die het kabinet en de provincie Noord-Holland samen willen verstrekken. Voor decentrale overheden zijn de gronden waarop de Commissie de steun heeft goedgekeurd interessant. Met name het gunstige effect op de volksgezondheid speelt een grote rol bij het positieve besluit.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Zorg

Heeft het voorstel tot wijziging van de Jeugdwet en de Wmo 2015 een relatie met de uitvoering van Europeesrechtelijke verplichtingen door gemeenten?

Minister Hugo de Jonge (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft onlangs een wetsvoorstel naar de Kamer gestuurd om knelpunten in de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) weg te nemen. Welke wijzigingen brengt dit wetsvoorstel met zich mee voor gemeenten? Zijn de veranderingen van het wetsvoorstel ook gerelateerd aan de uitvoering van Europese regelgeving door gemeenten?

Bekijk het antwoord

Is een DAEB mogelijk voor een maatschappelijke instelling?

In onze gemeente is een sociaal-maatschappelijke instelling gevestigd die zorg- en welzijnswerkzaamheden uitvoert in een achterstandswijk. Deze werkzaamheden versterken de sociale cohesie in de buurt. Bij de instelling zijn ook mensen werkzaam die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Wij willen deze instelling graag financiële steun verlenen door het zorg- en welzijnswerk en het inzetten van mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan te merken als DAEB. Het gaat om een totaalbedrag van € 600.000,-. Bieden de toepasselijke DAEB-regels hier de ruimte voor?

Bekijk het antwoord

Kan steun aan kleinschalige zorginstellingen als DAEB gekwalificeerd worden?

Onze gemeente wil een kleinschalige zorgformule voor mensen met een verstandelijke handicap financieel ondersteunen. De zorginstelling wordt geleid door een echtpaar en biedt de bewoners naast zorg ook rust, veiligheid en continuïteit. Kan deze financiering ongeoorloofde staatssteun opleveren? Zo ja, kan de constructie staatssteunproof worden ingericht door de steun aan te merken als compensatie voor de uitoefening van een dienst van algemeen economisch belang (DAEB)?

Bekijk het antwoord

Publicaties Zorg

Wet- en regelgeving Zorg

Zorg wet- en regelgeving

De-minimis

Op basis van de de-minimisverordening mogen decentrale overheden maximaal € 200.000,= steun per drie belastingjaren aan één onafhankelijke onderneming geven. Vanwege de geringe storing van tussenstaatse handel is de-minimissteun geen staatssteun.

Diensten van Algemeen Economisch Belang

Door toenemende liberalisatie van de gezondheidszorg is het lastig een DAEB in te richten voor onder andere ziekenhuizen en gezondheidscentra. Onder het vrijstellingsbesluit DAEB is dit alleen mogelijk als er duidelijk sprake is van marktfalen, vanwege de marktwerking in Nederland is dit lastig aan te tonen. De DAEB-de-minimisverordening is ook van toepassing op de zorg.

X