Kunnen wij woningcorporaties steunen buiten de Tijdelijke regeling om?

juni 2014

Onze gemeente wil een woningcorporatie steun verlenen voor het opknappen van een aantal sociale huurwoningen. De steun zal bestaan uit een eenmalige subsidie van € 800.000,-. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat deze steun niet onder de Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting (Tijdelijke regeling) valt. Kunnen wij ook buiten deze Tijdelijke regeling om ‘staatssteunproof’ steun verlenen aan woningcorporaties?

Antwoord in het kort

Ja, dat kan. Decentrale overheden kunnen woningcorporaties ook buiten Tijdelijke regeling om andere vormen van staatssteun verlenen.

Staatssteun aan woningcorporaties

Voldoet steun aan een woningcorporatie aan alle voorwaarden uit het Europees staatssteunverbod voldoet (artikel 107 lid 1 VWEU) en levert het dus staatssteun op? Dan is het mogelijk dat deze verenigbaar is met de interne markt op grond van artikel 106 lid 2 VWEU. Dit wil zeggen dat de steun verenigbaar kan zijn als steun voor de financiering van een dienst van algemeen economisch belang (DAEB).

Artikel 106, lid 2, VWEU

Artikel 106, lid 2, VWEU bevat een uitzondering op het staatssteunverbod van artikel 107, lid 1, VWEU. Voorwaarden zijn dat de steun noodzakelijk is voor de uitvoering van een DAEB en proportioneel is ten aanzien van de effecten op de handel tussen lidstaten.

In navolging van het Altmark-arrest, heeft de Commissie de voorwaarden uit artikel 106, lid 2, VWEU vastgelegd in het DAEB Besluit en de DAEB Kaderregeling. Die geven dus het beleid van de Commissie weer voor wat betreft de toepassing van artikel 106, lid 2, VWEU.

Commissiebesluit uit 2009 over Nederlandse woningcorporaties

In 2009 heeft de Commissie in een besluit (dat is aangepast bij besluit E2/2005) de bouw en het verhuur van sociale woningbouw en maatschappelijk vastgoed in Nederland als DAEB, ex artikel 106 lid 2, VWEU, goedgekeurd. In dit besluit zijn de voorwaarden opgenomen waaraan moet worden voldaan om staatssteun (i.e. compensatie) beschikbaar te mogen stellen aan woningcorporaties die voorzien in sociale woningbouw en maatschappelijk vastgoed. Door Nederland is dit besluit overgenomen in de Tijdelijke Regeling die sinds 1 januari 2011 van kracht is.

Tijdelijke regeling

Op grond van de Tijdelijke regeling kunnen voor de uitvoering van DAEB de volgende vormen van steun ‘staatssteunproof’ aan woningcorporaties worden verleend:

– reguliere en bijzondere projectsteun alsmede saneringssteun van het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV);
– de overheidsachtervang bij de borging van leningen aangetrokken door woningcorporaties door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW);
– lagere grondkosten bij aankoop van grond van een gemeente.

Steun aan woningcorporaties buiten de Tijdelijke regeling om

Een eenmalige rechtstreekse subsidie van een gemeente valt echter niet onder de Tijdelijke regeling. De vraag is dus of een dergelijke subsidie ‘staatssteunproof’ kan worden verleend.

Factsheet over de Tijdelijke regeling

Ten eerste wordt in de factsheet over de Tijdelijke regeling de vraag beantwoord of een woningcorporatie ook andere subsidies van de overheid ontvangen, dan die als compensatie zijn benoemd in de Tijdelijke regeling. Deze vraag wordt als volgt beantwoord:

‘Een woningcorporatie kan van de overheid andere subsidies (d.w.z. andere vormen van staatssteun) ontvangen voor zover de overheid de Europese regelgeving in acht neemt. Hierbij kan gedacht worden aan ISV-subsidie, vrijstelling van leges, monumentensubsidies en garanties op leningen.’

Vereniging van woningcorporaties Aedes

Ook de vereniging van woningcorporaties Aedes lijkt er zo over te denken. Dit volgt uit een door Aedes opgesteld document (pagina 3) over de Tijdelijke regeling:

‘In de regeling is aangegeven voor welke activiteiten de corporatie recht heeft op compensatie/staatsteun in het kader van de uitvoering van diensten van algemeen economisch belang. Dat wil niet zeggen dat een toegelaten instelling geen andere dan de in deze regeling genoemde staatssteun (bijvoorbeeld van een gemeente) kan ontvangen.’

Conclusie

De Tijdelijke regeling lijkt er dus niet aan in de weg te staan dat woningcorporaties voor activiteiten, die als DAEB kwalificeren, ook andere vormen van staatssteun mogen ontvangen. Om deze steun ‘staatssteunproof’ in te richten zal wel aan de eisen van bijvoorbeeld het DAEB Besluit moeten worden voldaan. Met name moet er op worden gelet dat corporaties niet worden overgecompenseerd voor de uitgevoerde DAEB activiteiten. Daarnaast kan mogelijk ook van andere vrijstellingen, zoals de Algemene Groepsvrijstellingsverordening of de de-minimisverordening, gebruik worden gemaakt om de steun aan woningcorporaties ‘staatssteunproof’ te maken. De bepalingen ten aanzien van cumulatie moeten in dat geval wel goed in de gaten worden gehouden.

Bron:

Factsheet Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen volkshuisvesting, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Informatie Tijdelijke regeling diensten van algemeen economisch belang toegelaten instellingen, Vereniging van woningcorporaties Aedes.

Meer informatie:

Woningcorporaties, Staatssteun, Europa decentraal.

Meer weten over dit onderwerp?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG