Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Marktconformiteit

Wanneer een decentrale overheid staatssteun verleent die marktconform is, dan is staatssteun uitgesloten. Wanneer een steunmaatregel niet marktconform wordt verleend, kan er mogelijk sprake zijn van staatssteun.

Economisch voordeel

Wanneer een onderneming een economisch voordeel ontvangt dat onder normale marktvoorwaarden (dus zonder overheidsingrijpen) niet zou zijn verkregen, is er sprake van een economisch voordeel. De staat verstrekt dan een eenzijdig voordeel en de onderneming hoeft geen tegenprestatie te leveren die opweegt tegen de steun van de overheid. Alleen het effect van de maatregel op de onderneming is relevant. Dit houdt in dat iedere maatregel die de financiële situatie van een onderneming verbetert, ongeacht of dit het doel van de maatregel is, de begunstigde onderneming van een voordeel voorziet.

Particuliere investeerder

Wanneer een decentrale overheid als particuliere investeerder handelt, dan wordt voldaan aan het Market Economy Operator beginsel (MEO) en is er vaak geen sprake van staatssteun. Om te bepalen of dit het geval is, moet er worden nagegaan of een particuliere investeerder in soortgelijke omstandigheden hetzelfde zou hebben gehandeld. Wanneer een decentrale overheid een lening of garantie geeft, moeten deze zich laten leiden door vooruitzichten op rentabiliteit op lange termijn.

Voldoen aan het criterium

Een open, niet discriminerende en onvoorwaardelijke aanbestedingsprocedure is een goede manier om ervoor te zorgen dat de steunverlening overeenkomt met de marktprijs. De kans op een niet marktconform voordeel wordt zo verkleind. Echter, aanbesteding is niet automatisch een garantie voor het uitsluiten van staatssteun. Bovendien zijn er ook andere waarderingsmethodes mogelijk (waaronder benchmarking) als een tenderprocedure geen uitkomst biedt.

Geen sprake van een voordeel

Het compenseren van een onderneming voor kosten gemaakt ten behoeve van de uitvoering van een dienst van algemeen belang, levert onder bepaalde voorwaarden geen voordeel op. Meer hierover vindt u in het dossier DAEB en Staatssteun. Van een voordeel is evenmin sprake als ten onrechte geheven belastingen worden terugbetaald. Daarnaast levert compensatie voor schade die de overheid aan ondernemingen heeft berokken geen voordeel op.

Twijfelgeval(len)?

Als wordt aangevoerd dat de maatregel marktconform is, moet er bij twijfel bewijs geleverd worden. Op grond van een economische analyse kan dan worden nagegaan hoe een rationele particuliere marktdeelnemer zou hebben gehandeld. In de Notion of State Aid vindt u hier meer informatie over.

Voorbeeld: verkoop eigen bezit

In de praktijk komt het regelmatig voor dat er gronden, panden of andere eigendommen van decentrale overheden worden verkocht. Volgens de Europese Commissie is er in beginsel geen sprake van staatssteun zolang dit maar tegen de marktprijs gebeurt. De voorwaarden waaronder grondtransacties als marktconform worden gezien, zijn te vinden in de Mededeling staatssteun (in het Engels de Notion of State Aid). Deze mededeling vervangt de oudere Mededeling staatssteun en grondtransacties die nu is komen te vervallen.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Jurisprudentie Marktconformiteit

Marktconformiteit

Europees Gerechtshof, 28 maart 2012. Ryanair en Europese Commissie

Zaak T-123/09. In 2008 gaf de Italiaanse rijksoverheid een lening van € 300 miljoen aan Alitalia, omdat het in financiële problemen verkeerde. Deze lening werd te laat bij de Europese Commissie aangemeld, waardoor de steunverlening in strijd was met de standstillbepaling (art. 108 VWEU).

Ongeoorloofde staatssteun
De lening werd in november 2008 beoordeeld als ongeoorloofde staatssteun. De overheid moest de lening terugvorderen. Om de vliegmaatschappij te redden besloot de overheid vervolgens de vaste activa van Alitalia te verkopen. Hiervoor sloot zij een aantal verbintenissen, waarin werd vastgelegd dat de activa tegen de reële marktprijs moeten worden verkocht.

Beroep Ryanair
De Commissie beoordeelde dit als geoorloofde steun, zolang aan de afgesproken verbintenissen werd voldaan. Ryanair stelde beroep in tegen deze beslissing. Het Gerecht oordeelde vervolgens dat de lening van € 300 miljoen herstructureringssteun inderdaad ongeoorloofde staatssteun is.

Het Gerecht handhaaft het oordeel van de Commissie dat de verkoop van activa geen ongeoorloofde staatssteun is, mits de verkoopprijs met de marktprijs overeenstemt en de verbintenissen volledig worden nagekomen.

Europese Commissie, 11 december 2007. Glazvezelnet Citynet Amsterdam

Zaak C-53/2006. Volgens de Europese Commissie investeerde de gemeente Amsterdam bij investering in een glasvezelnetwerk, onder dezelfde voorwaarden als de betrokken particuliere partijen. De investering vormde geen staatssteun, omdat deze in overeenstemming was met het zogenoemde MEIP-beginsel.

MEIP-criteria
In dit besluit zet de Commissie het begrip MEIP uiteen aan de hand van vier criteria:

– De investeerders moeten marktinvesteerders zijn. De investeringen van particuliere investeerders moeten een reële economische impact hebben;
– Er moet worden onderzocht of alle betrokken partijen de investering gelijktijdig hebbe gedaan;
– Er moet worden nagegaan of de investeringsvoorwaarden voor alle aandeelhouders identiek zijn;
– Er moet sprake zijn van gelijkheid van investeerderwaarden.

Overige zaken

Zaak Intermills, voorbeeld van niet marktconform handelen
Zaak Pilot Transferium Sittard, over kans op niet marktconform voordeel verkleinen
Zaken Denkavit en BAI, over niet marktconforme steun
Zaken Steinike & Weinlig, Alfa Romeo, Tubacex en Ecotrade, over voordelen zonder marktconforme tegenprestaties

Nieuws Marktconformiteit

Kamerbrief geeft duidelijkheid over stand van zaken aanleg breedband

Op 19 mei 2016 stuurde minister Kamp van Economische Zaken (EZ) een brief aan de Tweede Kamer waarin hij een overzicht schetst van de actuele ontwikkelingen omtrent de aanleg van breedband. Daarnaast gaat hij in op de inzet van het ministerie van EZ voor de facilitering van de aanleg van snel internet in het buitengebied. Bijvoorbeeld door oprichting van een kennisplatform voor de uitwisseling van informatie en best practices.

Lees het volledige bericht

Recente ontwikkelingen in staatssteunrecht bij grondtransacties

De Europese Commissie én de Rechtbank Den Haag hebben zich onlangs beiden uitgesproken over een staatssteunzaak met betrekking tot grondtransacties. De Rechtbank Den Haag sprak zich uit over de zaak Krimpenerwaard, over de verkoop van een activiteitencentrum. De Europese Commissie nam een besluit over de zaak Leidschendam-Voorburg.
Lees het volledige bericht

‘Koopovereenkomst in Harlingen met terugwerkende kracht staatssteun’

De rechtbank Noord-Nederland heeft zich uitgesproken in een geschil tussen de gemeente Harlingen en een lokaal bedrijf. Naar het oordeel van de rechtbank is er bij de koopovereenkomst, die tussen beide partijen gesloten is, sprake van staatssteun. Het gevolg van deze uitspraak is dat het voor de gemeente Harlingen mogelijk is om de steun in te trekken en dat het de gemeente in beginsel vrij staat om (een deel van) de verleende steun terug te vorderen.
Lees het volledige bericht

Hof vernietigt terugvorderingsbesluit staatssteunzaak Leidschendam-Voorburg

Het Gerecht, onderdeel van het Europese Hof van Justitie, heeft het besluit van de Europese Commissie over vermeende verkoop van grond onder de marktprijs door de Gemeente Leidschendam-Voorburg vernietigd. Hiermee is de Europese Commissie, die had geëist dat de gemeente Leidschendam-Voorburg € 6,9 miljoen onverenigbare staatssteun terug moest vorderen, in het ongelijk gesteld. Volgens de rechters van het Gerecht kon de Europese Commissie op basis van haar onderzoek niet tot de conclusie komen dat de gemeente verkeerd handelde en dat er staatssteun is verleend.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Marktconformiteit

Hoe zit dat nu met grondtransacties en staatssteun nu de Mededeling grondtransacties is vervallen?

Onze gemeente is momenteel in lopende onderhandelingen met een marktpartij over de overdracht van gronden. Hiervoor hanteren we (mede in verband met de benodigde staatssteuntoets) de systematiek uit de Mededeling grondtransacties van de Europese Commissie. We hebben gelezen dat deze is komen te vervallen. Klopt dit? Zo ja, is er sprake van een overgangsperiode en welke veranderingen kunnen we verwachten?

Bekijk het antwoord

Hoe voorkom je als gemeente ongeoorloofde staatssteun aan derden?

Onze gemeente wil steun verlenen aan een stichting die een multifunctioneel wijkcentrum wil exploiteren waarin verschillende activiteiten worden georganiseerd. Met de subsidie wil de stichting het wijkcentrum een impuls geven. Voor de uitvoering hiervan neemt de stichting verschillende goederen en diensten af van derden, en rekent ze een verlaagde huur aan de gebruikers. Is er nu sprake van indirecte staatssteun op het ‘tweede niveau’, en zo ja hoe moet de gemeente erop toezien dat de staatssteunregels niet worden overtreden?

Bekijk het antwoord

Wat houdt de market economy investor test in?

Onze gemeenten willen een onderneming steunen. Om de toetsen of onze maatregel geen (verboden) staatssteun oplevert, moeten we dus onder meer toetsen of wij een ‘voordeel’ verschaffen. Om een dergelijk voordeel vast te stellen, past de Commissie regelmatig de zogenaamde market economy operator (MEO) test toe. Wat houdt deze test precies in?

Bekijk het antwoord

X