Zoeken
Staatssteun
Subonderwerpen

Sport en staatssteun

Decentrale overheden zetten vaak subsidieprogramma’s in om lokale en regionale sportactiviteiten te ondersteunen. Dit doen ze bijvoorbeeld door middel van een subsidie voor het organiseren van sportactiviteiten voor de buurt of een verlaagde grondprijs, zodat de vereniging nieuwe sportvelden kan aanleggen of de kantine kan renoveren.

Steun aan sportclubs kan (verboden) staatssteunelementen bevatten. Vooral bij steun aan betaald voetbalorganisaties (BVO’s) is voorzichtigheid geboden. Het is verstandig vooraf een staatssteunanalyse te maken.

Verder gelden de regels voor het vrije verkeer van personen ook voor beroepsvoetballers.

Staatssteunregels voor sport

Tot voor kort moest staatssteun voor sportinfrastructuur, zoals voetbalstadions, hockeyvelden of sportkantines, worden aangemeld bij de Europese Commissie. De staatssteunregels zijn echter herzien. Steun aan sport- en multifunctionele infrastructuur kan per 1 juli 2014 op basis van de Algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV, artikel 55) worden vrijgesteld van de meldplicht. Een kennisgeving is dan voldoende.

Meer informatie: wet- en regelgeving

Uitgebreide informatie over de vrijstelling voor sportinfrastructuur uit de AGVV leest u op de pagina met wet- en regelgeving.

Let op: grondtransacties niet onder AGVV

Een voordeel uit een grondtransactie, dat het gevolg is van verkoop van overheidsgrond of -gebouwen aan een onderneming voor een niet-marktconforme prijs, valt niet onder de sportvrijstelling. Decentrale overheden moeten zich daarbij aan de in de Mededeling staatssteun en grondtransacties houden.

Amateursport en staatssteun

Decentrale overheden hoeven steun aan sportverenigingen alleen staatssteunproof te maken als wordt voldaan aan alle criteria van het staatssteunverbod. In het geval van amateursportclubs levert steun niet altijd staatssteun op:

  • De activiteiten die worden gesteund zijn niet altijd economisch van aard. Als de sportvereniging wel economische activiteiten uitoefent, zoals het uitbaten van een kantine of het verhuren van sportvelden aan andere partijen, kan een gescheiden boekhouding een oplossing bieden om ongeoorloofde staatssteun te voorkomen.
  • Een amateursportvereniging is vaak puur lokaal actief. Dan is er ten aanzien van gesubsidieerde activiteiten geen sprake van grensoverschrijdende invloed op het handelsverkeer. Om dit te kunnen bepalen, moet rekening worden gehouden met o.a. de hoogte van de steun, de geografische locatie van de activiteiten, de taal waarin de activiteiten worden verricht en de grootte van de markt voor dit soort activiteiten.

Op dit moment is niet altijd eenduidig te zeggen of er een markt is voor bepaalde sportactiviteiten en of de staatssteunregels moeten worden toegepast op amateursportverenigingen. Dit is afhankelijk van de casus.

Betaald voetbalorganisaties (BVO’s) en staatssteun

De Commissie heeft onderstreept dat professionele voetbalclubs wel als ondernemingen beschouwd moeten worden, die actief zijn op een Europese markt. In het Nationaal referentiekader steun aan betaald voetbal geeft het ministerie van BZK een leidraad om steun aan BVO’s af te stemmen op de staatssteunregels (opgesteld voordat de nieuwe vrijstelling voor sport er was). Verder hebben de UEFA en de Commissie een gezamenlijk standpunt uitgebracht over Financial Fair Play (FFP). Op dit moment doet de Europese Commissie onderzoek naar steunverlening aan een aantal BVO’s in Nederland. Bij steunverlening aan een BVO is dus voorzichtigheid geboden.

Meer een uitgebreidere informatie over staatssteun bij betaald voetbal organisaties is terug te vinden in dit factsheet van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Beleid Sport en staatssteun

Sport en staatssteun beleid

Bevoegdheid EU

Volgens art. 6 VWEU is de EU bevoegd lidstaten te ondersteunen, coördineren en aan te vullen op onder andere het gebied van sport. Daarnaast geeft art. 165 aan dat de EU eerlijkheid en openheid van sportcompetities en samenwerking tussen organisaties wil bevorderen.

Europees werkplan voor sport

In mei 2014 is het Europese werkplan voor sport verschenen voor de periode 2014-2017. Het werkplan inventariseert de economische aspecten van sport, en besteedt met name aandacht aan een duurzame financiering van sport. Het plan gaat in op de volgende aspecten:

–       Ontwikkelingen op andere beleidsvelden (mededingingsregels, staatssteun, gemeenschappelijk belastingstelsel) van invloed op de financiering van de sportsector
–       Europese fondsen, zoals het Eurasmus+ programma,  die middelen beschikbaar stellen voor de sportsector
–       De uitwisseling van best practices

Mededeling Europese dimensie van sport

In januari 2011 verscheen een Mededeling over de Europese dimensie van sport. Deze vormt een aanvulling op het Witboek uit 2007.

Jurisprudentie Sport en staatssteun

Sport en staatssteun

Onderzoek Europese Commissie Nederlandse voetbalclubs

In 2013 stelde de Commissie een onderzoek in naar vermeende staatssteun aan een aantal BVO’s in Nederland. De Europese Commissie stelt in deze zaak dat de Mededeling grondtransacties alleen van toepassing is op de verkoop van overheidsgrond en – gebouwen en niet direct meer kan worden toegepast op andersoortige transacties (SA.33584 (2013/C) (ex 2011/NN)).

Voetbalstadions in België (SA.37109, november 2013)

De Europese Commissie in november 2013 een steunregeling voor de bouw of renovatie van voetbalstadions in de Belgische regio’s Vlaanderen en Brussel goed. De stadions zullen door voetbalclubs van de eerste en tweede liga worden gebruikt. De Commissie concludeerde dat de regeling overeenkomstig EU-doelstellingen sport meer toegankelijk zal maken voor burgers, zonder dat de concurrentie in de interne markt hierdoor wordt vervalst.

Hongaarse sportinfrastructuur

Op basis van art. 107 lid 3c VWEU keurde de Commissie staatssteun voor sportinfrastructuur in Hongarije goed (persbericht). Met de steun kon bestaande sportinfrastructuur worden verbeterd en gerenoveerd. Om in aanmerking te komen voor steun, moeten clubs zich maatschappelijk opstellen. Bijvoorbeeld door grote sportevenementen te organiseren en jonge sporters te trainen. Volgens de Commissie was er een gemeenschappelijk belang en werden er genoeg maatregelen genomen om de verstoring van de markt te minimaliseren.

Real Madrid

Het eerste criterium van het staatssteunverbod is dat er sprake moet zijn van een financiële transactie die invloed heeft op de begroting van de overheid. Dit kwam naar voren toen Madrid haar bestemmingsplan wijzigde, waardoor voetbalclub Real Madrid werd gesteund (brief Commissie). De Commissie oordeelde dat het wijzigen van een bestemmingsplan geen staatssteun aan de sportclub is, omdat dit een administratieve handeling is waarbij geen financiële middelen gemoeid zijn. Hierdoor werd niet voldaan aan de eerste voorwaarde van het staatssteunverbod.

AZ en AZ Vastgoed BV

In deze zaak gaf de Commissie aan niet zomaar akkoord te gaan met (achteraf) door onafhankelijke taxateurs opgestelde taxaties. Aan het taxatierapport worden kwalitatieve eisen gesteld. De Commissie had in deze zaak een klacht ontvangen over ogenschijnlijke tegenstrijdige taxatierapporten die Alkmaar had uitgevoerd na de verkoop van percelen aan voetbalclub AZ.

Belangrijke aandachtspunten voor de prijsberekening zijn de datumbepaling en het onderscheid tussen marktprijs en restwaarde. De Commissie is extra kritisch op een achteraf opgesteld rapport en verschillende uitkomsten van de rapporten. Het indienen van afwijkende rapporten kan twijfel creëren over de werkelijke marktwaarde van het perceel. Meer informatie leest u onder grondtransacties.

Franse bvo’s

Steun van de Franse overheid aan professionele sportclubs met als doel onderwijs was volgens de Commissie geen ongeoorloofde staatssteun (persbericht). De maatregelen waren bedoeld om onderwijs en training van de jeugdige spelers van bvo’s te ondersteunen. Vanwege het educatieve karakter was dit een legitieme reden om de steun te verlenen.

De voorwaarden waren dat de Franse overheid de toewijzing goed zou monitoren, overcompensatie zou worden voorkomen en kruissubsidiëring zou worden tegen gaan. Daarvoor moest een gescheiden boekhouden gevoerd worden tussen de trainingsonderdelen en de economische activiteiten.

Omniworld Almere

In deze zaak wilde Almere een sporthal verhuren aan twee professionele clubs: Basketball Omniworld en Volleybal Omniworld. De hal zou voor 30% van de tijd verhuurd worden. De Nederlandse overheid heeft van te voren de gemiddelde huurprijs voor zulke hallen vastgesteld en de prijs voor deze sporthal iets boven dit gemiddelde gelegd. Volgens de Commissie kent deze steun geen voordeel toe aan de clubs, de huurprijs ligt zelfs iets hoger dan het gemiddelde. Bovendien worden de clubs geen eigenaar, maar gebruiken zij slechts een deel van de tijd.

Daarnaast zijn met de twee clubs prestatiecontracten gesloten. De clubs zullen diensten verlenen op het gebied van opleidingen, sportstimulering, breedtesportactiviteiten en citymarketing. De vergoeding van deze contracten is volgens de Commissie marktconform en zo gesteld dat overcompensatie wordt voorkomen. In deze zaak was er geen sprake van staatssteun.

HvJ, 15 december 1995. Bosman

Zaak C-415/93. In deze zaak bevestigde het Hof dat het beginsel van vrij verkeer van werknemers (art. 39 EG-Verdag, nu art. 45 VWEU) ook voor beroepsvoetballers binnen de EU geldt. Sport moet worden gezien als een economische activiteit (art. 2 EG-Verdrag, nu art. 3 VEU). Om deze reden is sport onderworpen aan het Gemeenschapsrecht en de beginselen van het vrij verkeer.

 

Nieuws Sport en staatssteun

Gemeenten kunnen uitbreiding btw-sportvrijstelling verwachten in 2019

De aangekondigde btw-sportvrijstelling ten gevolge van een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie komt er definitief. Dit is bekend sinds de publicatie van de startnota van het kabinet op 3 november 2017. Het moeten toepassen van de btw-vrijstelling zal financieel ongunstig uitpakken voor gemeenten en sportstichtingen, vanwege het verlies van het recht op aftrek van voorbelasting van btw. Dit financiële nadeel zal worden gecompenseerd.

Lees het volledige bericht

Nederlandse versie van mededeling staatssteun (Notion of State aid)

Donderdag 18 mei 2016 heeft de Europese Commissie de definitieve versie van de mededeling staatssteun (in het Engels de ‘Notion of State aid’) aangenomen. Deze mededeling is nu tevens in Nederlands en in alle overige Europese talen gepubliceerd.
Lees het volledige bericht

EU adresseert uitdagingen voor decentrale overheden op het gebied van sport

Tijdens een bijeenkomst van de Raad bespraken de Europese ministers van sport hoe goed bestuur in de sport verbeterd kan worden. Zij concludeerden dat de integriteit, transparantie en goed bestuur bij het organiseren van grote sportevenementen verbeterd kunnen worden. Daarnaast adresseren zij de betrokkenheid van verschillende partijen, waaronder decentrale overheden, bij de fases van de organisatie van deze evenementen.

Lees het volledige bericht

Almelo legt steunplan stadion voor aan Commissie

De gemeenteraad van Almelo heeft besloten een lening van €8,2 miljoen te verstrekken voor de uitbreiding van het voetbalstadion aan de Stichting Stadion Heracles. Voor verlening legt de Overijsselse gemeente haar steunplannen nog voor aan de Europese Commissie. Afgelopen jaar nog is Brussel een onderzoek gestart naar de steun van vijf gemeenten aan plaatselijke voetbalclubs. Door de Commissie vooraf steunmaatregelen te laten toetsen op mogelijke strijdigheid met de Europese staatssteunregels kunnen problemen voorkomen worden.

Lees het volledige bericht

Europese Commissie keurt steunregeling voor Belgische voetbalstadions goed

Decentrale overheden kunnen de bouw of renovatie van voetbalstadions rechtmatig steunen, mits aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Dit is de belangrijkste conclusie van de Europese Commissie naar aanleiding van een onderzoek naar een steunregeling voor de bouw en renovatie van voetbalstadions in België. De Commissie concludeerde dat de steun bijdraagt aan het toegankelijker maken van sport voor burgers, zonder dat daarbij de concurrentie wordt vervalst.

Lees het volledige bericht

In 10 stappen op de hoogte: Stap 2: AGVV en sport

Decentrale overheden hoeven steun aan sport- en multifunctionele infrastructuur per 1 juli 2014 mogelijk niet meer ter beoordeling bij de Commissie aan te melden. Dit volgt uit de nieuwe vrijstelling voor sport in de Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV). In dit tweede artikel in een serie van tien over de staatssteunhervormingen gaat Europa decentraal nader in op decentrale gevolgen van de AGVV en sport.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Sport en staatssteun

Publicaties Sport en staatssteun

Wet- en regelgeving Sport en staatssteun

Sport en staatssteun wet- en regelgeving

Tot voor kort moest staatssteun voor sportinfrastructuur, zoals voetbalstadions, hockeyvelden of sportkantines, worden aangemeld bij de Europese Commissie. De staatssteunregels zijn echter herzien. Als er sprake is van staatssteun, kan steun aan sport- en multifunctionele infrastructuur per 1 juli 2014 op basis van de Algemene groepsvrijstellingsverordening (AGVV, artikel 55) worden vrijgesteld van de meldplicht. Een kennisgeving is voldoende.

Voorwaarden

Om onder de AGVV te passen, moet de steun voldoen aan de volgende voorwaarden:

– de sportinfrastructuur wordt jaarlijks voor ten minste 80% van de capaciteit gebruikt voor sportbeoefening;
– de sportinfrastructuur mag niet door één gebruiker uit de profsport gebruikt en moet voor 20% van de capaciteit worden gebruikt door andere prof- of amateursporters;
– toegang tot de sportinfrastructuur wordt op ‘transparante en niet-discriminerende basis’ verleend. Ondernemingen die 50% van de investeringskosten hebben gefinancierd, krijgen wel eerder toegang
– Verder moeten de aanbestedingsregels in acht worden genomen bij de bouw van de infrastructuur.

Register

Als steun wordt verleend aan een professionele sportclub, moeten decentrale overheden de tarieven voor het gebruik van stadions en trainingsfaciliteiten openbaar maken met een register.

In aanmerking komende kosten

Er mag zowel investeringssteun als exploitatiesteun worden gegeven:

  • Decentrale overheden mogen investeringssteun verlenen voor de kosten van de investering in materiële en/of immateriële activa.
  • Exploitatiesteun mag worden gegeven voor exploitatiekosten, zoals personeelskosten, kosten voor materialen, uitbestede diensten, communicatie, energie, onderhoud, huur en administratie.

Aanmeldingsdrempel

Investeringssteun van meer dan 15 miljoen euro moet alsnog worden aangemeld bij de Europese Commissie. Dat geldt ook als de totale kosten meer dan 50 miljoen euro per project bedragen. Voor exploitatiesteun geldt een drempel van 2 miljoen euro per infrastructuurvoorziening per jaar.

Steunintensiteiten

Voor steun van minder dan 1 miljoen euro mag het maximale steunbedrag worden vastgesteld op 80% van de in aanmerking komende kosten. Voor steun boven dit bedrag geldt geen maximum steunpercentage, maar moet de volgende methodiek worden toegepast om de hoogte van de steun te bepalen:

  • Investeringssteun: het steunbedrag mag niet hoger zijn dan het verschil tussen de in aanmerking komende kosten en de exploitatiewinst van de investering. De exploitatiewinst wordt in mindering gebracht op de in aanmerking komende kosten.
  • Exploitatiesteun: het steunbedrag mag niet hoger zijn dan de exploitatietekorten over de betrokken periode. Dit moet vooraf worden geborgd op basis van prognoses, of via een terugvorderingsmechanisme.

Kennisgeving en rapportage

Steunmaatregelen die onder de AGVV vallen, hoeven niet gemeld te worden bij de Commissie. Kennisgeving en rapportage zijn wel verplicht.

X