Overheidsopdrachten

Bij overheidsopdrachten krijgen decentrale overheden in de praktijk het meest te maken met aanbestedingsrichtlijn 2014/24. Overheidsopdrachten (art. 2 sub 5 e.v. richtlijn 2014/24, art. 2 richtlijn 2014/25 en art. 1.1 Aanbestedingswet) worden gedefinieerd als:

Bezwarende titel en overheidsopdrachten

Bezwarende titel houdt in dat er voor overheidsopdrachten een op geld waardeerbare tegenprestatie wordt geleverd door de aanbestedende dienst aan de opdrachtnemer. Daarbij kan gedacht worden aan:

  • geldelijke betaling voor de opdrachtvervulling (de prijs);
  • het kwijtschelden van belastinggelden;
  • de vrijstelling van legesbetaling;
  • producten ter beschikking stellen in natura, die in de uitvoering van de opdracht gebruikt worden;
  • beloning van de opdrachtnemer in de vorm van overdracht van grond of gebouwen.

Onder meer uit jurisprudentie wordt duidelijk dat het begrip ‘bezwarende titel’ ruim moet worden uitgelegd. Een bezwarende titel kan bijvoorbeeld ook zijn: de financiering door een aanbestedende dienst, voor de uitvoering van diensten die aan derden (bijvoorbeeld burgers) worden geleverd, dus niet aan de aanbestedende dienst zelf. Een ander voorbeeld is het door de aanbestedende dienst toezeggen van een betaling door een derde, voor de te leveren diensten.

Prestatie voor tegenprestatie

Een overeenkomst onder bezwarende titel kan ook betekenen dat een aanbestedende dienst voor overheidsopdrachten voor werken een tegenprestatie levert, dat blijkt uit jurisprudentie. Wegens zijn aard, de systematiek en de doelstellingen van de aanbestedingsrichtlijn, moet de overheidsopdracht voor werken voor de aanbestedende dienst een rechtstreeks economische belang inhouden.

Rechtstreeks economisch belang

Van een rechtstreeks economisch belang is volgens het Europees Hof van Justitie sprake als:

  • de overheid eigenaar wordt van het werk;
  • het gaat om een werk met een openbaar karakter;
  • het werk gedeeltelijk voor rekening/risico van de overheid plaatsvindt of de overheid financieel voordeel uit het werk haalt, nu of in de toekomst.

Verder veronderstelt de aanwezigheid van een bezwarende titel dat de realisatie van het werk door de overheid afdwingbaar is. Er kan worden aangenomen dat deze uitleg over bezwarende titel en rechtstreeks economisch belang ook kan worden doorgetrokken naar overheidsopdrachten voor leveringen en diensten.

Geen rechtstreeks economisch belang

Er is geen sprake van een rechtstreeks economisch belang voor de overheid, als de betrokkenheid van de overheid uitsluitend bestaat in de uitoefening van regulerende publiekrechtelijke bevoegdheden inzake stedenbouw. Ook niet wanneer de uitoefening daarvan plaatsvindt in combinatie met gronduitgifte.

Ondernemer, inschrijver, gegadigde

Een ondernemer is elke natuurlijke of rechtspersoon of openbaar lichaam (of een combinatie hiervan), die werken, leveringen en/of diensten op de markt aanbiedt. Hieronder vallen ook tijdelijke samenwerkingsverbanden van ondernemingen. De term ‘ondernemer’ dekt de voormalige termen aannemer, leverancier of dienstverlener (art. 2 lid 1 sub 10 richtlijn 2014/24 en art. 1.1 Aanbestedingswet). Ook een decentrale overheid die producten of diensten op de markt aanbiedt kan een ondernemer zijn. Wanneer dit het geval is, komen bijvoorbeeld ook regels over alleenrecht-verlening, inbesteding, concessies of bijvoorbeeld mededinging nader aan de orde.

Een ondernemer die een inschrijving heeft ingediend, is een ‘inschrijver’. Een ‘gegadigde’ is een ondernemer die heeft verzocht om een uitnodiging, of is uitgenodigd, om deel te nemen aan een niet-openbare procedure, een mededingingsprocedure met onderhandeling, een onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking, een concurrentiegerichte dialoog of een innovatiepartnerschap.

Aanbestedende dienst

Aanbestedende diensten zijn staats-, regionale en lokale overheidsinstanties, publiekrechtelijke instellingen of samenwerkingsverbanden bestaande uit één of meer van deze overheidsinstanties of één of meer van deze publiekrechtelijke instellingen (art. 2 lid 1 sub 1 richtlijn 2014/24 en art. 1.1 Aanbestedingswet). Decentrale overheden vallen onder de ‘regionale en lokale overheidsinstanties’. Ook samenwerkingsverbanden waarin zij participeren en aan decentrale overheden gelieerde instellingen, kunnen worden aangemerkt als aanbestedende dienst. De definitie van publiekrechtelijke instelling (art. 2 lid 1 sub 4 richtlijn 2014/24 en art. 1.1 Aanbestedingswet) speelt hierbij vaak een rol.

MEER WETEN OVER DIT ONDERWERP?

Werkt u voor een decentrale overheid of het Rijk en hebt u een vraag over dit onderwerp? Neem dan contact op met de helpdesk van Europa decentraal:

STEL UW VRAAG


Jurisprudentie Overheidsopdrachten

Azienda Opedaliero-Universitaria tegen Data Medical Services

HvJ-EU, 11 december 2014. Zaak C-568/13. In deze zaak heeft het Hof bepaald dat openbare lichamen mogen meedingen naar opdrachten uit aanbestedingen. Een inschrijver kan niet worden uitgesloten van een aanbestedingsprocedure omdat hij door ontvangen subsidies in staat is een scherpere aanbieding te doen dan zijn concurrenten.

Lees meer

Azienda sanitaria locale nr.5 – Comitato regionale Liguria/San Lorenzo

HvJ-EU, 6 november 2014. Zaak C-113/13. In deze zaak bepaalt het Hof dat sociale doelstellingen een rechtvaardiging kunnen zijn voor het verstrekken van een opdracht tot het verrichten van medisch vervoer zonder het volgen van een aanbestedingsprocedure. Hiermee erkent het Hof dat de organisatie van sociale zekerheid kan leiden tot een gerechtvaardigde uitzondering op de aanbestedingsregels (voor IIB diensten).

Lees meer

Dr. Falk Pharma GmbH v DAK-Gesundheit

HvJ-EU, 2 juni 2016. Zaak C-410/14. Een Duits ziekenfonds maakte gebruik van een constructie om tot kortingsafspraken met farmaceuten te komen, voor het leveren van medicijnen. In deze zaak boog het Hof over de vraag of dit een overheidsopdracht in de zin van de aanbestedingsrichtlijnen betrof en of in dat geval deze richtlijnen van toepassing waren.

Lees meer

FENIN

GvEA en HvJ-EG, 4 maart 2003. Zaak T-319/99. In deze zaak behandelde het Hof de vraag of een aankoopactiviteit een economische activiteit behelst of dat deze classificatie afhankelijk is van het betreffende gebruik van de goederen of diensten die worden ingekocht. Op de uitoefening van economische activiteiten is namelijk het Europese mededingingsrecht van toepassing. Het Hof bepaalde dat de classificatie inderdaad afhankelijk is van het gebruik waardoor de publieke instelling bij de aankopen niet onder de Europese mededingingsregels valt.

Lees meer

Keulen en GKM-GbR

HvJ-EU, 29 oktober 2009. Zaak C-536/07. In deze zaak heeft het Hof bepaald dat een overeenkomst tussen een aanbestedende dienst en een private onderneming over de huur van een door de onderneming voor de publieke instelling te bouwen vastgoed moet worden aanbesteed. Dat de aanbestedende dienst de werken niet koopt maar huurt doet hier niet aan af. Dat de aanbestedende dienst de hallen onderverhuurt aan een derde private partij maakt ook geen verschil voor de aanbestedingsplicht.

Lees meer

Remondis

HvJ-EU, 21 december 2016. Zaak C‑51/15. In deze zaak geeft het Hof van Justitie EU nadere uitleg over het begrip overheidsopdracht en over de voorwaarden voor een overdracht van bevoegdheden. Wanneer meerdere territoriale lichamen een nieuwe publiekrechtelijke persoon oprichten en aan deze entiteit bevoegdheden overdragen, is er geen sprake van een overheidsopdracht in de zin van art. 2 lid 5 richtlijn 2014/24. Verder oordeelt het Hof dat er geen overdracht van bevoegdheid is als de verkrijgende instantie niet deze taken financieel autonoom en onder eigen verantwoordelijkheid kan uitoefenen.

Lees meer

Zaak Voril BV tegen gemeente Assen

Rechtbank Noord Nederland, 3 april 2013. Zaak C/19/91890/ HA ZA 12-85. In deze uitspraak is aan de orde of een aanbestedende dienst aanbestedingsplichtig is bij het sluiten van een contract voor de inzameling en verwerking van papier. De rechtbank stelt dat oud papier niet als afvalstof wordt gekwalificeerd en een gemeente daarom niet op grond van regelgeving verplicht is om oud papier te verwerken. Om deze reden is een gemeente aanbestedingsplichtig.

Lees meer

Nieuws Overheidsopdrachten

Uitspraak EU-Hof: zonder selectie geen sprake van aanbestedingsplichtige overheidsopdracht

Op 1 maart 2018 deed het Europese Hof van Justitie uitspraak in de zaak Tirkkonen. Het Hof oordeelde dat een Fins landbouwadviseringssysteem, dat qua inrichting veel lijkt op het open house-model dat in Nederland populair is bij inkoop in het sociaal domein, niet kwalificeert als een overheidsopdracht in de zin van de Europese aanbestedingsrichtlijn. Daarmee bestendigt het Hof zijn Falk Pharma-doctrine.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Overheidsopdrachten

Mag een (raam)overeenkomst stilzwijgend verlengd worden?

Twee contracten van ons waterschap met betrekking tot ICT en informatiesystemen lopen binnenkort af. Kunnen de bestaande contracten met beide bedrijven zomaar worden verlengd? Of moeten we opnieuw een Europese aanbesteding per contract voorschrijven? Het gaat om de volgende twee bestaande contracten:

Contract 1:
Het waterschap heeft enige tijd geleden (na een aanbesteding) een langlopende ICT overeenkomst gesloten met een aanbieder. Deze overeenkomst loopt binnenkort af. In de initiële overeenkomst is vastgelegd dat wanneer de overeenkomst niet wordt opgezegd, deze telkens met een jaar kan worden verlengd. Mag het waterschap de overeenkomst stilzwijgend verlengen zonder een nieuwe aanbesteding te hoeven uitschrijven?

Contract 2
Voor ICT onderhoudsdiensten heeft het waterschap enige tijd geleden een raamovereenkomst afgesloten. Ook deze overeenkomst eindigt binnenkort. Mag het waterschap de raamovereenkomst verlengen?

Bekijk het antwoord

Moet collectieve zorgverzekering worden aanbesteed?

Onze gemeente wil voorzien in een collectieve zorgverzekering voor de specifieke doelgroep van minima. Het idee is dat minima dan via de gemeente gebruik maken van een collectieve zorgverzekering tegen gunstige voorwaarden. Moet de gemeente bij het maken van dergelijke afspraken met een zorgverzekeraar rekening houden met de Europese aanbestedingsregels?

Bekijk het antwoord

Hebben we bij de aanbesteding van wegonderhoud te maken met een werk of dienst?

Onze gemeente wil een opdracht voor het onderhoud van wegen aanbesteden. Het gaat om het aanbrengen van een nieuwe asfaltlaag. Volgens de CPV-woordenlijst zijn er zowel CPV-codes waarbij onderhoud van wegen als een werk wordt aangemerkt (denk aan bijvoorbeeld 45233141-9 Wegenonderhoud en 45233220-7 Wegdekwerkzaamheden voor wegen) als CPV-codes die onderhoud van wegen als een IIA-dienst typeren (bijvoorbeeld 50230000-6 Reparatie, onderhoud en aanverwante diensten voor wegen en andere uitrusting).

Bekijk het antwoord

Valt het aanbieden van reclamezuilen onder het EU recht?

Valt het aanbieden van reclamemogelijkheden door onze gemeente onder de noemer van het EU recht? Denk hierbij aan het verhuren van lichtmasten en/of reclamezuilen en de verhouding tot het Europees aanbestedingsrecht of mededingingsrecht. Er staan diverse ondernemingen in de rij om een bod te doen voor een meerjaarlijks contract.

Bekijk het antwoord

Is de aanbesteding van een verkeersregelinstallatie een werk of levering?

Als gemeente moeten we de levering en aanleg van een verkeersregelinstallatie aanbesteden. We hebben het altijd als een werk beschouwd, maar vragen ons af of het toch niet een levering is. De CPV-code is 31623900-8. Het betreft zowel het materiaal (kabels, lampen, etc.) als het aanbrengen ervan (kabels ingraven, mantelbuizen persen, etc.).

Bekijk het antwoord

Publicaties Overheidsopdrachten

X