Sociaal domein

Verantwoordelijkheden voor gemeenten op grond van de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet

Gemeenten hebben sinds januari 2015 vergaande taken gekregen met betrekking tot het sociaal domein. Dit omhelst onder andere jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. In dit dossier vindt u informatie over de raakvlakken tussen het sociaal domein en het Europees recht en kunt u een vraag stellen aan onze juridisch adviseur.

Gemeenten hebben de taak om de beste zorg en ondersteuning in te kopen voor hun burgers, voor een goede prijs. Er zijn aandachtspunten verbonden aan de inkoop van zorg op het terrein van het (Europees) mededingingsrecht. Op deze pagina leest u alles over mededinging in het sociaal domein.

Aanbesteden in het sociaal domein

Bij het inkopen van zorg en ondersteuning kunnen gemeenten te maken krijgen met (Europese) aanbestedingsregels. Wanneer een gemeente een dienstverleningsopdracht in de markt zet gelden hierbij de regels van het verlichte regime voor sociale en andere specifieke diensten.

Staatssteun in het sociaal domein

Indien gemeenten binnen het sociaal domein steun willen verstrekken aan zorgaanbieders, kunnen zij te maken krijgen met de Europese staatssteunregels. Op deze pagina's vindt u meer informatie over het staatssteunverbodSW-bedrijven en steun aan kinderopvang.

Privacy in het sociaal domein


Bij de uitvoering van de taken die gemeenten hebben in het kader van het sociaal domein, worden veelvuldig persoonsgegevens verwerkt. Bij alle verwerkingen van persoonsgegevens moet rekening gehouden worden met de regels omtrent privacy en gegevensbescherming.


Nieuws Sociaal domein

Gemeenten verantwoordelijk voor inburgering, wat gaat er veranderen?

De nieuwe Wet inburgering 2021 zal de overheidsverantwoordelijkheid voor inburgering gaan uitbreiden en decentraliseren. In het huidige stelsel liggen veel verantwoordelijkheden, zoals het vinden van een inburgeringscursus, bij inburgeraars zelf. In het nieuwe stelsel zal het gros van die verantwoordelijkheden aan de gemeenten worden toebedeeld. Zowel het kabinet als de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) zijn van mening dat gemeenten het beste in staat zijn om inburgering integraal vorm te geven.

Lees het volledige bericht

Wijzigingsvoorstel Wet schuldhulpverlening pakt privacybezwaren vroegsignalering aan

Op 11 oktober heeft staatssecretaris Van Ark van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een wijzigingsvoorstel van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ingediend bij de Tweede Kamer. Door de wijziging wordt het voor gemeenten en andere instanties mogelijk om persoonsgegevens van burgers met betaalachterstanden in een vroeg stadium uit te wisselen. Door deze vroegsignalering kunnen de organisaties eerder en betere hulp verstrekken. Lees het volledige bericht

Onafhankelijk onderzoek naar kosten nieuw inburgeringsstelsel

Er zijn veel zorgen bij gemeenten omtrent de nieuwe Wet inburgering. Het is vooralsnog niet duidelijk wat de financiële gevolgen van het nieuwe inburgeringsstelsel zullen zijn. De overeenstemming tussen de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voor een onderzoek naar deze kosten wordt dan ook gezien als een belangrijke stap in het proces naar deze nieuwe wetgeving. Lees het volledige bericht

Bezwaren tegen gebruik van open house-model en aanbestedingen bij inkoop van jeugdzorg

“Om een duurzame transformatie van de jeugdzorg te bewerkstelligen moeten er onder meer grenzen worden gesteld aan de liberalisatie binnen de zorgmarkt”. Dat stelt jeugdzorginstelling Sterk Huis in een manifest. Er is al langer kritiek op de inkoop- en aanbestedingsprocedures in de jeugdzorg. Het open house-model dat veel gemeenten toepassen zou leiden tot selectie op basis van prijs in plaats van kwaliteit. Volgens de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Hugo de Jonge moet aan zorgaanbieders omzetgarantie geboden kunnen worden om een duurzame relatie op te bouwen. Ook wil hij dat de Europese regels voor het aanbesteden van zorg versoepeld worden. Lees het volledige bericht

Europees Parlement bereikt akkoord over oprichting Europese Arbeidsautoriteit

Het Europees Parlement heeft het voorstel voor de oprichting van een Europese Arbeidsautoriteit (ELA) vorige week definitief goedgekeurd. De ELA werd al in september 2017 door de Commissie-Juncker geïntroduceerd. In februari dit jaar zijn de Europese Commissie, het Europees Parlement en de Raad van Europa al tot een voorlopig akkoord gekomen. Dit jaar zal de realisatie van de ELA officieel van start gaan. ELA is bedoeld om de naleving van Europese regelgeving omtrent arbeid te verzekeren. Het zal zowel op nationaal als Europees niveau invloed gaan uitoefenen.

Lees het volledige bericht

Minister De Jonge: Europese aanbestedingsregels zorg niet proportioneel

Nederland verzoekt de Europese Commissie om de aanbestedingsregels met betrekking tot de inkoop van zorg tegen het licht te houden. Volgens minister De Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport levert de verplichting om de inkoop van zorg Europees aan te besteden te veel administratieve lasten op in verhouding tot de voordelen die dit teweeg zou brengen voor de interne markt.

Lees het volledige bericht

Voorstel wetswijziging om privacybezwaren bij vroegsignalering weg te nemen

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 20 februari 2019 een conceptvoorstel gepubliceerd voor een wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De wetswijziging breidt de mogelijkheden voor het verwerken van persoonsgegevens uit, wat vroegsignalering eenvoudiger maakt. Deze wijziging zal effect hebben op de werkzaamheden en het beleid van gemeenten rondom schuldhulpverlening. Gemeenten en andere belanghebbenden worden dan ook opgeroepen om via een consultatie te reageren op de voorgestelde wijzigingen. Lees het volledige bericht

Grotere rol voor gemeenten bij inburgering loopt vertraging op

De nieuwe inburgeringswet die gemeenten meer regie moet geven over het uitvoeren van de inburgering van migranten loopt een half jaar vertraging op. Minister Koolmees van Sociale Zaken heeft aan de Tweede Kamer gemeld dat deze het definitieve wetsvoorstel pas begin 2020 kan verwachten. Dit betekent dat de nieuwe wet niet per 1 januari 2020 in kan gaan. Tot die tijd blijven migranten zelf verantwoordelijk voor hun inburgering.

Lees het volledige bericht

Voortgang verbetering inkoop in het sociaal domein

Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), heeft op 24 januari 2018 de Tweede Kamer door middel van een brief geïnformeerd over de voortgang van de verbetering van inkoop en aanbesteden in het sociaal domein. Het doel van de minister is om de inkooppraktijk beter aan te laten sluiten bij de aard van het sociaal domein en de praktijk van jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Er is onder andere een plan opgesteld voor ondersteuning van gemeenten en zorgaanbieders bij inkoop in dit domein.

Lees het volledige bericht

Minder regeldruk voor gemeenten in het sociaal domein

Gemeenten blijven verplicht om samen te werken bij de uitvoering van hun taken in het sociaal domein. Het wetsvoorstel van minister De Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport waarin hij het belang van deze verplichting onderstreept, is dinsdag 18 december aangenomen door de Tweede Kamer. Dit moet samen met andere maatregelen gaan zorgen voor minder regeldruk in het sociaal domein. Lees het volledige bericht

Praktijkvragen Sociaal domein

Hoe kan het social return beleid van gemeenten in overeenstemming met de privacyregels worden uitgevoerd?

Onze gemeente voert een actief social return beleid en wil daarmee werkgelegenheid creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit doen wij onder meer door social return verplichtingen te hanteren bij aanbestedingen. Bij de uitvoering van dit sociale beleid loopt de gemeente tegen de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) aan. Op welke wijze kan de gemeente controleren dat ondernemingen inderdaad bepaalde personen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst hebben of zullen betrekken bij de uitvoering van de social return verplichting zonder dat de privacyregelgeving wordt overtreden?

Bekijk het antwoord

Heeft het voorstel tot wijziging van de Jeugdwet en de Wmo 2015 een relatie met de uitvoering van Europeesrechtelijke verplichtingen door gemeenten?

Minister Hugo de Jonge (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft onlangs een wetsvoorstel naar de Kamer gestuurd om knelpunten in de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) weg te nemen. Welke wijzigingen brengt dit wetsvoorstel met zich mee voor gemeenten? Zijn de veranderingen van het wetsvoorstel ook gerelateerd aan de uitvoering van Europese regelgeving door gemeenten?

Bekijk het antwoord

Moet collectieve zorgverzekering worden aanbesteed?

Onze gemeente wil voorzien in een collectieve zorgverzekering voor de specifieke doelgroep van minima. Het idee is dat minima dan via de gemeente gebruik maken van een collectieve zorgverzekering tegen gunstige voorwaarden. Moet de gemeente bij het maken van dergelijke afspraken met een zorgverzekeraar rekening houden met de Europese aanbestedingsregels?

Bekijk het antwoord

Is het aanbestedingsrecht van toepassing op een dienstverleningsovereenkomst tussen gemeenten in het kader van de Participatiewet?

Onze gemeente is voornemens om voor een aantal gemeenten werkzaamheden te gaan verrichten in het kader van de uitvoering van de Participatiewet. Het gaat daarbij om re-integratietrajecten voor uitkeringsgerechtigden en de uitvoering daarvan. De (uitvoerende) gemeente overweegt hiertoe een dienstverleningsovereenkomst aan te gaan met deze deelnemende gemeenten. In hoeverre kunnen de Europese aanbestedingsregels hierop van toepassing zijn? Rust op de gemeenten die de re-integratie uitbesteden aan onze (uitvoerende) gemeente een aanbestedingsverplichting of bestaat er ruimte voor een uitzondering op aanbestedingsplichten?

Bekijk het antwoord

Mogen wij buitenlandse inschrijvers een social return verplichting opleggen?

Onze gemeente heeft in haar aanbestedingsbeleid opgenomen dat bij overheidsopdrachten voor werken en diensten boven een bepaalde drempel 5 % van de loonsom op grond van social return moet worden ingevuld. Bij opdrachten die in Nederland worden geplaatst en uitgevoerd is dit geen probleem. Echter, kunnen we ook bij Europese aanbestedingen een dergelijke eis opnemen? Hoe kunnen buitenlandse inschrijvers hieraan voldoen?

Bekijk het antwoord

Wordt de mededinging beperkt wanneer twee zorgaanbieders als combinatie inschrijven?

Onze gemeente heeft in het kader van de aanbesteding voor Wmo-diensten een inschrijving ontvangen van twee aanbieders van dagbesteding voor gehandicaptenzorg. Die twee partijen hebben als combinatie ingeschreven. Door deze combinatievorming blijven slechts enkele andere aanbieders over. Deze partijen die gezamenlijk hebben ingeschreven hadden echter ook individueel kunnen inschrijven. Wordt door de inschrijving in combinatie de mededinging beperkt? En mogen wij  deze inschrijving dan wel toelaten op basis van de mededingingsregels?

Bekijk het antwoord

Wanneer mag een abnormaal lage inschrijving worden afgewezen?

Onze gemeente heeft naar aanleiding van een aanbestedingsprocedure voor de inkoop van zorg in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) een inschrijving ontvangen met een tamelijk lage prijs. Onze gemeente vraagt zich daarom af wanneer zij een inschrijving mag afwijzen omdat de prijs zogenaamd ‘onaanvaardbaar laag’ is en volgens welke voorwaarden de gemeente de inschrijving mag afwijzen.

Bekijk het antwoord

Wat is de aanbestedingsprocedure voor sociale en andere specifieke diensten?

Onze gemeente wil een opdracht voor sociale en andere specifieke diensten aanbesteden. De opdracht heeft een waarde van meer dan € 750.000,- en is dus boven de Europese drempelwaarde voor sociale en andere specifieke diensten. Welke aanbestedingsprocedure moet onze gemeente onder de nieuwe Europese Aanbestedingsrichtlijnen toepassen? En welke regels zijn van toepassing, wanneer de opdracht onder de drempel op de markt gezet wordt?

Bekijk het antwoord

Moet onze gemeente de Europese interne marktregels toepassen bij initiatieven voor de integratie van asielzoekers en vluchtelingen?

Onze gemeente vangt vluchtelingen op en werkt hard aan beleid op het gebied van de opvang en integratie van vluchtelingen. Zijn er Europese initiatieven die ons op weg kunnen helpen? En moeten wij rekening houden met Europese regels over aanbesteden en staatssteun bij de uitvoering van ons beleid?

Bekijk het antwoord

Voorbehouden opdracht aan sw-bedrijf na decentralisaties

Als gemeente kunnen we op basis van de bestaande aanbestedingsrichtlijnen onder bepaalde voorwaarden opdrachten voorbehouden aan Sociale Werkbedrijven. Vanaf 1 januari 2015 gaat echter vanwege het decentralisatietraject de huidige Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) op in de nieuwe Participatiewet. De taken van bestaande Sociale Werkbedrijven (sw-bedrijven) zullen gaan veranderen en mogelijk op termijn verdwijnen. Kunnen wij vanaf het nieuwe jaar dan nog wel gebruik maken van de bestaande regeling in de aanbestedingsrichtlijnen met betrekking tot het voornoemde voorbehoud van opdrachten aan SW-bedrijven?

Bekijk het antwoord

Is een eis voor het inzetten van werklozen bij een aanbesteding geoorloofd?

Onze gemeente heeft bij het aanbesteden van het beheer van de parkeergarages in de offerteaanvraag aangegeven dat tot 20% van het in te zetten personeel werklozen dienen te zijn. Wanneer aan dit percentage niet wordt voldaan, moet dit worden gemotiveerd. Kan ik een dergelijke eis stellen? Zo ja, welk percentage is dan toegestaan?

Bekijk het antwoord

X